Σε μια στιγμή υψηλού συμβολισμού για τον Χριστιανισμό, o Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Λέων ΙΔ’ υπέγραψαν το Σάββατο (29/11) στην Αίθουσα του Θρόνου του Πατριαρχικού Οίκου στο Φανάρι, Κοινή Διακήρυξη, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους για την πλήρη κοινωνία και απορρίπτοντας κατηγορηματικά τη χρήση της θρησκείας για την αιτιολόγηση της βίας.

«Ο στόχος της χριστιανικής ενότητας», αναφέρεται στη διακήρυξη, «περιλαμβάνει τον στόχο της θεμελιώδους και ζωογόνου συμβολής στην ειρήνη μεταξύ όλων των λαών. Μαζί υψώνουμε με θέρμη τις φωνές μας, επικαλούμενοι το δώρο της ειρήνης του Θεού στον κόσμο μας».

Στο κείμενο της Διακήρυξης σημειώνεται ότι «δυστυχώς, σε πολλές περιοχές του κόσμου μας, οι συγκρούσεις και η βία συνεχίζουν να καταστρέφουν τις ζωές τόσων πολλών ανθρώπων» και διατυπώνεται η έκκληση σε όσους έχουν πολιτικές ευθύνες να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να εξασφαλίσουν την άμεση παύση της τραγωδίας του πολέμου.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πάπας Λέων υπενθυμίζουν ότι η αναζήτηση της πλήρους κοινωνίας δεν βασίζεται στην ανθρώπινη διπλωματία, αλλά στην υπακοή στην προσευχή του Κυρίου στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη «ἵνα πάντες ἓν ὦσι, καθὼς σύ, πάτερ, ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν σοί, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἓν ὦσιν, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ» («για να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι σε μένα και εγώ σε σένα, ώστε ο κόσμος να πιστέψει»).

Επιβεβαιώνουν την αποφασιστικότητά τους να συνεχίσουν να πορεύονται μαζί «στην αγάπη και την αλήθεια», καλώντας όλους τους πιστούς -κληρικούς, μοναχούς και λαϊκούς- να προσεύχονται και να εργάζονται για την εκπλήρωση αυτής της θείας παράκλησης.

Δηλώνουν, επίσης, ότι οι Χριστιανοί είναι ενωμένοι από την πίστη που ομολογείται στο Σύμβολο της Πίστεως της Νικαίας: Την ομολογία του Ιησού Χριστού, «Θεού αληθινού εκ Θεού αληθινού», «ομοούσιον τω Πατρί», ο οποίος ενσαρκώθηκε για τη σωτηρία μας, πέθανε και αναστήθηκε, ανήλθε στον ουρανό και θα έρθει με δόξα για να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς.

Αυτή η κοινή αποδοχή του Συμβόλου της Πίστεως, αναφέρουν οι δύο προκαθήμενοι, επιτρέπει την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων με αμοιβαίο σεβασμό και γνήσια ελπίδα.

Εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους για το γεγονός ότι φέτος όλοι οι Χριστιανοί γιόρτασαν το Πάσχα την ίδια ημέρα, το χαρακτηρίζουν δώρο της Θείας Πρόνοιας και δηλώνουν ότι είναι κοινή επιθυμία τους να συνεχίσουν τη διαδικασία για την εξεύρεση πιθανής λύσης, ώστε να γιορτάζουν μαζί τη «Εορτή των Εορτών» κάθε χρόνο, προσευχόμενοι όλοι μαζί οι Χριστιανοί, ώστε να καθοδηγούνται «με σοφία και πνευματική κατανόηση».

Οι δύο θρησκευτικοί ηγέτες επισημαίνουν, επίσης, ότι φέτος είναι η 60ή επέτειος της Κοινής Δήλωσης του 1965 του Πάπα Παύλου VI και του Οικουμενικού Πατριάρχη Αθηναγόρα, η οποία οδήγησε στην άρση των αφορισμών του 1054. Ευχαριστούν τον Θεό για αυτή την προφητική χειρονομία, η οποία άνοιξε το δρόμο για διάλογο βασισμένο στην «εμπιστοσύνη, την εκτίμηση και την αμοιβαία αγάπη» και ενθαρρύνουν όσους εξακολουθούν να διστάζουν να συμμετάσχουν στο διάλογο, να ακούσουν προσεκτικά το Άγιο Πνεύμα, το οποίο προτρέπει τους χριστιανούς να προσφέρουν στον κόσμο μια ανανεωμένη μαρτυρία συμφιλίωσης.

Επιβεβαιώνοντας την υποστήριξή τους προς την Κοινή Διεθνή Επιτροπή για τον Θεολογικό Διάλογο μεταξύ της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, οι δύο ηγέτες σημειώνουν ότι στην τρέχουσα φάση εξετάζονται ζητήματα που ιστορικά θεωρούνται διχαστικά.

Ιστορική δοξολογία στο Φανάρι

Ο Ποντίφικας, έφτασε το μεσημέρι του Σαββάτου στο Φανάρι, με την παπική συνοδεία. Στην είσοδο του Πατριαρχικού ναού του Αγίου Γεωργίου τον υποδέχτηκε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

Σε κλίμα αμοιβαίας συγκίνησης, οι δύο προκαθήμενοι, αφού άναψαν μαζί κερί και προσκύνησαν την άγια εικόνα, εισήλθαν στον ναό, όπου εψάλη Δοξολογία.

«Πιστεύουμε, ότι το πρώτο αυτό ταξίδι θα αποτελέσει ευλογία για την παπική Σας διακονία, εφ’ όσον επιλέξατε να την αρχίσετε με το προσκύνημα στη Νίκαια […] Συνεπώς, σύμφωνα με εμάς, θα λέγαμε ότι ήρθατε να λάβετε «Καιρόν», δύναμη και ενίσχυση, από τον ιερό τόπο της Νίκαιας, καθώς αρχίζετε την υψηλή διακονία Σας, με προφανή βούληση, όπως διακονήσετε την κλήση του Κυρίου προς τη χριστιανική ενότητας, η οποία σήμερα είναι πιο αναγκαία από ποτέ», δήλωσε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος.

«Μπαίνοντας σε αυτή την Εκκλησία, συγκινήθηκα βαθιά γιατί θυμήθηκα ότι πατώ στα ίδια βήματα του Πάπα Παύλου του Στ’, του Πάπα Ιωάννη Παύλου του Β’, του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’ και του Πάπα Φραγκίσκου […] Και βεβαίως χαίρομαι ιδιαίτερα που έχω τη δυνατότητα να γνωρίζω κάποιους από τους προκατόχους μου προσωπικά και να χαράξω μια κοινή γραμμή τους όσο ήταν εν ζωή για τα βασικά θέματα της Εκκλησίας», σημείωσε ο Πάπας Λέων.

Στις ομιλίες τους οι δυο προκαθήμενοι δεν μπορούσαν να μην σταθούν στις προκλήσεις της εποχής και την κοινή στάση της χριστιανικής πίστης απέναντι σε αυτές.

Το παρών έδωσαν ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος, ιεράρχες των Εκκλησιών Ρώμης και Κωνσταντινούπολης, καθώς και εκπρόσωποι των διπλωματικών αρχών.

Συγκηνισιακό το κλίμα στο Ναό του Αγ. Γεωργίου στο Φανάρι

Χαρμόσυνα ήχησαν οι καμπάνες στο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, την ώρα που οι δύο θρησκευτικοί ηγέτες συμπορεύονταν ως την Ωραία Πύλη, όπως μετέδωσε η ΕΡΤ. Ακολούθησε η δοξολογία, ευχές που διαβάστηκαν και έψαλησαν σε τέσσερις γλώσσες – ελληνικά, αγγλικά, ουκρανικά και ισπανικά – ενώ το Πάτερ ημών διαβάστηκε στα λατινικά.

Οι θερμές ομιλίες των δύο Προκαθημένων έδωσαν και τον τόνο της κοινής δήλωσης που θα ακολουθούσε, που βέβαια αφήνει ανοιχτή τη συνέχιση του θεολογικού διαλόγου και υπόσχεται μελλοντικές ενδεχομένως συγκλίσεις.

Μία στόλα, ένα κεντητό χειροποίητο πετραχήλι κι έναν σταυρό δώρισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στον προκαθήμενο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ενώ εκείνος του έκανε δώρο μια ψηφιδωτή εικόνα του Ιησού Χριστού, την οποία ο Οικουμενικός Πατριάρχης ασπάσθηκε.

Ψάχνουν τρόπο για κοινό εορτασμό του Πάσχα κάθε χρόνο

Οι Συνοδικοί ιεράρχες που βοηθούσαν όλο αυτό το διάστημα και συμμετείχαν στη συγγραφή του κοινού ανακοινωθέντος, της κοινής δήλωσης, σημειώνουν πως επικεντρώθηκε κυρίως στην ενότητα και στον διάλογο και στην προσήλωση για ειρήνη και καταλλαγή, χωρίς θεαματικές εξαγγελίες, σύμφωνα με την ΕΡΤ.

Άλλωστε, όπως σημειώνουν, η κοινή τους παρουσία, την Παρασκευή, το Σάββατο και την Κυριακή έχει από μόνη της ένα πολύ ισχυρό συμβολισμό και ασφαλώς θυμίζει την κοινή παρουσία καθολικών και Χριστιανών πριν το Σχίσμα. Σε ό,τι αφορά την ενότητα, αυτό που επισημαίνουν είναι ότι 1.700 χρόνια πριν μπήκαν τα θεμέλια για το Σύμβολο της Πίστης και αυτό το Σύμβολο θα αποτελέσει από εδώ και πέρα το όραμα, προκειμένου να γίνουν τολμηρά βήματα για την ενότητα.

Όπως είπαν, σημειώνουν ότι στην επέτειο αυτή καθορίστηκαν τα κριτήρια για τον υπολογισμό για τον κοινό εορτασμό του Πάσχα και εξέφρασαν την ελπίδα Χριστιανοί και Καθολικοί σύντομα να γιορτάζουν μαζί το Πάσχα.

Σε ό,τι αφορά την ειρήνη, είπαν ότι υπάρχουν πολλές συγκρούσεις σε όλο τον κόσμο, συνεχίζουν να καταστρέφουν ζωές οι πόλεμοι αυτοί και οι συγκρούσεις, και απηύθυναν κοινή δήλωση λέγοντας ότι όσοι έχουν ευθύνες, πολιτικές και δημόσιες, να κάνουν ό,τι μπορούν για να σταματήσει γρήγορα, άμεσα, όπως σημείωσαν, η τραγωδία του πολέμου.

Ανθρωποι που ήταν κοντά στο περιβάλλον του Βατικανού, του Ποντίφικα της Ρώμης, σημειώνουν πως είναι το πρώτο ταξίδι του Ποντίφικα στο εξωτερικό εδώ στην Τουρκία, λίγο καιρό πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του.

Δεν θα περίμενε κανείς, όπως σημειώνουν, κάτι πιο τολμηρό, κάτι πιο ουσιαστικό σε σχέση με την ενότητα, σημειώνοντας αντίθετα ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει μια πολύ μεγάλη εμπειρία 35 ετών, εκκλησιαστικής ποιμαντορίας και ασφαλώς θα περίμενε κάτι πιο ουσιαστικό, κάτι πιο τολμηρό σε αυτό το κοινό ανακοινωθέν.

Τα σημαντικά σημεία των ομιλιών των δύο θρησκευτικών ηγετών

Τόσο ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος όσο και ο Πάπας Λέων έκαναν μια σύνδεση με το παρελθόν των προκατόχων του Λέοντα, γεγονός που δείχνει την προσήλωση των δύο εκκλησιών στη διαδρομή της ενότητας που χάραξαν ο Παύλος ΣΤ’, ο Ιωάννης Παύλος Β’, ο Βενέδικτος και τελικά ο Φραγκίσκος, με τον οποίο ο Βαρθολομαίος ανέπτυξαν μια στενή σχέση ως συνοδοιπόροι σε αυτή την δύσκολη προσπάθεια σύγκλισης των δυο Εκκλησιών.

Ο Πατριάρχης είχε ως άξονα της ομιλίας του την έννοια της αγάπης, η οποία είναι η συγκολλητική ουσία του Χριστιανισμού μεταξύ της Εκκλησίας και του ποιμνίου αλλά και των προσώπων της Αγίας Τριάδας. «Είναι η αγάπη», είπε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος που τον οδήγησε να παραστεί στην ενθρόνιση του Πάπα Λέοντος πριν από λίγους μήνες, αλλά οδήγησε και τον Πάπα στο να πραγματοποιήσει το 1ο του αποστολικό ταξίδι εδώ στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Πάπας Λέων έκανε ειδική αναφορά στην κοινή πίστη και το όραμα έναντι των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα. Και αυτή είναι μια προβολή προφανώς και για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι χριστιανικοί πληθυσμοί στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και γενικότερα για την αντιμετώπιση της φτώχειας, της κλιματικής κρίσης ή και της μετανάστευσης. Κλείνοντας, επανέλαβε ο Πάπας Λέων μέσα εδώ από τον ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, τη δέσμευση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την αποκατάσταση της ενότητας μεταξύ όλου του χριστιανικού κόσμου.

Το απόγευμα του Σαββάτου, ο Πάπας Λέων προέστη μαζικής θείας λειτουργίας για τους καθολικούς στον κλειστό χώρο εκδηλώσεων «Volkswagen Arena» της Κωνσταντινούπολης.

Την Κυριακή, ανήμερα της εορτής του Αγίου Ανδρέα του Πρωτόκλητου, ιδρυτού της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης, θα τελεστεί πατριαρχική και συνοδική θεία λειτουργία, προεξάρχοντος του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και συλλειτουργούντος του Αλεξανδρείας κ. Θεοδώρου.

Στη θεία λειτουργία για τη θρονική εορτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου θα παραστούν ο Πάπας Ρώμης, ιεράρχες των δύο εκκλησιών, εκπρόσωποι άλλων χριστιανικών ομολογιών, διπλωμάτες και άλλοι επίσημοι. Την ελληνική κυβέρνηση θα εκπροσωπήσει ο υφυπουργός Εξωτερικών, Γιάννης Λοβέρδος.

Στο τέλος της θείας λειτουργίας οι δύο προκαθήμενοι θα ευλογήσουν τους πιστούς από τον εξώστη του Πατριαρχικού Οίκου.

Το μεσημέρι της Κυριακής, ο Πάπας Λέων ΙΔ’, αφού προηγουμένως παρακαθίσει σε γεύμα με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, θα αναχωρήσει αεροπορικώς από την Κωνσταντινούπολη για τη Βηρυτό, όπου θα συνεχίσει την αποστολική του περιοδεία στο δεύτερο σκέλος της.