Από το σχέδιο δολοφονίας του κομμουνιστή ηγέτη της Κούβας, Φιντέλ Κάστρο, με ένα δηλητηριασμένο μιλκσέικ, μέχρι τη διοργάνωση ενός πραξικοπήματος με την υποστήριξη της CIA εναντίον της εκλεγμένης κυβέρνησης της Γουατεμάλας, οι ΗΠΑ έχουν κάνει πολλές προσπάθειες να αναμορφώσουν την “πίσω αυλή” τους, την Λατινική Αμερική,  συχνά με απρόβλεπτες συνέπειες, σχολιάζουν οι Financial Times.

Η ανάπτυξη μεγάλης στρατιωτικής δύναμης από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στα ανοικτά της Βενεζουέλας για να ασκήσει πίεση στον επαναστάτη σοσιαλιστή ηγέτη Νικολάς Μαδούρο ξύπνησε ξανά μνήμες από την ιστορία της αμερικανικής “διπλωματίας των κανονιοφόρων” στην περιοχή.

Ο Τραμπ λέει ότι η παρουσία της αρμάδας στα ανοιχτά της Βενεζουέλας είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών και της ναρκο-τρομοκρατίας, που απειλούν την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Αλλά οι ειδικοί βλέπουν άλλα κίνητρα, συμπεριλαμβανομένης της επιθυμίας να εκδιώξει τον Μαδούρο, να βοηθήσει τις αμερικανικές εταιρείες να κάνουν συμφωνίες στην πλούσια σε πετρέλαιο Βενεζουέλα και να στείλει ένα μήνυμα στους Ρώσους και Κινέζους συμμάχους του Μαδούρο ότι οι ΗΠΑ τους θέλουν έξω από την “πίσω αυλή” τους.

Η υποστήριξη Ρωσίας και Κίνας στον Μαδούρο

Το αυταρχικό καθεστώς της Βενεζουέλας αποτελεί μάστιγα για την αμερικανική ήπειρο εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία. Με την υποστήριξη της Ρωσίας, της Κίνας και του Ιράν, ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο έχει σταδιακά σφίξει την αγκίστρωσή του στην εξουσία, προκαλώντας οικονομική κατάρρευση και την έξοδο περίπου 8 εκατομμυρίων μεταναστών. Πρόκειται για μια τραγωδία χωρίς σύγχρονο ανάλογο στο δυτικό ημισφαίριο, σχολιάζουν οι Financial Times.

Η Ουάσινγκτον έχει δοκιμάσει διάφορες στρατηγικές: οικονομικές κυρώσεις «μέγιστης πίεσης», διαπραγματεύσεις με το καθεστώς, ακόμη και αναγνώριση εναλλακτικής κυβέρνησης. Καμία δεν κατάφερε να εκτοπίσει τον Μαδούρο, ο οποίος διατήρησε τον απόλυτο έλεγχο πάνω στις ένοπλες και τις δυνάμεις ασφαλείας της Βενεζουέλας, με τη βοήθεια της ισχυρής κουβανικής υπηρεσίας αντικατασκοπείας.

Η «διπλωματία των κανονιοφόρων»

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πλέον στραφεί στη «διπλωματία των κανονιοφόρων», συγκεντρώνοντας στην Καραϊβική εντυπωσιακή στρατιωτική δύναμη των ΗΠΑ, με στόχο να πιέσει την επαναστατική σοσιαλιστική ηγεσία της Βενεζουέλας. Η δύναμη περιλαμβάνει αντιτορπιλικά εξοπλισμένα με πυραύλους Τόμαχοκ και σκάφη που μεταφέρουν κομάντος των ειδικών δυνάμεων.

Την Παρασκευή, έστειλε και το αεροπλανοφόρο Gerald Ford. Η ανάπτυξη της αρμάδας ανακαλεί μνήμες από τη μακρά και αμφιλεγόμενη ιστορία των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική.

Ο Τραμπ δεν έχει καταστήσει σαφείς τους τελικούς του στόχους — ίσως εσκεμμένα, ώστε να διατηρεί περισσότερες επιλογές. Όμως ο σκληρός υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, πιέζει για αλλαγή καθεστώτος, και τα τύμπανα του πολέμου ηχούν ολοένα και πιο δυνατά.

Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βυθίσει τουλάχιστον εννέα σκάφη που, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, διακινούσαν ναρκωτικά, σκοτώνοντας σχεδόν όλους τους επιβαίνοντες. Οι ενέργειες αυτές παρήγαγαν εντυπωσιακές εικόνες που είναι δημοφιλείς σε πολλούς Αμερικανούς, αλλά ταυτόχρονα εγείρουν ανησυχητικά νομικά ερωτήματα. Την Παρασκευξή οι Αμερικανοί βύθισαν ακόμα ένα ταχύπλοο που λένε ότι μετέφερε ναρκωτικά.

Άμεσα πλήγματα στην Βενεζουέλα

Πράγματι, υπάρχουν αμερικανικά κατηγορητήρια εναντίον του Μαδούρο και βασικών μελών του καθεστώτος του για διακίνηση ναρκωτικών. Ωστόσο, η εντολή προς τον στρατό να σκοτώνει πολίτες σε διεθνή ύδατα με το επιχείρημα ότι αποτελούν τρομοκράτες που απειλούν την εθνική ασφάλεια είναι κάτι εντελώς διαφορετικό: ο Τραμπ δεν έχει ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για να αντιμετωπίσει τα λατινοαμερικανικά καρτέλ ναρκωτικών ως τη νέα αλ-Κάιντα.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο στρατιωτικών πληγμάτων στο έδαφος της Βενεζουέλας. Πυραυλικά πλήγματα ή βομβαρδισμοί θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τα εντυπωσιακά βίντεο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που ο Αμερικανός πρόεδρος τόσο αγαπά, αυξάνοντας την πίεση στον Μαδούρο, αλλά δύσκολα θα οδηγούσαν σε αλλαγή καθεστώτος.

Με περίπου 10.000 στρατιώτες, η αμερικανική δύναμη είναι πολύ μικρή για να επιχειρήσει πλήρους κλίμακας εισβολή. Η επιτυχημένη αποστολή του 1989 για την ανατροπή του δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα στον Παναμά —μια χώρα δώδεκα φορές μικρότερη από τη Βενεζουέλα— χρειάστηκε πάνω από 27.000 άνδρες.

Η απαγωγή Μαδούρο

Στρατιωτικοί αναλυτές έχουν εικάσει ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κομάντος για μια αιφνιδιαστική επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο και ορισμένων βασικών συμμάχων του, ώστε να δικαστούν στις ΗΠΑ.

Οι κίνδυνοι είναι τεράστιοι: η εικόνα Αμερικανών κομάντος αιχμαλώτων ή σε σακούλες για πτώματα θα ήταν ο χειρότερος εφιάλτης του Τραμπ. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος μπορεί να είναι οι απρόβλεπτες συνέπειες. Η απομάκρυνση του Μαδούρο είναι ένα πράγμα· η διασφάλιση επιτυχούς μετάβασης στους πραγματικούς νικητές των περσινών προεδρικών εκλογών είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Ο Εδμούντο Γκονσάλες, στον οποίο ανεξάρτητοι παρατηρητές αποδίδουν ποσοστό άνω του 80% στις εκλογές που έκλεψε ο Μαδούρο, βρίσκεται εξόριστος στην Ισπανία. Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, νικήτρια του φετινού Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης για τον γενναίο αγώνα της ενάντια στην τυραννία του Μαδούρο, κρύβεται στη Βενεζουέλα. Το αμερικανικό ιστορικό οικοδόμησης εθνών μετά από στρατιωτικές επεμβάσεις είναι θλιβερό.

Μια αποτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σκληροπυρηνικά στοιχεία της κυβέρνησης της Βενεζουέλας, όπως τον υπουργό Εσωτερικών Ντιοσδάδο Καμπέγιο, να καταλάβουν την εξουσία.

Θα μπορούσε επίσης να εδραιώσει τον Μαδούρο για άλλη μια δεκαετία και να προκαλέσει ακόμη περισσότερη καταστολή. Αυτά δεν αποτελούν λόγο να γίνει ανεκτό το απεχθές καθεστώς του Μαδούρο — κάθε άλλο. Όμως, αν ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, οφείλει να προσέξει τι εύχεται.