Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρή δημογραφική κρίση, με τον πληθυσμό της να έχει μειωθεί κατά περίπου 500.000 άτομα από το 2011, λόγω αρνητικών φυσικών και μεταναστευτικών ισοζυγίων.
Το 2023 καταγράφηκαν μόλις 72.300 γεννήσεις, ενώ ο δείκτης γονιμότητας παραμένει χαμηλός, μεταξύ 1,3 και 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης. Η γήρανση του πληθυσμού είναι έντονη, με το 23% των κατοίκων να είναι άνω των 65 ετών.
Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, όπως η φυγή νέων στο εξωτερικό, η έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών και η απρόσιτη στεγαστική αγορά, συμβάλλουν στη μείωση του πληθυσμού.
Αν δεν υπάρξουν αλλαγές, η Ελλάδα κινδυνεύει με περαιτέρω δημογραφική συρρίκνωση στο μέλλον.
Πιο αναλυτικά
Η δημογραφική κρίση επιδεινώνεται. Σύμφωνα με τη μελέτη που εκπόνησε η ομάδα της επίκουρης καθηγήτριας Ιφιγένειας Κοκκάλη, η Ελλάδα καταγράφει από το 2011 σταθερά αρνητικά φυσικά ισοζύγια (γεννήσεις μείον θάνατοι), στα οποία προστίθενται και αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια. Αποτέλεσμα: καθαρή απώλεια περίπου 500.000 κατοίκων σε δεκατρία χρόνια.
Το 2023 τα δημογραφικά στοιχεία δείχνουν ότι καταγράφηκαν μόλις 72.300 γεννήσεις, δηλαδή οι μισές σε σύγκριση με την περίοδο 1950-1970. Ο δείκτης γονιμότητας κυμαίνεται σήμερα μεταξύ 1,3 και 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ χαμηλότερα από το όριο αναπλήρωσης (2,07). Η Ελλάδα έχει επίσης σχεδόν το 23% του πληθυσμού της άνω των 65 ετών, ένα εκατομμύριο περισσότερους από τους νέους ηλικίας 0-14 ετών.
Η αναλογία των ζευγαριών χωρίς παιδιά αυξάνεται επίσης: περίπου 1 στους 5 της γενιάς που γεννήθηκε γύρω στο 1980 δεν θα αποκτήσει παιδί.
Κοινωνικές και οικονομικές αιτίες
Η μείωση του πληθυσμού δεν εξηγείται μόνο από βιολογικούς παράγοντες. Η έκθεση εντοπίζει βαθύτερες αιτίες: φυγή νέων πτυχιούχων στο εξωτερικό, έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών, απουσία αξιοκρατίας, καθώς και μια στεγαστική αγορά που έχει καταστεί απρόσιτη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτές οι συνθήκες ωθούν πολλούς νέους είτε να εγκαταλείψουν τη χώρα είτε να καθυστερούν τη δημιουργία οικογένειας. Η αύξηση της ηλικίας γάμου και της ηλικίας γέννησης του πρώτου παιδιού επιδεινώνει περαιτέρω το πρόβλημα.
Ένα ανησυχητικό μέλλον
Η μελέτη υπενθυμίζει ότι η μαζική μετανάστευση της δεκαετίας 1990-2010 είχε προσωρινά επιβραδύνει τη γήρανση της χώρας. Όμως, από την οικονομική κρίση και μετά, οι αναχωρήσεις ξεπερνούν κατά πολύ τις αφίξεις. Αν δεν αλλάξει κάτι, προειδοποιούν οι ειδικοί, η Ελλάδα οδεύει προς ακόμη πιο έντονη δημογραφική συρρίκνωση τις επόμενες δεκαετίες.
