Η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ κλιμακώνεται, με σφοδρές αεροπορικές επιδρομές και εκατοντάδες θύματα. Το Ισραήλ κατηγορεί το Ιράν για ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, ενώ οι ιρανικές επιθέσεις εγείρουν αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα του συστήματος αεράμυνας Iron Dome.
Παρά το υψηλό ποσοστό επιτυχίας του, το Iron Dome δεν είναι σχεδιασμένο για τη διαχείριση βαλλιστικών πυραύλων, με αποτέλεσμα κάποιοι να διαφεύγουν της αναχαίτισης. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η στρατηγική του Ιράν περιλαμβάνει την εκτόξευση πολλών πυραύλων ταυτόχρονα, ενώ οι υπερηχητικοί πύραυλοι που διαθέτει καθιστούν την αναχαίτισή τους ακόμα πιο δύσκολη.
Η ανησυχία για την εξάντληση των ισραηλινών αμυντικών πόρων ενισχύεται, καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονται.
Πιο αναλυτικά
Στο έκτο του 24ωρο εισήλθε την Τετάρτη ο αιματηρός πόλεμος ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ, με σφοδρές αεροπορικές επιδρομές και από τις δύο πλευρές. Η σύγκρουση άρχισε την Παρασκευή με ισραηλινά πλήγματα εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων και της Τεχεράνης.
Το Ισραήλ κατηγορεί το Ιράν ότι αναπτύσσει μυστικά πυρηνικό όπλο, ισχυρισμός τον οποίο η Τεχεράνη διαψεύδει σταθερά.
Σύμφωνα με τις Αρχές των δύο χωρών, τουλάχιστον 224 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν και 24 στο Ισραήλ. Ωστόσο, η ιρανική κυβέρνηση δεν δίνει συχνές ενημερώσεις και η οργάνωση Human Rights Activists, με έδρα την Ουάσινγκτον, αναφέρει πως ο αριθμός των νεκρών στο Ιράν ανέρχεται σε τουλάχιστον 585.
Γιατί «έσπασε» η άμυνα του Ισραήλ;
Η επίδοση των ιρανικών επιθέσεων εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της εμβληματικής ισραηλινής αεράμυνας, του Iron Dome (Σιδηρούς Θόλος).
Πρόκειται για ένα σύστημα που εντοπίζει και καταστρέφει ρουκέτες και πυραύλους πριν φτάσουν σε κατοικημένες περιοχές.
Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Reuters, στρατιωτικός αξιωματούχος του Ισραήλ δήλωσε το Σάββατο ότι «τα αμυντικά μας συστήματα είχαν ποσοστό επιτυχίας 80 ή 90%», προσθέτοντας ότι «κανένα σύστημα δεν έχει τέλειο ποσοστό».
Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι ιρανικοί πύραυλοι μπορούν να διαπεράσουν την άμυνα, κάτι που επιβεβαιώνεται και στο πεδίο.
Ο Travis Hawley, αναλυτής εθνικής ασφάλειας και πρώην αξιωματικός πληροφοριών της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, εξηγεί ότι το Iron Dome δεν είναι σχεδιασμένο για βαλλιστικούς πυραύλους.
«Το Iron Dome στην πραγματικότητα δεν σχεδιάστηκε για να αναχαιτίζει βαλλιστικούς πυραύλους», δήλωσε στο ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο ILTV.
«Το Iron Dome έχει σχεδιαστεί για ρουκέτες και όλμους μικρού βεληνεκούς. Σκεφτείτε τον οπλισμό που εκτοξεύει η Χαμάς προς το Ισραήλ. Αυτό είναι περισσότερο ευθύνη του Iron Dome. Ωστόσο, το Iron Dome μπορεί να λειτουργήσει ως έσχατη λύση για να καταρρίψει κάποιους από αυτούς τους βαλλιστικούς πυραύλους», εξήγησε, σύμφωνα με το Ynet.
Για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων, το Ισραήλ βασίζεται στα συστήματα Arrow 2 και Arrow 3. Αν αυτά αποτύχουν, τότε ενδέχεται να επέμβει ο Iron Dome.
Η Marion Messmer, ανώτερη ερευνήτρια στο Chatham House, προειδοποιεί ότι η φήμη του Iron Dome ίσως είναι υπερβολική.
«Πολλές φορές, το Iron Dome έχει καλύτερη δημόσια εικόνα απ’ ό,τι του αξίζει στην πραγματικότητα», είπε στη βρετανική εφημερίδα The Independent.
«Στο τέλος της ημέρας, είναι ένα σύστημα αεράμυνας. Ένα πολύ αποτελεσματικό σύστημα αεράμυνας. Αλλά καμία αεράμυνα δεν είναι απολύτως απροσπέλαστη».
Η Messmer πρόσθεσε πως, δεδομένης της κλίμακας και της διάρκειας των ιρανικών επιθέσεων, δεν προκαλεί έκπληξη που κάποιοι πύραυλοι και drones κατάφεραν να περάσουν.
«Μέρος της ιρανικής στρατηγικής είναι ουσιαστικά να εκτοξεύει πολλά [βλήματα] με την ελπίδα ότι τα συστήματα αναχαίτισης δεν θα μπορέσουν να τα καταρρίψουν όλα, και αυτό είναι κάτι που έχουμε δει», σημείωσε.
Ο Alex Gatopoulos, αναλυτής του Al Jazeera, εξηγεί ότι το Iron Dome είναι μόνο ένα μέρος ενός πολυεπίπεδου και ολοκληρωμένου ισραηλινού δικτύου αεράμυνας.
«Το Iron Dome αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο αυτών των πολυεπίπεδων, ολοκληρωμένων αμυντικών συστημάτων», είπε.
«Κανένα σύστημα αεράμυνας δεν είναι απροσπέλαστο»
Το Ισραήλ διαθέτει επίσης το σύστημα Barak-8, για την αναχαίτιση πυραύλων μέσου βεληνεκούς, το σύστημα Terminal High Altitude Area Defense (THAAD), για πυραύλους μικρού, μέσου και ενδιάμεσου βεληνεκούς και το David’s Sling, για πυραύλους μέσου έως μακρού βεληνεκούς.
Για την αναχαίτιση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, όπως αυτοί του Ιράν, χρησιμοποιούνται οι αναχαιτιστές πυραύλων Arrow 2 και Arrow 3.
Παράλληλα, το Ισραήλ εφαρμόζει και αμυντικές τακτικές μέσω της Πολεμικής Αεροπορίας της, χρησιμοποιώντας ελικόπτερα και μαχητικά αεροσκάφη για να καταρρίπτει drones.
Η Messmer τονίζει ότι οι επιδόσεις του Iron Dome παραμένουν «εντυπωσιακές», αλλά σημειώνει ότι μέχρι τώρα είχε κυρίως να αντιμετωπίσει μικρότερες επιθέσεις, από περιοχές όπως η Γάζα.
«Κανένα σύστημα αεράμυνας δεν είναι απροσπέλαστο», συμφωνεί και η Marina Miron, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Στρατιωτικών Σπουδών του King’s College London.
Η ίδια υπογράμμισε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν υποστήριξαν τη Δευτέρα ότι εφάρμοσαν «νέα μέθοδο», που οδήγησε τα ισραηλινά αμυντικά συστήματα να «στοχεύουν το ένα το άλλο», επιτρέποντας στο Ιράν να πλήξει πολλούς στόχους με επιτυχία.
Η Miron εκτιμά ότι αυτό ενδέχεται να έγινε με την τοποθέτηση ψευδο-drones κοντά σε ισραηλινούς αμυντικούς πυραύλους, ώστε να προκαλέσουν την αναχαίτισή τους από άλλους ισραηλινούς πυραύλους.
Ωστόσο, η βασική αιτία για τη σοβαρότερη διάρρηξη του Iron Dome, είπε, είναι ο όγκος των ιρανικών πυραύλων που κατέκλυσαν το σύστημα και το «υπερφόρτωσαν».
«Κανένα σύστημα δεν καταρρίπτει το 100% των πυραύλων», είπε η Miron στο Al Jazeera.
«Δεν μπορείς να καταρρίψεις περισσότερους πυραύλους αν έχεις περιορισμένο αριθμό αναχαιτιστών».
Η ίδια πρόσθεσε ότι το Ιράν πιθανότατα έστειλε αρκετούς πυραύλους- δολώματα (decoys), αναγκάζοντας το Iron Dome να «ξοδέψει» αναχαιτιστές σε «παλιοσίδερα».
Χθες Τετάρτη, η Wall Street Journal ανέφερε σε δημοσίευμά της πως το Ισραήλ «ξεμένει από αναχαιτιστικά πυραύλων Arrow», επικαλούμενη έναν Αμερικανό αξιωματούχο που δεν κατανόμασε.
Η εφημερίδα επεσήμανε πως υπάρχει «αυξανόμενη ανησυχία» ότι το Ισραήλ εξαντλεί τις αμυντικές του δυνατότητες εν μέσω των ιρανικών επιθέσεων και πως οι ΗΠΑ «γνώριζαν εδώ και μήνες για τα προβλήματα επάρκειας».
Ο Τομ Καράκο, διευθυντής του Missile Defense Project στη δεξαμενή σκέψης Center for Strategic and International Studies, δήλωσε πως «Ούτε οι ΗΠΑ ούτε οι Ισραηλινοί μπορούν να συνεχίσουν να κάθονται και να αναχαιτίζουν πυραύλους όλη μέρα».
Υπερηχητικοί πύραυλοι
Ο Gatopoulos, μιλώνας στο Al Jazeera, τόνισε ότι το Ιράν διαθέτει υπερηχητικούς πυραύλους, ως άμεση απάντηση στην ανάπτυξη συστημάτων αεράμυνας για βαλλιστικούς πυραύλους.
Ένας τρόπος να ξεφύγει κάποιος από τέτοια συστήματα είναι να εκτοξεύσει πυραύλους τόσο γρήγορους που δεν αφήνουν χρόνο αντίδρασης, αναφέρει.
Η Miron σημείωσε ότι τέτοιοι πύραυλοι είναι δύσκολο να αναχαιτιστούν, ακόμα κι αν εντοπιστούν από τα ραντάρ.
Ορισμένοι υπερηχητικοί πύραυλοι φέρουν και υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (Hypersonic Glide Vehicles/HGVs), που μπορούν να ελίσσονται με ταχύτητες πέντε φορές μεγαλύτερες του ήχου.
Στο Ιράν, ο πύραυλος Fattah-2 χρησιμοποιεί HGV. «Μοιάζει με έναν κανονικό πύραυλο με ένα “όχημα” κολλημένο στην άκρη του», εξήγησε ο Gatopoulos.
Εκτός από την ταχύτητα, τα HGV κινούνται σε ζιγκ-ζαγκ, όχι σε προβλέψιμη πορεία, όπως οι συνηθισμένοι βαλλιστικοί πύραυλοι.
Αυτές οι απότομες, απρόβλεπτες τροχιές παρακάμπτουν τα αμυντικά συστήματα, τα οποία βασίζονται στην πρόβλεψη της πορείας του πυραύλου για να τον αναχαιτίσουν.
