Το θρίλερ των τελευταίων ωρών γύρω από την απόφαση που θα πάρει ο Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν, αν δηλαδή θα επιλέξει να χτυπήσει πυρηνικές εγκαταστάσεις ή όχι, έχει οδηγήσει τους μεγάλους παίκτες στην γεωπολιτική σκακιέρα να ζυγίζουν τις επιλογές τους.

Της Εύης Απολλωνάτου

Εάν η Ουάσινγκτον αποφασίσει να επέμβει στρατιωτικά με αεροπορικά πλήγματα στο Ιράν το παιχνίδι στην Μέση Ανατολή θα αλλάξει άρδην. Οι μουλάδες της Τεχεράνης έχουν δηλώσει ότι στην περίπτωση αμερικανικής στρατιωτικής παρέμβασης τότε η επιλογή της διπλωματικής διεξόδου από την σύγκρουση απομακρύνεται οριστικά.

Επιπλέον θα θεωρήσουν ότι οι ΗΠΑ είναι εκείνες που πέρασαν την κόκκινη γραμμή γι’ αυτό και πλέον οι ιρανικές Ένοπλες Δυνάμεις θα έχουν το δικαίωμα να χτυπήσουν αμερικανικά στρατεύματα, βάσεις και γενικά τα αμερικανικά συμφέροντα στην Μέση Ανατολή.

Το τελεσίγραφο με την παράδοση που ζητάει ο Ντόναλντ Τραμπ από το θεοκρατικό καθεστώς αναμένεται να πέσει στο κενό. Κι αυτό γιατί οι ισλαμιστές κληρικοί και ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε αδυναμία ή παράδοση υπό όρους ή μη θα οδηγήσουν αναπόφευκτα στην πτώση του καθεστώτος που είναι στην εξουσία από το 1979.

Ο ισραηλινός στρατός γνωρίζει ότι χωρίς τις βόμβες των ΗΠΑ που μπορούν να πλήξουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν βρίσκονται σε μεγάλο βάθος κάτω από το έδαφος δεν θα καταφέρουν να καθυστερήσουν σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Γι’ αυτό και το Τελ Αβίβ από τη πρώτη ημέρα που ξεκίνησε τις αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν ζητάει παρασκηνιακά την στρατιωτική εμπλοκή των Αμερικανών. Σε αυτή την φάση είναι κάπως θολό το σε ποιο βαθμό ΗΠΑ και Ισραήλ ενήργησαν συντονισμένα στο θέμα του Ιράν. Αρκετοί αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι αν και ο Νετανιάχου ενημέρωσε τον Τραμπ για τα χτυπήματα ο βασικός στόχος του για να ξεκινήσει τώρα την επίθεση στην Τεχεράνη ήταν να εκτροχιάσει τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά η Τεχεράνη θεώρησε ότι ο Τραμπ προσφέρθηκε για διάλογο για το πυρηνικό πρόγραμμα ως ένα «κόλπο» για να μην υποψιαστούν οι Ιρανοί πως το Ισραήλ ετοιμάζει επίθεση.

Ο Νετανιάχου λέγεται ακόμη ότι δεν είδε με καλό μάτι την περιοδεία του Τραμπ πρόσφατα σε κράτη του Κόλπου, το γεγονός ότι επέλεξε να μην κάνει στάση στο Ισραήλ και την συμφωνία πώλησης όπλων στην Σαουδική Αραβία. Η συγκεκριμένη συμφωνία για τους Αμερικανούς θα υπογραφόταν μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η Σαουδική Αραβία θα αποκαθιστούσε τις διμερείς σχέσεις της με το Ισραήλ. Αυτή η προϋπόθεση, όμως, τελικά μπήκε στην άκρη και αυτό φάνηκε να ενοχλεί το Ισραήλ.

Μέχρι και μία ημέρα πριν την επίθεση στο Ιράν τα ισραηλινά ΜΜΕ αναφέρονταν στην ενόχληση της ισραηλινής κυβέρνησης που έβλεπε την αμερικανική πολιτική στην περιοχή να την παρακάμπτει και κατηγορούσαν τον Νετανιάχου ότι απέτυχε να «διαβάσει» σωστά την αλλαγή διάθεσης στην Ουάσινγκτον.

Τι επεξεργάζονται Μόσχα και Πεκίνο

Το πρόβλημα για την Τεχεράνη είναι ότι έχει ξεμείνει από συμμάχους. Το καθεστώς Άσαντ στην Συρία έχει πέσει ενώ η Ρωσία πέρα από αυστηρές δηλώσεις συμπαράστασης και κάποιες αμυντικές συμφωνίες δεν έχει δείξει καμία διάθεση να στηρίξει στρατιωτικά το Ιράν σε μία στιγμή που ο ρωσικός στρατός δίνει σκληρή μάχη στην Ουκρανία.

Ωστόσο εάν το καθεστώς της Τεχεράνης καταρρεύσει η Ρωσία θα μετράει την απώλεια ενός ακόμη σημαντικού συμμάχου στην περιοχή, μετά την πτώση του Άσαντ στην Συρία. Η Μόσχα, όμως, φαίνεται ότι εξετάζει και τα πλεονεκτήματα της σύγκρουσης Ιράν – Ισραήλ.

Πρώτον η σύγκρουση θα φέρει άνοδο των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου και αυτό θα ωφελήσει τα ταμεία της Ρωσίας, που είναι μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου. Δεύτερον η παγκόσμια προσοχή έχει φύγει από τον πόλεμο στην Ουκρανία όπου συνεχίζονται οι αιματηρές επιθέσεις και έχει στραφεί στην Μέση Ανατολή.

Τρίτον ο Βλαντίμιρ Πούτιν επικοινώνησε με τον Τραμπ και έχει προσφερθεί να αναλάβει τον ρόλο διαμεσολαβητή στις συνομιλίες με το Ιράν. Εάν επιτευχθεί μία τέτοια εξέλιξη τότε ενισχύεται ο διπλωματικός ρόλος της Ρωσίας, που παρέμενε απομονωμένη από την Δύση μετά την εισβολή στην Ουκρανία, και είναι ένα σημαντικό βήμα στην στρατηγική επαναπροσέγγισης με τις ΗΠΑ που ακολουθεί το Κρεμλίνο.

Από την πλευρά του το Πεκίνο τηρεί χαμηλούς τόνους στην διαμάχη και αναμένεται τις εξελίξεις. Εάν υπάρξει στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ τότε αυτή θα είναι μία θετική εξέλιξη για την Κίνα καθώς η Ουάσινγκτον θα εμπλακεί και πάλι σε έναν δύσκολο πόλεμο στην Μέση Ανατολή και θα καθυστερήσει η επέκταση της στην Ασία, η οποία αποτελεί σφαίρα εξουσίας της Κίνας.

Τι φοβούνται σε Μέση Ανατολή και Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι αναλυτές υποδεικνύουν κάποια σημαντικά κενά στα ισραηλινά σχέδια για ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν. Αρχικά το Τελ Αβίβ πίστευε ότι οι επιθέσεις των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων μπορεί να οδηγήσουν τους Ιρανούς που διαφωνούν με την καταπίεση του καθεστώτος να εξεγερθούν. Μέχρι στιγμής βέβαια δεν έχουν επιβεβαιωθεί οι ελπίδες των Ισραηλινών και έχει συμβεί το ακριβώς αντίθετο. Οι επιθέσεις έχουν συσπειρώσει τους Ιρανούς γύρω από την κυβέρνηση τους και έχει ενδυναμώσει το εθνικό φρόνημα τους.

Παράλληλα το Ισραήλ δεν διαθέτει στρατηγική εξόδου από αυτή την σύγκρουση. Αυτή είναι μία πάγια τακτική στο Τελ Αβίβ που την έχουμε δει στον πόλεμο στην Λωρίδα της Γάζας, όπου από την έναρξη του πολέμου η τότε αμερικανική κυβέρνηση Μπάιντεν ζητούσε από τους Ισραηλινούς να φτιάξουν ένα σχέδιο για την επόμενη μέρα μετά την σύγκρουση αλλά και στον Λίβανο με τον πόλεμο εναντίον της Χεζμπολάχ. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η σύγκρουση με το Ιράν είναι μία πιο σκληρή αναμέτρηση που μπορεί να φέρει εξαιρετικά δυσμενείς επιπτώσεις.

Ακόμη κι αν επιτευχθεί σε βάθος χρόνου ο στρατηγικός στόχος του Ισραήλ για πτώση του καθεστώτος της Τεχεράνης το κενό εξουσίας θα άνοιγε το Κουτί της Πανδώρας για ολόκληρη την περιοχή. Αυτό άλλωστε υποστήριξε και ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν σε δηλώσεις του χθες από την Σύνοδο των G7. «Πιστεύω ότι το μεγαλύτερο λάθος σήμερα είναι να επιδιώξουμε αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν με στρατιωτικά μέσα, διότι αυτό θα οδηγούσε σε χάος», είπε ο Μακρόν.

Την άποψη αυτή φυσικά μοιράζονται πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες αλλά και κράτη του Κόλπου που θεωρούν ότι η αποσταθεροποίηση του Ιράν θα προκαλέσει χάος στην ευρύτερη περιοχή.