Συγκλονιστικά βίντεο ντοκουμέντα επαναφέρουν στο προσκήνιο τη βίαιη καταστολή που υφίστανται γυναίκες και κορίτσια σε λεγόμενες «δομές φροντίδας» στη Σαουδική Αραβία, οι οποίες λειτουργούν επί της ουσίας ως μυστικές φυλακές για τις «ανυπάκουες», με την έγκριση και υποστήριξη των ίδιων των οικογενειών τους.

Όπως αναφέρει η Daily Mail, παρά τις πολυδιαφημισμένες μεταρρυθμίσεις υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών, τα περιστατικά αυθαίρετης κράτησης και κακοποίησης συνεχίζονται, όπως καταγγέλλουν πρώην κρατούμενες και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Βίντεο που εξασφάλισε η βρετανική εφημερίδα αποτυπώνει Σαουδάραβες αστυνομικούς να χτυπούν γυναίκες που κρατούνται σε μυστικές εγκαταστάσεις, στις οποίες οικογένειες στέλνουν «ανυπάκουες» γυναίκες και κορίτσια για τιμωρία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι γυναίκες που εμφανίζονται στο βίντεο πραγματοποιούσαν καθιστική διαμαρτυρία για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης στη λεγόμενη «δομή φροντίδας» στην πόλη Khamis Mushair, στην επαρχία Ασίρ.

Στο βίντεο, αστυνομικοί και φύλακες του «Σπιτιού Κοινωνικής Εκπαίδευσης για Κορίτσια» φαίνονται να ορμούν εναντίον των διαμαρτυρόμενων, χτυπώντας τες, ακόμα και όταν είναι πεσμένες στο έδαφος. Ορισμένες γυναίκες σύρονται από τα μαλλιά, χτυπιούνται με ζώνες και ξύλα και υφίστανται άλλες μορφές σωματικής κακοποίησης.

Το βίντεο είχε προκαλέσει σάλο στη Σαουδική Αραβία όταν κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2022, και ήρθε ξανά στην επιφάνεια καθώς πρώην κρατούμενες άρχισαν να μιλούν δημόσια για τις εμπειρίες τους στα λεγόμενα «Dar al-Reaya», ιδρύματα καταστολής σε όλη τη χώρα.

Η Δρ Maryam Aldossari, Σαουδάραβας ακαδημαϊκός που διδάσκει στο Royal Holloway του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, δήλωσε στη MailOnline ότι, παρά τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να κρατούνται σε αυτές τις δομές, χωρίς δυνατότητα εξόδου αν δεν το επιτρέψει ο άνδρας «κηδεμόνας» τους.

«Αυτό εξακολουθεί να υπάρχει», τόνισε. «Γνωρίζουμε ακόμα ανθρώπους που βρίσκονται εκεί και μόνο ο Θεός ξέρει πότε θα φύγουν. Τις αποκόπτουν πλήρως. Υπάρχουν κάμερες παντού. Αν παραβείς κάτι, πρέπει να πας σε αυτά τα μικρά ατομικά δωμάτια, σε απομονώνουν. Οτιδήποτε μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών».

Η Δρ Aldossari εγκατέλειψε τη Σαουδική Αραβία το 2008 για να σπουδάσει και να εργαστεί στη Βρετανία και σήμερα συνεργάζεται με τον οργανισμό ανθρωπίνων δικαιωμάτων ALQST, ο οποίος καταγράφει και προωθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Σαουδική Αραβία.

«Αυτό που ακούμε, είναι μια τόσο σκοτεινή εποχή στη Σαουδική Αραβία. Αυτό γίνεται κράτος καταστολής», είπε. «Ο κόσμος φοβάται».

Μετά τη δημοσίευση του βίντεο, οι τοπικές αρχές ανακοίνωσαν ότι θα διατάξουν έρευνα για το περιστατικό. Ωστόσο, σύμφωνα με τον οργανισμό ALQST, δεν καταδίκασαν τους αστυνομικούς για τη «κατάφωρη και βίαιη επίθεση στις γυναίκες», ενώ εκτίμησαν ότι η όποια έρευνα θα «στερείται κάθε αξιοπιστίας».

Ο οργανισμός χαρακτήρισε τη βία από τις αρχές ως «σφραγίδα» του σωφρονιστικού συστήματος της Σαουδικής Αραβίας.

«Από αυτή την άποψη, τα ιδρύματα φροντίδας για νέες γυναίκες και κορίτσια (ακόμα κι αν δεν είναι επίσημα για εγκληματίες) και τα κέντρα κράτησης ανηλίκων δεν διαφέρουν από τις φυλακές, όπου η βία παίρνει συνήθως τη μορφή κακομεταχείρισης, σωματικών επιθέσεων και σεξουαλικής παρενόχλησης».

Εκπρόσωπος της κυβέρνησης αρνήθηκε πρόσφατα ότι οι δομές αυτές είναι κέντρα κράτησης, υποστηρίζοντας ότι «οι γυναίκες είναι ελεύθερες να φύγουν οποιαδήποτε στιγμή» και ότι μπορούν να αποχωρήσουν χωρίς την άδεια κηδεμόνα ή μέλους της οικογένειας.

Συμπλήρωσε επίσης ότι «οποιαδήποτε καταγγελία για κακοποίηση αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα και υπόκειται σε ενδελεχή έρευνα».

Η Aldossari απέρριψε αυτούς τους ισχυρισμούς. «Το καθεστώς λέει ψέματα», δήλωσε.

Τόνισε ότι ακόμα και κορίτσια 13 ετών μπορεί να σταλούν σε τέτοιες δομές για «ανυπακοή» και να παραμείνουν εκεί μέχρι ο άνδρας κηδεμόνας να επιτρέψει την αποχώρησή τους.

Παρά τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις που θεωρητικά ενίσχυσαν τα δικαιώματα των γυναικών, εξήγησε ότι δεν υπάρχει δίκη για να σταλεί κάποια σε μια δομή που δεν είναι επισήμως φυλακή, δεν προβλέπεται διαδικασία προσφυγής, και δεν υπάρχει συνεπής ερμηνεία του νόμου. «Έχει γίνει ένα εργαλείο του σαουδαραβικού καθεστώτος για να ελέγχει τις γυναίκες», πρόσθεσε.

«Ο λόγος μπορεί να είναι οτιδήποτε. Θα μπορούσες, για παράδειγμα, να φύγεις από το σπίτι σου επειδή υφίστασαι κακοποίηση – και τότε θα σε συλλάβει η αστυνομία».

Εκπρόσωπος της σαουδαραβικής κυβέρνησης δήλωσε στον Guardian: «Οι γυναίκες είναι ελεύθερες να φύγουν οποιαδήποτε στιγμή, είτε για να παρακολουθήσουν σχολείο, να εργαστούν ή για άλλες προσωπικές δραστηριότητες, και μπορούν να αποχωρήσουν οριστικά όποτε το επιλέξουν, χωρίς να απαιτείται έγκριση από κηδεμόνα ή μέλος της οικογένειας».

Ωστόσο, ακτιβιστές αμφισβητούν αυτούς τους ισχυρισμούς, παραπέμποντας σε μαρτυρίες γυναικών που έχουν βιώσει τις συνθήκες αυτών των εγκαταστάσεων από πρώτο χέρι.

Αν ένας άνδρας κηδεμόνας δεν είναι πρόθυμος ή διαθέσιμος να τις «απελευθερώσει», τότε οι αρχές τις μετακινούν σε μια παρόμοια δομή «φιλοξενίας», από την οποία και πάλι απαιτείται η συγκατάθεση κηδεμόνα ή συγγενή άνδρα για να αποχωρήσουν.

Η Δρ Aldossari εξήγησε ότι, σύμφωνα με το «γελοίο» σύστημα που ισχύει στη Σαουδική Αραβία, ο ρόλος του κηδεμόνα είναι «κληρονομικός». Αν ο σύζυγος ή ο πατέρας μιας γυναίκας είναι απόντες, τότε υπεύθυνος μπορεί να καταλήξει να είναι ο ίδιος της ο γιος.

Σε ορισμένες φρικιαστικές περιπτώσεις, γυναίκες φέρονται να στάλθηκαν σε τέτοιες δομές επειδή κατήγγειλαν τους άνδρες που τις κακοποιούσαν σεξουαλικά στο σπίτι.

«Καταλήγει να βρίσκεται στη θέση όπου ο κακοποιητής πρέπει να την απελευθερώσει», σχολίασε η Aldossari .