Καθώς Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συναντώνται σήμερα στο Λονδίνο για υψηλού επιπέδου συνομιλίες, βρίσκονται αντιμέτωποι με μία πρόταση των ΗΠΑ που απαιτεί άμεση απάντηση από το Κίεβο και περιλαμβάνει την αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας από τη Ρωσία, καθώς και το «πάγωμα» των σημερινών γραμμών του μετώπου, ως βάση για μια ειρηνευτική συμφωνία.

Σύμφωνα με πηγές με άμεση γνώση της πρότασης που μίλησαν στο Axios, η Ουάσιγκτον αναμένει την απάντηση της Ουκρανίας εντός της ημέρας σχετικά με ένα ειρηνευτικό πλαίσιο που περιλαμβάνει την αμερικανική αναγνώριση της Κριμαίας ως ρωσικού εδάφους, καθώς και την άτυπη αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας σχεδόν σε όλα τα εδάφη που καταλήφθηκαν από το 2022.

Το έγγραφο της μιας σελίδας, που παρουσιάστηκε στους Ουκρανούς αξιωματούχους στο Παρίσι την περασμένη εβδομάδα, περιγράφεται ως η «τελική προσφορά» του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι είναι έτοιμος να αποσυρθεί από τις συνομιλίες αν δεν υπάρξει συμφωνία σύντομα.

Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι την Τρίτη απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα παραχώρησης εδαφών στη Ρωσία στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας, μία ημέρα πριν από τη συνάντηση στο Λονδίνο.

«Δεν υπάρχει τίποτα για να συζητήσουμε. Είναι η γη μας, η γη του ουκρανικού λαού», δήλωσε ο Ζελένσκι.

Ο ίδιος είχε δηλώσει πέρυσι: «Δεν έχουμε αρκετές δυνάμεις για να πάρουμε πίσω την Κριμαία. Ο στρατός μας δεν έχει αρκετές δυνάμεις. Πρέπει να αναζητήσουμε διπλωματικά μέσα».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε δηλώσει ότι αν δεν υπάρξει πρόοδος σύντομα, ο Τραμπ πιθανότατα θα «προχωρήσει παρακάτω».

Ενδεικτικό της ενόχλησης της κυβέρνησης για την πορεία των συνομιλιών είναι το γεγονός ότι ο Ρούμπιο ακύρωσε την τελευταία στιγμή το ταξίδι του στο Λονδίνο.

«Ο υπουργός Ρούμπιο είναι πολυάσχολος άνθρωπος», δήλωσε η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τάμι Μπρους. «Αν και οι συναντήσεις στο Λονδίνο θα πραγματοποιηθούν κανονικά, εκείνος δεν θα παραστεί, αλλά αυτό δεν είναι σχόλιο για τις συναντήσεις. Είναι σχόλιο για ζητήματα logistics στο πρόγραμμά του».

Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, επίσης δεν θα παραστεί, αλλά θα ταξιδέψει στη Ρωσία αργότερα μέσα στην εβδομάδα για να συνεχίσει τις συνομιλίες. Την Ουάσιγκτον θα εκπροσωπήσει ο απεσταλμένος Κιθ Κέλογκ. Η Ουκρανία θα στείλει υψηλόβαθμους αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Εξωτερικών, Αντρίι Σίμπιχα, και ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γέρμακ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους ότι θα παρουσιάσει λεπτομέρειες της πρότασης των ΗΠΑ «εντός των επόμενων τριών ημερών».

Η ιδέα του Γουίτκοφ

Η πρόταση των ΗΠΑ, που περιλαμβάνει και την αναγνώριση της Κριμαίας, προέκυψε μετά την πρόσφατη επίσκεψη του Στιβ Γουίτκοφ στη Μόσχα, όπου είχε πολύωρη συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ένα από τα πρόσωπα που έχουν λάβει ενημέρωση για την πρόταση, τη χαρακτήρισε ως «την ιδέα του Γουίτκοφ» να αναγνωρίσουν οι ΗΠΑ την Κριμαία ως ρωσική «χωρίς να αναγκάσουν την Ουκρανία να το αναγνωρίσει».

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκε να σχολιάσει τις λεπτομέρειες των προτάσεων που κατατέθηκαν στους διαπραγματευτές. «Το μόνο έγγραφο που μοιράστηκε στο Παρίσι ήταν μια λίστα με πιθανές επιλογές για συζήτηση και ανατροφοδότηση», ανέφερε αξιωματούχος.

Τι παίρνει η Ρωσία

• Νομική αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κριμαία από τις ΗΠΑ.
• Άτυπη αναγνώριση της κατοχής σχεδόν όλης της περιφέρειας Λουγκάνσκ, καθώς και των κατεχόμενων περιοχών στο Ντονέτσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια.
• Δέσμευση ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Το κείμενο αναφέρει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν από το 2014.
• Ενισχυμένη οικονομική συνεργασία με τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και της βιομηχανίας.

Τι παίρνει η Ουκρανία

• «Ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας» με τη συμμετοχή μιας ομάδας ευρωπαϊκών κρατών και ενδεχομένως και μη ευρωπαϊκών χωρών. Το έγγραφο είναι ασαφές ως προς τον τρόπο λειτουργίας αυτής της ειρηνευτικής δύναμης και δεν αναφέρεται καμία συμμετοχή των ΗΠΑ.
• Επιστροφή ενός μικρού μέρους της περιφέρειας του Χάρκοβο που έχει καταλάβει η Ρωσία.
• Ανεμπόδιστη διέλευση στον ποταμό Δνείπερο, ο οποίος διατρέχει τη γραμμή του μετώπου σε τμήματα της νότιας Ουκρανίας.
• Αποζημιώσεις και βοήθεια για την ανοικοδόμηση της χώρας, χωρίς όμως να διευκρινίζεται η πηγή χρηματοδότησης.

Ένας αξιωματούχος κοντά στην ουκρανική κυβέρνηση ανέφερε: «Η πρόταση λέει πολύ καθαρά τι κερδίζει η Ρωσία, αλλά μιλά αόριστα και γενικά για το τι πρόκειται να πάρει η Ουκρανία».

Επιπτώσεις στην Ευρώπη

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια -ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη- θα θεωρείται ουκρανικό έδαφος, αλλά θα λειτουργεί υπό αμερικανική διαχείριση, παρέχοντας ρεύμα τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Ρωσία.

Το έγγραφο κάνει αναφορά στη συμφωνία Ουκρανίας-ΗΠΑ για τα ορυκτά, την οποία ο Τραμπ δήλωσε ότι θα υπογράψει την Πέμπτη.

Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, με γνώση των συζητήσεων γύρω από την αμερικανική πρόταση, σχολίασε: «Είναι στο χέρι των Ουκρανών να αποφασίσουν αν αυτοί οι όροι είναι κάτι που θα ήθελαν να συζητήσουν».

Η παραχώρηση της Κριμαίας -στην οποία βρίσκεται το στρατηγικό λιμάνι της Σεβαστούπολης στη Μαύρη Θάλασσα- θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για την ασφάλεια της Ευρώπης, όπως επισημαίνουν ειδικοί.

Ο Στέφαν Μάιστερ, από το Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, δήλωσε: «Η Κριμαία, ειδικότερα, είναι τόσο στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, που δεν υπάρχει απολύτως κανένα συμφέρον για την Ευρώπη να περάσει υπό οποιαδήποτε μορφή μόνιμου ρωσικού ελέγχου ή να αναγνωριστεί υπό το διεθνές δίκαιο».

Με πληροφορίες από: Axios, Washington Post, New York Times, Associated Press