Χθες αργά το απόγευμα παρουσιάστηκε από την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Κάγια Κάλλας και τον Επίτροπο Άμυνας και Διαστήματος, Άντριους Κουμπίλιους η «Λευκή Χάρτα» της ΕΕ για το πρόγραμμα του εξοπλισμού της με 800 δισ. ευρώ (ReArm Europe).

του Χρήστου Μαζανίτη

Σύμφωνα με την «Λευκή Χάρτα» (σ.σ. White Page) τα κράτη μέλη θα πρέπει να αγοράζουν επιλέξιμα προϊόντα από οντότητες που είναι εγκατεστημένες και έχουν την έδρα τους στην ΕΕ, στα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ (Ελβετία, Ισλανδία, Λίχτενσταϊν και Νορβηγία) καθώς και στην Ουκρανία.

Για αναλώσιμα πολέμου ( μη σύνθετα προϊόντα), τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα εξαρτήματα που αντιπροσωπεύουν το 65% του κόστους του τελικού προϊόντος προέρχονται από τις χώρες ΕΖΕΣ της Ένωσης/ΕΟΧ/Ουκρανία.

Για πολύπλοκα συστήματα, θα ισχύει ο ίδιος κανόνας, σε συνδυασμό με την ανάγκη τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ανάδοχοι ελέγχουν πλήρως τον σχεδιασμό του αμυντικού εξοπλισμού. Αυτό για να διασφαλίσουμε ότι δεν δημιουργούμε νέες εξαρτήσεις για πολύπλοκα συστήματα.

Οι 27 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ αναμένεται να ασχοληθούν με το ζήτημα της ευρωπαϊκής άμυνας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα λάβει χώρα την Πέμπτη και την Παρασκευή, ωστόσο κάποιες εθνικές κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να αποκοπούν από την αμερικανική αμυντική βιομηχανία, ενώ άλλες δεν βλέπουν θετικά την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αποκτήσει λόγο στην άμυνα, πολιτική στην οποία δεν έχει καμία αρμοδιότητα, καθώς πρόκειται για υπόθεση που αφορά αποκλειστικά στα κράτη – μέλη της ΕΕ.

Η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη μέλη να ενεργοποιήσουν τη ρήτρα εθνικής διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η οποία θα τους παρέχει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ.

Για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, η απόκλιση θα περιοριστεί στα εξής:

• Αύξηση μόνο των αμυντικών δαπανών, λαμβάνοντας ως σημείο εκκίνησης τη στατιστική κατηγορία «άμυνα» στην ταξινόμηση των λειτουργιών της κυβέρνησης
• Έως 1,5% του ΑΕΠ κατ’ ανώτατο όριο για κάθε έτος ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής.
• Θα ισχύσει σε περίοδο τεσσάρων ετών. Δηλαδή η ευελιξία βάσει της εθνικής ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες θα είναι διαθέσιμη για τέσσερα χρόνια, αρχής γενομένης από το 2025. Οι αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες θα υπολογιστούν σε σύγκριση με το επίπεδο των αμυντικών δαπανών το 2021.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα ενεργοποιώντας την ρήτρα θα μπορεί να προβεί σε επιπλέον δαπάνη 18 δισ. χωρίς να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό της. Σε συνδυασμό με τα 26 δισ.του προγράμματος 2025 – 2036, θα υπάρχει διαθέσιμη χρηματοδότηση συνολικά 44 δισ. για την επόμενη 12ετία.

Ένα νέο ειδικό εργαλείο για την Ασφάλεια Δράσης για την Ευρώπη – SAFE (Security Action for Europe):

Η Επιτροπή θα συγκεντρώσει έως και 150 δισεκατομμύρια ευρώ από τις κεφαλαιαγορές, βασιζόμενη στην καθιερωμένη ενοποιημένη προσέγγιση χρηματοδότησης για να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ να αυξήσουν γρήγορα και ουσιαστικά τις επενδύσεις στις αμυντικές δυνατότητες της Ευρώπης. Αυτά τα κεφάλαια θα εκταμιευθούν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη κατόπιν αιτήματος, βάσει εθνικών σχεδίων.

Βάσει των ανακοινώσεων, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο είναι εκ πρώτης όψης οι μεγάλοι χαμένοι. Όπως και η Τουρκία, όμως ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες.

Δούρειος ίππος

Ο Επίτροπος Κουμπίλιους άφησε ανοιχτή την πόρτα και στην Τουρκία, λέγοντας ότι εφόσον τρίτες χώρες ή ακόμα και υποψήφιες προς ένταξη (όπως η Τουρκία) θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, εφόσον έχουν αμυντικές βιομηχανίες που είναι εγκατεστημένες στην ΕΕ.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Μ. Βρετανία, που συμμετέχει σε πολλά ευρωπαϊκά προγράμματα (όπως Eurofighter, Meteor, πυραυλάκατοι Super Vita και φρεγάτες Type-31) καθώς και οι ΗΠΑ που έχουν εγκατεστημένα εργοστάσια στην Ευρώπη (ελικοπτέρων και κατασκευής τεθωρακισμένων ή πυραύλων, συμμετοχής σε ναυπηγικά προγράμματα της Ισπανίας κα) κάθε άλλο παρά αποκλείονται.

Το πιο επικίνδυνο, ωστόσο, όπως είχαμε αναφερθεί εκτενώς πρόσφατα στο enikos.gr, είναι η εισβολή της Τουρκίας με Δούρειο Ίππο την Ιταλία αλλά και την Τσεχία.

Η Τουρκία πιστοποιεί τα drones Akinci και Bayraktar που κατασκευάζει, στην ευρωπαϊκή αγορά και προχωρά με γοργά βήματα μέσω Ιταλίας στην άλωση της φύλαξης των ευρωπαϊκών αιθέρων.

Όπως ανακοίνωσε ο ιταλικός κολοσσός Leonardo, ήρθε σε συμφωνία με την Baykar, την εταιρεία του γαμπρού του Ερντογάν, για την από κοινού παραγωγή των drones που κατασκευάζει η Τουρκία, με ιταλικά ηλεκτρονικά συστήματα. Μία συμφωνία ύψους 100 εκατ. ευρώ, που θα παράξει όχι μόνο στόλους Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών για διάφορους ρόλους αλλά και τα συνοδά – UAV του υπό σχεδιασμό ευρωπαϊκού μαχητικού 6ης γενιάς.

Όπως ανέφεραν οι εταιρείες στην ανακοίνωσή τους, θα χρησιμοποιούν τις ιπτάμενες πλατφόρμες που παράγει η Baykar με ηλεκτρονικά και ραντάρ της Leonardo, σε μια κοινοπραξία με ποσοστό συμμετοχής 50-50, που προβλέπει συναρμολόγηση drone στην Τουρκία αλλά και στις εγκαταστάσεις της Leonardo στην Ιταλία. Κάτι που θα διευκολύνει την πιστοποίηση για πώληση σε μια ευρωπαϊκή αγορά αξίας 100 δισ. τα επόμενα 10 χρόνια.

Η χρήση του εργοστασίου στην Ιταλία, ακόμη κι αν χρησιμοποιεί εισαγόμενα κατά 50% από την Τουρκία, αυτομάτως πιστοποιεί ως «ευρωπαϊκό» το τουρκικό drone, με τον γαμπρό του Ερντογάν να τρίβει τα χέρια του.

Μάλιστα, η Τουρκία ευελπιστεί ότι θα μπορέσει να εντάξει το drone με κινητήρες τζετ και stealth χαρακτηριστικά KIZILELMA ως «Loyal Wingman» για το αγγλο-ιταλο-ιαπωνικό μαχητικό Παγκόσμιο πρόγραμμα Combat Air που κατασκευάζεται από τη Leonardo, την BAE και την ιαπωνική JAIEC.

Το μαχητικό 6ης γενιάς αναμένεται να λειτουργεί σαν μητρικό αεροσκάφος και ελέγχει ένα σμήνος από drones που θα πετούν δίπλα του.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Leonardo, Roberto Cingolani, δήλωσε ότι η συνεργασία με την Baykar ήταν μια «ευκαιρία» για να μελετηθεί η δυνατότητα δημιουργίας ενός τουρκικού drone ως εφεδρικού μαχητικού GCAP.

Μέχρι στιγμής, οι εταίροι του GCAP δεν έχουν ακόμη εστιάσει στην ανάπτυξη drone ως συνοδό του αλλά το πρόγραμμα έχει ακόμα πολύ δρόμο μπροστά του.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Leonardo, Roberto Cingolani, τόνισε ότι είναι νωρίς για να υπολογίσουν μια πλατφόρμα από την Baykar.

«Πρέπει να γνωρίζετε την απαίτηση. Εξακολουθούμε να μην έχουμε ιδέα εάν τα drones θα βρίσκονται κάτω από τα φτερά ή θα απογειώνονται από αερομεταφορέα ή αεροδρόμιο. Είναι λίγο νωρίς», είπε.

Εάν η κοινή επιχείρηση επεκτείνει τη συναρμολόγηση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών Baykar στην Ιταλία, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις εγκαταστάσεις τόσο της Leonardo όσο και της Piaggio Aerospace, την ιταλική αεροδιαστημική εταιρεία που αγόρασε η τουρκική Baykar τον Δεκέμβριο.

«Μια επιλογή είναι η Piaggio», είπε ο Bayraktar, προσθέτοντας ότι η εταιρεία του θα συνεχίσει επίσης το έργο του πολιτικού, επανδρωμένου αεροσκάφους στην Piaggio, κάτι που θα δίνει και την πλήρη πιστοποίηση των προγραμμάτων ως «made in Europe» στην Τουρκία.