Η διατήρηση της καλής υγείας και της πνευματικής διαύγειας αποτελεί βασικό στόχο για πολλούς καθώς μεγαλώνουν, αλλά μια ξεχωριστή ομάδα ηλικιωμένων φαίνεται να ξεπερνά κάθε προσδοκία. Οι λεγόμενοι «SuperAgers» δεν ζουν απλώς πολλά χρόνια, αλλά παράλληλα διατηρούν εξαιρετικές γνωστικές και σωματικές ικανότητες, ακόμα και σε ηλικίες άνω των 80.

SuperAgers: Όταν ο εγκέφαλος γερνά πιο αργά από το σώμα

Η μελέτη αυτού του φαινομένου από το Πανεπιστήμιο Northwestern έχει αποκαλύψει ότι οι εγκέφαλοι των «SuperAgers» μοιάζουν με εκείνους πολύ νεότερων ανθρώπων, ενώ η κοινωνική τους δραστηριότητα, η φυσική κίνηση και η πνευματική διαύγεια φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Η έννοια των SuperAgers μας δείχνει ότι η ευζωία δεν είναι μόνο θέμα διάρκειας ζωής, αλλά και ποιότητας ενώ παράλληλα προσφέρει πολύτιμα μαθήματα για το πώς μπορούμε όλοι να μεγαλώνουμε με υγεία, χαρά και πνευματική ζωντάνια.

Τι είναι οι SuperAgers

Ο όρος «SuperAgers» επινοήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern, οι οποίοι τους ορίζουν ως: «Ενήλικες άνω των 80 ετών που διαθέτουν μνημονική ικανότητα (γνωστική λειτουργία κωδικοποίησης, αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών) ατόμων τουλάχιστον τρεις δεκαετίες νεότερων». Το Northwestern είναι ένα από τα ελάχιστα ιδρύματα παγκοσμίως που διαθέτουν εξειδικευμένα ερευνητικά προγράμματα για αυτό το φαινόμενο.

Μελέτες δείχνουν ότι οι εγκέφαλοι των SuperAgers μοιάζουν με εκείνους πολύ νεότερων ανθρώπων.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Northwestern Medicine, παρατηρείται μικρότερη απώλεια εγκεφαλικού όγκου σε σύγκριση με κάποιον που έχει απλώς μεγάλη διάρκεια ζωής. Για παράδειγμα, ένας 87χρονος με καλή υγεία μπορεί να έχει εγκέφαλο που αντιστοιχεί στην ηλικία του, ενώ ένας SuperAger της ίδιας ηλικίας έχει εγκέφαλο «νεότερο» κατά δεκαετίες.

Βιολογία, περιβάλλον και προσωπικές επιλογές

Η Tamar Gefen, επίκουρη καθηγήτρια στο Κέντρο Γνωστικής Νευρολογίας και Νόσου Αλτσχάιμερ «Mesulam», σημειώνει ότι δεν υπάρχει κάποιο «μαγικό κόλπο» — τουλάχιστον όχι ακόμα. «Όπως οι περισσότερες πορείες της γήρανσης, έτσι και αυτή είναι ένας συνδυασμός βιολογίας, περιβάλλοντος και προσωπικής βούλησης», εξηγεί η ίδια.

Τα χαρακτηριστικά της ευζωίας

Σύμφωνα με την Jennifer Ailshire, αναπληρώτρια καθηγήτρια γεροντολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, οι SuperAgers ξεπερνούν το μέσο προσδόκιμο ζωής της γενιάς τους, διατηρώντας παράλληλα υψηλό επίπεδο σε:

• Σωματική κατάσταση
• Γνωστική λειτουργία
• Ψυχολογική υγεία
• Κοινωνική ευημερία

Ποιο είναι το κοινό χαρακτηριστικό

Ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας επιτυγχάνει αυτά τα επίπεδα ευεξίας ποικίλλει σημαντικά. «Για κάποιους είναι ένα ποτήρι μπύρα το βράδυ, για άλλους η πλήρης αποχή από καταχρήσεις. Κάποιοι διοικούν ακόμα επιχειρήσεις, ενώ άλλοι έχουν συνταξιοδοτηθεί προ πολλού», αναφέρει η Gefen.

Το συμπέρασμα; Ο κοινός παρονομαστής φαίνεται να είναι η κοινωνική δραστηριότητα και η τακτική ενασχόληση με ωφέλιμες δραστηριότητες, αν και πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις.

5 καθημερινές συνήθειες για μακροζωία και πνευματική διαύγεια

Ερευνητές τόνισαν ότι δεν υπάρχει ένας προκαθορισμένος «οδικός χάρτης» για να γίνει κανείς SuperAger (άτομο με εξαιρετική γνωστική και σωματική υγεία σε προχωρημένη ηλικία). Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες υγιεινές συνήθειες που μπορείτε να υιοθετήσετε για να ενισχύσετε τη γνωστική και σωματική σας λειτουργία όσο μεγαλώνετε.

Ακολουθούν οι βασικές συνήθειες που πρέπει να εντάξετε στην καθημερινότητά σας:

• Βάλτε την κίνηση στη ζωή σας
• Επενδύστε στην κοινωνικοποίηση
• Περιορίστε το ελεγχόμενο άγχος
• Προκαλέστε το μυαλό σας
• Αφιερώστε χρόνο σε όσα σας γεμίζουν

Βάλτε την κίνηση στη ζωή σας

«Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η καθημερινή κίνηση του σώματος συνδέεται τόσο με τη μακροζωία όσο και με την υγιή γήρανση», αναφέρει η ερευνήτρια Ailshire. «Δεν χρησιμοποιώ τη λέξη “άσκηση”, γιατί οι περισσότεροι την έχουμε συνδυάσει με το γυμναστήριο ή το τρέξιμο. Μπορεί όμως να πρόκειται απλώς για δραστηριότητες όπως η κηπουρική, οι χειροτεχνίες ή οι δουλειές του σπιτιού».

Ακόμα και το περπάτημα θεωρείται κίνηση, με την ειδικό να προσθέτει ότι το μυστικό των SuperAgers είναι η αποφυγή της καθιστικής ζωής. Παρόλο που οι σύγχρονες δουλειές γραφείου το καθιστούν δύσκολο, οι άνθρωποι αυτοί παραμένουν σωματικά δραστήριοι καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Επενδύστε στην κοινωνικοποίηση

Οι άνθρωποι που γερνούν όμορφα επιζητούν την κοινωνική επαφή, είτε περνώντας χρόνο με φίλους και συγγενείς, είτε μέσω του εθελοντισμού και της εργασίας. Έρευνες επιβεβαιώνουν ότι όσοι έχουν ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς ζουν περισσότερο και απολαμβάνουν καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία.

Περιορίστε το ελεγχόμενο άγχος

Η ζωή είναι από τη φύση της στρεσογόνος. Ωστόσο, η διατήρηση της πνευματικής και σωματικής ευεξίας απαιτεί τη μείωση του περιττού άγχους με κάθε κόστος.

«Πολλοί SuperAgers δηλώνουν πως απέφυγαν να εμπλακούν στα δράματα των άλλων και προσπάθησαν να μην θυμώνουν ή να μην αγχώνονται υπερβολικά», σημειώνει η Ailshire. «Είναι εντυπωσιακό ότι απέφυγαν το στρες όσο μπορούσαν — τουλάχιστον δεν το δημιούργησαν οι ίδιοι».

Προκαλέστε το μυαλό σας

Η νοητική ενδυνάμωση είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή γήρανση. Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι να κρατήσετε το μυαλό σας σε εγρήγορση:

• Εκμάθηση μιας νέας γλώσσας.
• Ενασχόληση με ένα μουσικό όργανο.
• Οποιαδήποτε δραστηριότητα προσφέρει γνωστική πρόκληση.

Το «κλειδί», όμως, είναι η δραστηριότητα να σας ευχαριστεί. Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Gefen, αν μια εργασία (π.χ. ένα σταυρόλεξο) σας προκαλεί άγχος αντί για ευχαρίστηση, μην πιέζεστε.

Αφιερώστε χρόνο σε όσα σας γεμίζουν

Σύμφωνα με την επιστημονική βιβλιογραφία και τις μαρτυρίες των ίδιων των SuperAgers, αυτοί οι υγιείς ηλικιωμένοι είναι άνθρωποι που «ασχολούνται με πράγματα που τους κάνουν να νιώθουν ευτυχισμένοι και πλήρεις».

Ο Gefen συμφωνεί δίνοντας την εξής συμβουλή: «Ανάλογα με τη δυνατότητα του καθενός, η σύσταση είναι να καταπιανόμαστε με δραστηριότητες που μας κινητοποιούν, μας διασκεδάζουν και δεν μας προκαλούν άγχος».