Έχετε ξυπνήσει ποτέ μέσα στη νύχτα αδυνατώντας να κινηθείτε ή να μιλήσετε, ενώ μια σκοτεινή παρουσία φαίνεται να αιωρείται από πάνω σας; Αυτή η τρομακτική εμπειρία είναι γνωστή ως υπνική παράλυση, ένα φαινόμενο που έχει προβληματίσει τους ανθρώπους για αιώνες. Eρευνητής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ μοιράζεται την προσωπική του εμπειρία και εξηγεί τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα και τον εγκέφαλό σας όταν βρίσκεστε στο έλεος αυτής της δυσάρεστης κατάστασης.

Ειδικός περιγράφει τι ένιωσε κατά τη διάρκεια της υπνικής παράλυσης

«Κυριολεκτικά νιώθεις σαν όλο το κακό του σύμπαντος να είναι συμπυκνωμένο σε μια φούσκα και να βρίσκεται στην κρεβατοκάμαρά σου». Με αυτό τον τρόπο περιγράφει την επίδραση της υπνικής παράλυσης στο ανθρώπινο σώμα ο Dr. Baland Jalal.

Ο ερευνητής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, ο οποίος πάσχει από τα τέλη της εφηβείας του, θυμήθηκε την πρώτη φορά που βίωσε αυτό το φαινόμενο. «Προσπάθησα να καλέσω τη μαμά και τον μπαμπά μου, αλλά καμία λέξη δεν έβγαινε από το λαιμό μου. Είχα αυτή την δυσοίωνη παρουσία ενός τέρατος και μου σήκωνε τα πόδια πάνω-κάτω», είπε χαρακτηριστικά. «Ένιωθα ότι με έπνιγε, προσπαθώντας να με σκοτώσει».

Όμως, τι συμβαίνει πραγματικά στο σώμα σας, ενώ βρίσκεστε υπό την επίδραση της υπνικής παράλυσης;

Τι είναι η υπνική παράλυση και πώς λειτουργεί;

Η υπνική παράλυση εμφανίζεται συνήθως κατά τη μετάβαση από ή προς τον ύπνο REM (Rapid Eye Movement). Σε αυτή τη φάση του ύπνου, το σώμα μας είναι φυσιολογικά παράλυτο για να μην αναπαριστούμε τα όνειρά μας. Όταν όμως ξυπνάμε πριν οι μύες μας “ξεκλειδώσουν” από αυτή την κατάσταση, βιώνουμε την υπνική παράλυση. Στην κατάσταση αυτή έχουμε συνείδηση, αλλά το σώμα δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε κανένα σήμα του εγκεφάλου.

O Dr. Matthew P Walker, ειδικός στο Κέντρο Επιστήμης Ανθρώπινου Ύπνου στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϋ της Καλιφόρνια, εκτιμά ότι περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού θα βιώσει υπνική παράλυση, τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του, με τα επεισόδια να διαρκούν έως και 20 λεπτά.

Γιατί βλέπουμε τρομακτικές παρουσίες κατά την υπνική παράλυση;

Οι τρομακτικές παραισθήσεις, όπως αυτή του Dr. Jalal με το τέρας που τον πνίγει, είναι κοινές. Ο ειδικός εξηγεί ότι αυτές οι εικόνες δεν είναι απλώς όνειρα που διαχέονται στην πραγματικότητα. Η θεωρία του υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος, στην προσπάθειά του να ξεφύγει από την κατάσταση παράλυσης, δημιουργεί αυτές τις φανταστικές εικόνες.

Είναι ενδιαφέρον ότι οι πολιτισμικές ερμηνείες των παραισθήσεων διαφέρουν. Για παράδειγμα, στην Ιταλία και την Αίγυπτο οι πάσχοντες βλέπουν μάγισσες ή τζίνι, ενώ σε χώρες όπως η Δανία και η Πολωνία, οι εμπειρίες είναι λιγότερο τρομακτικές λόγω της απουσίας υπερφυσικών στοιχείων.

Παράγοντες κινδύνου και τρόποι αντιμετώπισης 

Το HealthLine αναφέρει το «άγχος ή στρες, την στέρηση ύπνου, την ναρκοληψία, το PTSD (μετατραυματική διαταραχή στρες), το jet lag, την καούρα ή το αλκοόλ» ως πιθανούς παράγοντες πίσω από την υπνική παράλυση.

Για την καταπολέμηση τυχόν επαναλαμβανόμενων εμπειριών, υπάρχουν μερικές αρκετά ασφαλείς συμβουλές, όπως η υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού προγράμματος ύπνου.

Το HealthLine αναφέρει διάφορους παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση της υπνικής παράλυσης, όπως:

• Άγχος ή στρες
• Στέρηση ύπνου
• Ναρκοληψία
• Μετατραυματική Διαταραχή Στρες (PTSD)
• Jet lag
• Καούρα
• Κατανάλωση αλκοόλ

Για την καταπολέμηση επαναλαμβανόμενων επεισοδίων, οι ειδικοί προτείνουν τα εξής:

• Υιοθετήστε ένα υγιεινό πρόγραμμα ύπνου.
• Αποφύγετε να κοιμάστε με γεμάτο στομάχι.
• Μην καταναλώνετε καφεΐνη ή αλκοόλ κοντά στην ώρα του ύπνου.
• Κάντε κάτι χαλαρωτικό πριν τον ύπνο.
• Αποφύγετε να κοιμάστε ανάσκελα, καθώς αυτή η θέση αυξάνει την πιθανότητα υπνικής παράλυσης. Προτιμήστε να κοιμάστε στο πλάι ή στο μπρούμυτα. Αν δυσκολεύεστε να μείνετε σε άλλη θέση, τοποθετήστε μαξιλάρια γύρω σας.

Εάν βιώνετε συχνά επεισόδια υπνικής παράλυσης, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν γιατρό.