Η Ευρώπη σε συντριπτικό ποσοστό, τουλάχιστον 95%, βίωσε το 2025 ετήσιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου, με τα κύματα καύσωνα να επηρεάζουν μεγάλα τμήματα της ηπείρου, από τη Μεσόγειο ως την Αρκτική. Η ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κάλυψης χιονιού και πάγου, που παίζουν κρίσιμο ρόλο στην επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής.
Τα παραπάνω διαπίστωσε η ετήσια έκθεση για την κατάσταση του κλίματος στην Ευρώπη το 2025, που εκπόνησαν το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), το οποίο υλοποιεί την υπηρεσία Copernicus για την Κλιματική Αλλαγή, και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO).
Μεγάλο μέρος της Ευρώπης βίωσε περισσότερες ημέρες ισχυρής θερμικής καταπόνησης, σε σχέση με τον μέσο όρο, με τη Νότια και Ανατολική Ισπανία να καταγράφουν έως και 50 ημέρες περισσότερες από τον μέσο όρο με θερμοκρασίες άνω των 32 βαθμών Κελσίου. Επίσης, οι ελάχιστες θερμοκρασίες παρέμειναν πάνω από τον μέσο όρο για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Ένα ρεκόρ καύσωνα διάρκειας τριών εβδομάδων έπληξε την υποαρκτική Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία, με τις θερμοκρασίες κοντά και εντός του Αρκτικού Κύκλου να ξεπερνούν τους 30 βαθμούς Κελσίου. Στην περιοχή Φρόστα της Νορβηγίας η θερμοκρασία έφτασε τους 34,9 βαθμούς Κελσίου! Τον Ιούλιο και στις αρχές Αυγούστου ακραία ζέστη έπληξε και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στην Ελλάδα η έκθεση εκτιμά ότι το 85% του πληθυσμού επηρεάστηκε από ακραίες θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, με μέγιστη καταγραφή τους 44 βαθμούς.
Όπως διαπιστώνεται στην έκθεση, τα τελευταία 30 χρόνια η Ευρώπη θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο και αυτό την καθιστά την ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρο στον πλανήτη, με την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη να θερμαίνονται ταχύτερα από τη Δυτική Ευρώπη και τα νησιά Σβάλμπαρντ στον ευρωπαϊκό Αρκτικό Ωκεανό να είναι μία από τις ταχύτερα θερμαινόμενες περιοχές στον πλανήτη.
Σημαντική απώλεια χιονιού και πάγου
Οι θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο και οι βροχοπτώσεις κάτω από τον μέσο όρο το 2025 οδήγησαν σε σημαντική απώλεια χιονιού και πάγου. Τον Μάρτιο του 2025 η χιονισμένη έκταση στην Ευρώπη ήταν περίπου 1,32 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα κάτω από τον μέσο όρο (31%), μια έκταση ισοδύναμη με τη συνολική έκταση της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας. Αυτό σηματοδότησε την τρίτη χαμηλότερη έκταση χιονιού από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές το 1983.
Επίσης, οι παγετώνες σε όλες τις ευρωπαϊκές περιοχές είχαν απώλεια μάζας, με την Ισλανδία να έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια παγετώνων που έχει καταγραφεί ποτέ. Η Γροιλανδία, επίσης, έχασε 139 δισεκατομμύρια τόνους πάγου. Αυτή η απώλεια πάγου συμβάλλει στην άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας, με κάθε εκατοστό αύξησης να εκθέτει επιπλέον έξι εκατομμύρια ανθρώπους σε παράκτιες πλημμύρες.
Η έκθεση καταδεικνύει μια συνεχιζόμενη τάση ταχείας θέρμανσης των πιο ψυχρών περιοχών της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Αρκτικής και των Άλπεων, όπου το χιόνι και ο πάγος παίζουν κρίσιμο ρόλο στην επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής αντανακλώντας το ηλιακό φως πίσω στο Διάστημα.
Κίνδυνος για τη βιοποικιλότητα
Η ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας για την περιοχή της Ευρώπης ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ, σηματοδοτώντας την τέταρτη συνεχόμενη χρονιά με ρεκόρ θερμότητας. Αυτή η μακροπρόθεσμη τάση επηρεάζει αρνητικά τη βιοποικιλότητα, τα είδη και το φυσικό περιβάλλον. Τα θαλάσσια κύματα καύσωνα ήταν ευρέως διαδεδομένα το 2025 επηρεάζοντας το 86% της ωκεάνιας περιοχής της Ευρώπης. Ήταν επίσης πιο έντονα με το 36% της περιοχής να βιώνει σοβαρές ή ακραίες συνθήκες – πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί.
Η Μεσόγειος θάλασσα έχει βιώσει τουλάχιστον μία ημέρα με ισχυρές συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα κάθε ένα από τα τελευταία τρία χρόνια. Το 2025 η μέση ετήσια θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ήταν η δεύτερη υψηλότερη που έχει παρατηρηθεί ποτέ. Στην έκθεση επισημαίνεται ότι τα πολυάριθμα ακραία φαινόμενα το 2025 επηρέασαν τη βιοποικιλότητα στα θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα. Αναφέρονται ως παράδειγμα τα λιβάδια της Ποσειδωνίας στη Μεσόγειο που είναι σε κίνδυνο λόγω της κλιματικής αλλαγής. Τα τελευταία 50 χρόνια η έκτασή τους έχει μειωθεί κατά 34%, ωστόσο με βάση τα σενάρια των υψηλών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προβλέπεται ότι η μείωσή τους μπορεί να φτάσει μέχρι και το 75% ως το 2050.
Η καμένη έκταση από πυρκαγιές έφθασε σε επίπεδο ρεκόρ (οι πυρκαγιές έκαψαν περίπου 1,035 εκατομμύρια εκτάρια), όπως και οι εκπομπές αερίων από πυρκαγιές. Ιδιαίτερα έντονη περίοδο πυρκαγιών βίωσε η νοτιοανατολική Ευρώπη και η έκθεση αναφέρει το παράδειγμα της Ελλάδας που είδε ένα από τα πιο σοβαρά ξεσπάσματα πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια, με τουλάχιστον 50 πυρκαγιές να έχουν αναφερθεί σε μόλις 24 ώρες.
Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες επηρέασαν χιλιάδες πολίτες σε όλη την Ευρώπη, αν και οι ακραίες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες ήταν λιγότερο εκτεταμένες από ό,τι τα τελευταία χρόνια.
Οι ροές των ποταμών ήταν κάτω του μέσου όρου για έντεκα μήνες του έτους σε όλη την Ευρώπη, με το 70% των ποταμών να παρουσιάζει ετήσιες ροές κάτω του μέσου όρου. Όπως και το 2024, η Νοτιοανατολική Ευρώπη κατέγραψε επίπεδα του νερού των λιμνών κάτω του μέσου όρου. Η λίμνη Πρέσπα συνέχισε την μακροχρόνια φθίνουσα τάση της που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960.
Τέλος, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παρείχαν σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης το 2025, με την ηλιακή ενέργεια να φτάνει σε νέο ρεκόρ συνεισφοράς 12,5%.
Τα ευρήματα της έκθεσης παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή μέσων ενημέρωσης από όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων και το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Πολλές από τις ερωτήσεις δημοσιογράφων αφορούσαν στην πιθανότητα εμφάνισης του φαινομένου Ελ Νίνιο το 2026. Η γενική γραμματέας του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Σελέστε Σάουλο, απάντησε ότι «το Ελ Νίνιο αποτελεί πάντα σημείο ανησυχίας για πολλούς από εμάς». Εξήγησε ότι «οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνονται ραγδαία καθιστώντας πιθανή την επιστροφή των συνθηκών Ελ Νίνιο ήδη από τον Μάιο/Ιούλιο 2026. Έτσι οδεύουμε σε πιθανές συνθήκες Ελ Νίνιο».
Ωστόσο, προσέθεσε ότι μέχρι στιγμής «έχουμε ένα επίπεδο προβλεψιμότητας που δεν είναι τόσο υψηλό. Επομένως θα θέλαμε να περιμένουμε μέχρι τον Μάιο για να δούμε αν το φαινόμενο εξελιχθεί σε ισχυρό ή ασθενές Ελ Νίνιο».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
