Οι τελευταίες ώρες στην αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν σημαδεύονται από μια πρωτοφανή κλιμάκωση σε επίπεδο δηλώσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσα από μια σειρά αμφιλεγόμενων αναρτήσεων και συνεντεύξεων, φαίνεται να κινείται ανάμεσα σε ακραίες απειλές προς την Τεχεράνη και την αισιοδοξία για μια επικείμενη συμφωνία.

Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο του Τζέιμς Μάθιους από το Skynews ο οποίος αναλύοντας την ψυχολογία πίσω από τις τελευταίες αναρτήσεις του Αμερικανού προέδρου, κυρίως αυτή με την οποία απειλεί τους «τρελούς μπάσταρδους» να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, αλλιώς θα ανατινάξει τα πάντα και θα αρπάξει το πετρέλαιο, τονίζει πως πρόκειται για λόγια κάποιου που σίγουρα χάνει το δίκιο του.

 «Αν αυτή η ανάρτηση αντικατοπτρίζει την κατάσταση του μυαλού του μπαίνοντας σε αυτή τη διαδικασία, ακούγεται εκτός ελέγχου», αναφέρει χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας πως οι ισχυρισμοί του Τραμπ προς τα μέσα ενημέρωσης πως υπάρχει «καλή πιθανότητα» το Ιράν να κλείσει συμφωνία μέχρι αύριο, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα προηγούμενα μηνύματά του.  «Το πώς αυτές οι δύο αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα συμβιβάζονται μεταξύ τους παραμένει μυστήριο. Και δεν είναι η πρώτη φορά σε αυτή τη σύγκρουση». Λέει δηλαδή δυνατά αυτό που σκέφτονται οι περισσότεροι σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή.

Στην γεμάτη ύβρεις προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου ότι η Τεχεράνη έχει διορία μέχρι το βράδυ της Τρίτης να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, διαφορετικά οι ΗΠΑ θα ισοπεδώσουν τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας και τις γέφυρες του Ιράν, απάντησε ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου με ένα εξίσου υψηλών τόνων μήνυμα ότι οι «αλόγιστες κινήσεις» του Αμερικανού προέδρου μπορούν να οδηγήσουν σε ανάφλεξη όλης της περιοχής.

«Όλη η περιοχή μας θα καεί επειδή επιμένετε να ακολουθείτε τις εντολές του [Μπενιαμίν] Νετανιάχου», έγραψε ο Μοχάμεντ Μπάγκερ Γκαλιμπάφ προσθέτοντας: «Μην κάνετε λάθος: Δεν θα κερδίσετε τίποτα μέσω των εγκλημάτων πολέμου. Η μόνη πραγματική λύση είναι ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ιρανικού λαού και ο τερματισμός αυτού του επικίνδυνου παιχνιδιού».

Το παρασκήνιο της διάσωσης του Αμερικανού πιλότου

Η τελευταία απειλή κλιμάκωσης στον πόλεμο των πέντε εβδομάδων ακολούθησε τη διάσωση του δεύτερου πιλότου ενός καταρριφθέντος μαχητικού F-15E από Αμερικανούς κομάντος, βάζοντας τέλος σε μια διήμερη αναζήτηση μετά τη συντριβή του πολεμικού αεροσκάφους στο νοτιοδυτικό Ιράν.

Το Ιράν έδωσε στη δημοσιότητα εικόνες που δείχνουν τα συντρίμμια αρκετών αεροσκαφών, αλλά δεν διέψευσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις διέσωσαν τον αξιωματικό, ο οποίος είχε κρυφτεί σε μια ορεινή περιοχή ενώ αμερικανικές ειδικές δυνάμεις και ιρανικά στρατεύματα έδιναν μάχη με τον χρόνο για να τον εντοπίσουν.

Ο Τραμπ έχει δώσει παράταση στο τελεσίγραφό του τουλάχιστον δύο φορές προκειμένου το Ιράν να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ -γεγονός που έχει εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου στα ύψη- και μετέφερε την διορία ξανά από τη Δευτέρα για την Τρίτη στην επίμαχη υβριστική ανάρτηση.

Διαπραγματεύσεις υπό την απειλή της «ολοκληρωτικής καταστροφής»

Ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε στον ιστότοπό του, Truth Social: «Η Τρίτη θα είναι η Ημέρα των Εργοστασίων Ενέργειας και η Ημέρα των Γεφυρών, όλα μαζί σε ένα, στο Ιράν. Δεν θα υπάρχει τίποτα παρόμοιο!!! Ανοίξτε τα Γ@@@ Στενά, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζήσετε στην κόλαση – Απλώς παρακολουθήστε! Δόξα τω Αλλάχ. Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».

Σε συνέντευξή του στη συνέχεια στο Foxnews, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι υπάρχει «καλή πιθανότητα» για μια συμφωνία με το Ιράν τη Δευτέρα, δηλώνοντας ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις. «Αν δεν κάνουν μια συμφωνία και μάλιστα γρήγορα, σκέφτομαι να τα ανατινάξω όλα και να πάρω το πετρέλαιο», είπε. Στη συνέχεια, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Wall Street Journal ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι αν οι Ιρανοί «δεν κάνουν κάτι μέχρι το βράδυ της Τρίτης, δεν θα έχουν πλέον ηλεκτροπαραγωγικά εργοστάσια, δεν θα έχουν γέφυρες».

Λίγο αργότερα,  επίσης, σε μια λακωνική ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, χωρίς να αναφέρει το Ιράν ή άλλες λεπτομέρειες, έγραψε: «Τρίτη, 8.00 μ.μ., ώρα Ανατολικής Ζώνης» (03.00 της Τετάρτης, ώρα Ελλάδας). Οι εκπρόσωποι του Λευκού Οίκου δεν ήταν διαθέσιμοι για κάποιο σχόλιο επί αυτής της ανάρτησης. Σημειώνεται ότι στις 27 Μαρτίου ο Αμερικανός πρόεδρος είχε μεταθέσει για 10 ημέρες το τελεσίγραφό του προς την Τεχεράνη, το οποίο επρόκειτο να λήξει το βράδυ της Δευτέρας.

Ο Τραμπ επαναλαμβάνει συνεχώς, από τότε που ξεκίνησε ο αμερικανο-ισραηλινός πόλεμος στις 28 Φεβρουαρίου, ότι το Ιράν θέλει να κάνει μια συμφωνία.

Το Ιράν παραδέχτηκε ότι υπάρχει ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ των δύο πλευρών, μεταξύ άλλων μέσω του Πακιστάν. Όμως η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν έχει εισέλθει σε ειρηνευτικές συνομιλίες. Ιρανοί αξιωματούχοι φοβούνται επίσης πως, ό,τι και να λέει ο Τραμπ, θα στοχοποιηθούν μόλις εμφανιστούν για να κατευθυνθούν σε τυχόν διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με διπλωματικούς μεσολαβητές. Σημειώνεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι έχει εγγυηθεί «την ασυλία» των Ιρανών διαπραγματευτών, ώστε να μην μπαίνουν στο στόχαστρο των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων.

Αντιδράσεις στο Καπιτώλιο: «Αλλοπρόσαλλος τρελός»

Η ανάρτηση του Τραμπ με τις βρισιές προκάλεσε επίσης επικρίσεις στο Καπιτώλιο.  Ο Δημοκρατικός ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, έγραψε στο X: «Καλό Πάσχα, Αμερική. Καθώς πηγαίνετε στην εκκλησία και γιορτάζετε με φίλους και οικογένεια, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών παραληρεί σαν αλλοπρόσαλλος τρελός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Απειλεί με πιθανά εγκλήματα πολέμου και αποξενώνει τους συμμάχους. Αυτός είναι, αλλά αυτοί δεν είμαστε εμείς. Η χώρα μας αξίζει πολλά περισσότερα».

Για τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Κρις Μέρφι, η στάση του προέδρου είναι «εντελώς και ολοκληρωτικά παρανοϊκή». Ο Μέρφι, που εκλέγεται στο Κονέκτικατ και έχει ταχθεί κατά του πολέμου στο Ιράν, δήλωσε: «Αν ήμουν στην κυβέρνηση Τραμπ, θα περνούσα το Πάσχα τηλεφωνώντας σε συνταγματολόγους σχετικά με την 25η Τροπολογία», η οποία προβλέπει τη μεταβίβαση της εξουσίας εάν ο πρόεδρος κριθεί ανίκανος να κυβερνήσει, ιδίως σε περίπτωση ασθένειας.

Ο επίσης Δημοκρατικός γερουσιαστής Τιμ Κέιν υπενθύμισε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ αναρτά τέτοιου είδους μηνύματα, ούτε ο μόνος στην κυβέρνησή του που κάνει κάτι τέτοιο. «Τους βομβαρδίζουμε για να τους “στείλουμε πίσω στη λίθινη εποχή”, τους βρίζουμε, ο υπουργός (Άμυνας) Χέγκσεθ λέει: “θάνατος χωρίς έλεος, θα αγνοήσουμε τους ηλίθιους κανόνες εμπλοκής”. Όλο αυτό είναι ενοχλητικό και παιδαριώδες, και πρόκειται για ανθρώπους που προσπαθούν να κάνουν επίδειξη ισχύος. Αυτό που παρατηρούμε στην πραγματικότητα από την κυβέρνηση σε αυτόν τον πόλεμο είναι η απουσία σχεδίου και η έλλειψη λογικής», δήλωσε ο γερουσιαστής της Βιρτζίνια σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο NBC.

Η Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν, πρώην βουλευτής των Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο και κάποτε ένθερμη υποστηρίκτρια του Τραμπ, που όμως τους τελευταίους μήνες έχει εξελιχθεί σε σφοδρή αντίπαλό του, επέκρινε έντονα τις δηλώσεις του προέδρου. «Το πρωί του Πάσχα, ο πρόεδρος Τραμπ ανήρτησε αυτό. Όλοι όσοι αυτοαποκαλούνται χριστιανοί στην κυβέρνησή του θα έπρεπε να γονατίσουν, να ζητήσουν συγχώρεση από τον Θεό, να σταματήσουν να λατρεύουν τον πρόεδρο και να σταθούν απέναντι στην τρέλα του Τραμπ», ανέφερε και πρόσθεσε:  «Ο πρόεδρος δεν είναι χριστιανός, και τα λόγια και οι πράξεις του δεν πρέπει να υποστηρίζονται από χριστιανούς».

Διεθνές Δίκαιο και οι κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου

Η καταστροφή την Πέμπτη της ψηλότερης γέφυρας της περιοχής, η οποία χαρακτηρίστηκε στο Ιράν ως θαύμα της μηχανικής, υποδηλώνει μια ζοφερή νέα φάση του πολέμου, στην οποία ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να ρίξει το Ιράν πίσω στην «εποχή του λίθου».

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το διεθνές δίκαιο προστατεύει τους αμάχους και αυτό που είναι γνωστό ως μη στρατιωτικά αντικείμενα, όπως οι υποδομές, κανόνες που κατοχυρώνονται στις συμβάσεις της Γενεύης.

Η Όονα Α. Χάθαγουεϊ, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο Yale, δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν προσέφερε καμία εξήγηση που θα καθιστούσε τα μη στρατιωτικά αντικείμενα που απείλησε να στοχοποιήσει νόμιμους στρατιωτικούς στόχους. Είπε επίσης ότι άλλα έθνη είχαν την υποχρέωση να διασφαλίσουν τον σεβασμό των συμβάσεων της Γενεύης και να μην βοηθήσουν ή υποκινήσουν παράνομες πράξεις.

«Εάν αυτές οι απειλούμενες επιθέσεις πραγματοποιούνταν, θα συνιστούσαν εγκλήματα πολέμου», δήλωσε η Χάθαγουεϊ. «Η εξαθλίωση του άμαχου πληθυσμού ως μέσο πίεσης για διαπραγμάτευση δεν είναι νόμιμη».

Ο αντίκτυπος στις υποδομές

Χαλυβουργεία, πετροχημικά εργοστάσια, πανεπιστήμια και ιατρικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχουν βομβαρδιστεί κατά τη διάρκεια της κοινής αμερικανο-ισραηλινής εκστρατείας. Περίπου 81.000 μη στρατιωτικές τοποθεσίες έχουν υποστεί ζημιές, συμπεριλαμβανομένων 61.000 σπιτιών, 19.000 εμπορικών χώρων, 275 ιατρικών κέντρων και σχεδόν 500 σχολείων, σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι το Ισραήλ κατέστρεψε το 70% της παραγωγής χάλυβα του Ιράν, ισχυριζόμενος ότι χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή πυραύλων. Επιβεβαίωσε επίσης επιθέσεις σε εργοστάσια πετροχημικών.

Το Ιράν έχει καταφέρει να αναλάβει τον έλεγχο του στενού του Ορμούζ απειλώντας και εξαπολύοντας επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από την πλωτή οδό, περιορίζοντας έτσι το εμπόριο πετρελαίου, το οποίο αποτελεί το ισχυρότερο σημείο πίεσης της Τεχεράνης στον πόλεμο.

Το Ιράν συνέχισε να πλήττει οικονομικές υποδομές σε όλο τον Κόλπο το Σαββατοκύριακο ως απάντηση στις επιθέσεις, σε ενέργειες που νομικοί εμπειρογνώμονες δήλωσαν επίσης ότι είναι παράνομες. Την Κυριακή, έπληξε ένα πετροχημικό συγκρότημα στο Μπαχρέιν, με βίντεο να δείχνουν πυκνό μαύρο καπνό να υψώνεται από την τοποθεσία.

Αντεπιθέσεις στον Κόλπο και ενεργειακός στραγγαλισμός

Η Kuwait Petroleum Corporation ανακοίνωσε ότι ένας αριθμός εγκαταστάσεών της στοχοποιήθηκε από επιθέσεις ιρανικών drones, με αποτέλεσμα πυρκαγιές και «σημαντικές υλικές απώλειες». Το Κουβέιτ ανέφερε επίσης ότι δύο εργοστάσια αφαλάτωσης νερού και παραγωγής ενέργειας υπέστησαν «σημαντικές υλικές ζημιές» μετά από επίθεση από ιρανικά drones.

Στον Λίβανο, το Ισραήλ έπληξε ξανά τη νότια Βηρυτό, σκοτώνοντας τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 39. Το εθνικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου ανέφερε ότι μια ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο νότιο Λίβανο, στο Kfar Hatta, σκότωσε τουλάχιστον επτά άτομα, συμπεριλαμβανομένου ενός κοριτσιού τεσσάρων ετών.

Η πτώση της γέφυρας B1

Σε ό,τι αφορά την επίθεση στην κρεμαστή γέφυρα B1 ύψους 136 μέτρων την Πέμπτη, οι Ιρανοί έγιναν μάρτυρες των ειδών των επιθέσεων που μπορούν πλέον να εξαπολυθούν.  Το χτύπημα, στο έργο αξίας 400 εκατομμυρίων δολαρίων, σημειώθηκε την τελευταία ημέρα των διακοπών για τον εορτασμό του ιρανικού νέου έτους και σύμφωνα με αναφορές πολλές οικογένειες έκαναν πικνίκ εκεί κοντά, όταν πύραυλοι διαπέρασαν το κέντρο της γέφυρας, προκαλώντας μια τεράστια πύρινη σφαίρα. Οι εκδρομείς, που είχαν στήσει σκηνές για να απολαύσουν τη γιορτή, έτρεχαν ουρλιάζοντας. Οι τοπικές αρχές δήλωσαν ότι 13 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 95 τραυματίστηκαν στην επίθεση.

Η γέφυρα δεν είχε ανοίξει ακόμη. Ήταν γνωστή μέχρι στιγμής μόνο ως B1, εν αναμονή των εγκαινίων που ήταν προγραμματισμένα για το καλοκαίρι.

Ο Τραμπ δημοσίευσε ένα βίντεο από την κατεδάφιση της γέφυρας, προειδοποιώντας το Ιράν να κλείσει συμφωνία πριν δεν απομείνει τίποτα. Την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι πριν από λίγες ημέρες, οι ΗΠΑ και το Ιράν ήταν κοντά σε μια συμφωνία για τη διεξαγωγή απευθείας διαπραγματεύσεων.

Είπε: «Αλλά μετά είπαν ότι θα μας συναντήσουν σε πέντε ημέρες. Έτσι είπα, “Γιατί σε πέντε ημέρες;” Ένιωσα ότι δεν ήταν σοβαροί. Έτσι επιτέθηκα στη γέφυρα».

Ένας μηχανικός πίσω από την κατασκευή της γέφυρας, σε συνέντευξή του στην ιρανική τηλεόραση, δήλωσε: «Φτιάξαμε τα πάντα με τη δική μας τεχνογνωσία, εργάτες και πόρους. Ντρέπομαι για τον εαυτό μου που δεν μπόρεσα να αφήσω τους ανθρώπους να τη χρησιμοποιήσουν».

Ένας πολιτικός μηχανικός στο Ιράν που εργάστηκε σε άλλα σημαντικά έργα υποδομής είπε ότι τα πρόσφατα πλήγματα σε μη στρατιωτικές υποδομές, όλες χτισμένες με εγχώρια γνώση, είχαν ήδη «καταστήσει αδύνατο να κρυφτεί η εχθρότητα προς τον ιρανικό λαό πίσω από τη μάσκα της απλής αντίθεσης στην κυβέρνηση». Αλλά ήταν το χτύπημα στη γέφυρα που ήταν πιο οδυνηρό για εκείνον, καθώς είπε ότι δεν είχε κανέναν στρατιωτικό, πυρηνικό ή κυβερνητικό σύνδεσμο.

«Ο στόχος αυτής της επίθεσης δεν ήταν άλλος από την υπερηφάνεια του Ιράν», είπε. «Ένα έθνος που έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο αυτάρκειας και παραγωγικότητας δεν μπορεί να επιστρέψει στην εποχή του λίθου».