Μέτρα που θυμίζουν την περίοδο της πανδημίας του covid-19 καθώς και της ενεργειακής κρίσης της δεκαετίας του 1970, όπως τηλεργασία, περιορισμός κυκλοφορίας αυτοκινήτων τις Κυριακές και μείωση μετακινήσεων με ΙΧ, πρότεινε, με σκοπό τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας, ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, καλώντας τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα από τα δέκα σημεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, εν μέσω έντονης ανησυχίας για την ασφάλεια εφοδιασμού εξαιτίας της κρίσης από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
«Από οικονομικής άποψης, 30 ημέρες σύγκρουσης έχουν ήδη προσθέσει 14 δισεκατομμύρια ευρώ στον ‘λογαριασμό’ της Ευρωπαϊκής Ένωσης για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, δήλωσε ο Γιόργκενσεν μιλώντας την Τρίτη 31/1 σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες.
«Ακόμα κι αν υπήρχε ειρήνη αύριο, δεν θα επιστρέφαμε στην κανονικότητα. Οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν καταστραφεί από τον πόλεμο και συνεχώς καταστρέφονται», πρόσθεσε.
Όπως διευκρίνισε ο Επίτροπος, η επερχόμενη εργαλειοθήκη της ΕΕ θα περιλαμβάνει προτάσεις για τη μείωση των φορολογικών συντελεστών στην ηλεκτρική ενέργεια και στα τιμολόγια δικτύου.
«Επίσης, προετοιμάζουμε διαφορετικές ευκαιρίες και δυνατότητες που μοιάζουν περισσότερο με αυτές που χρησιμοποιήσαμε κατά τη διάρκεια της κρίσης το 2022», είπε.
Ο Νταν Γιόργκενσεν υπογράμμισε ότι η ενότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση της κρίσης, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση δεν θα είναι προσωρινή.
«Πρέπει να αποφύγουμε αποσπασματικές εθνικές αντιδράσεις και μηνύματα που θα μπορούσαν να διαταράξουν την αγορά και να επιδεινώσουν τις συνθήκες προσφοράς και ζήτησης», δήλωσε.
Προτάσεις για περιορισμό κατανάλωσης καυσίμων
Ο επίτροπος Ενέργειας τόνισε την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
- τηλεργασία όπου είναι εφικτό
- περιορισμός μετακινήσεων με ΙΧ
- Κυριακές χωρίς αυτοκίνητα, στα πρότυπα της ενεργειακής κρίσης της δεκαετίας του 1970
- εξοικονόμηση καυσίμων στις μεταφορές
- βελτιστοποίηση των αποθεμάτων ενέργειας
Αυξήσεις 70% στο πετρέλαιο και 50% στο φυσικό αέριο
Η ενεργειακή κρίση εντείνεται λόγω της ανόδου των τιμών και των ανησυχιών για προβλήματα εφοδιασμού, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και η πιθανή διαταραχή των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν πιέσεις στην αγορά.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η εξάρτηση από εισαγωγές ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών εντείνει τους κινδύνους, ενώ περιορισμένος αριθμός εναλλακτικών προμηθευτών και ανεπαρκής διυλιστική ικανότητα δυσκολεύουν την κατάσταση.
Ο επίτροπος σημείωσε ότι η Επιτροπή βρίσκεται σε επαφή με προμηθευτές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς, εξετάζοντας τρόπους ενίσχυσης του εφοδιασμού.
Η ανησυχία στις Βρυξέλλες έχει ενταθεί μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε μπλοκάρισμα περίπου του ενός πέμπτου των παγκόσμιων ροών αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο. Από την έναρξη των επιθέσεων, οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 70%, τροφοδοτώντας φόβους για κρίση μεγαλύτερη ακόμη και από τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970.
Παρά το δραματικό πλαίσιο, η έκτακτη σύνοδος των υπουργών δεν παρήγαγε άμεσα δεσμευτικές αποφάσεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο βασικός στόχος ήταν ο συντονισμός εθνικών πολιτικών και η προετοιμασία εδάφους για ένα ευρωπαϊκό πακέτο μέτρων, το οποίο –όπως δεσμεύθηκε ο Γιόργκενσεν– θα παρουσιάσει σύντομα η Επιτροπή.
Επιστολή προς τις κυβερνήσεις της ΕΕ
Σε επιστολή προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, ο επίτροπος πρότεινε επίσης:
- αναβολή εργασιών συντήρησης σε διυλιστήρια ώστε να συνεχιστεί η παραγωγή
- εξέταση χρήσης βιοκαυσίμων ως εναλλακτικής λύσης
- ενίσχυση αποθεμάτων ενέργειας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει σύντομα εργαλειοθήκη μέτρων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις αυξήσεις τιμών.
Έκτακτη σύνοδος υπουργών Ενέργειας
Ο Νταν Γιόργκενσεν μίλησε στο περιθώριο έκτακτης συνόδου των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, η οποία συγκλήθηκε από την κυπριακή προεδρία της Ένωσης.
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός τόνισε ότι απαιτείται κοινός συντονισμός για την προστασία της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
«Πρέπει να συντονιστούμε και να ενισχύσουμε την ασφάλειά μας, να προστατεύσουμε την ανταγωνιστικότητα και να διασφαλίσουμε το οικονομικό μας μέλλον», ανέφερε.
Ο επίτροπος σημείωσε ότι κάθε κράτος-μέλος θα αποφασίσει ποια μέτρα είναι καταλληλότερα, καθώς οι συνθήκες διαφέρουν μεταξύ των χωρών.
Επιτάχυνση ανανεώσιμων, πυρηνικής ενέργειας και βιοκαυσίμων
Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η Ε.Ε. ζητά από τα κράτη μέλη να διπλασιάσουν τις προσπάθειες για ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Στο τραπέζι βρέθηκαν επίσης η ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας, όπου υφίσταται πολιτική βούληση, καθώς και η προώθηση των βιοκαυσίμων ως συμπληρωματικής πηγής για τις μεταφορές.
Οι σκανδιναβικές χώρες έθεσαν ζήτημα προστασίας κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, ενόψει αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων. Παράλληλα, συζητήθηκε το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να στηρίξουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά χωρίς να διαρραγεί ο ανταγωνισμός στην ενιαία αγορά.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για την ενέργεια αποκτά έτσι διπλό χαρακτήρα: βραχυπρόθεσμης διαχείρισης κρίσης μέσω αλλαγών συμπεριφοράς και μεσομακροπρόθεσμου μετασχηματισμού του ενεργειακού μίγματος. Για τις οικονομίες της ΕΕ, ειδικά τις πιο ενεργοβόρες, το στοίχημα είναι αν μπορούν να απορροφήσουν το σοκ χωρίς βαθιά ύφεση, ενώ για τα νοικοκυριά το ζητούμενο είναι η προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος από ένα νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας.
