Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για σχεδόν τέσσερις εβδομάδες (28 ημέρες πολέμου), βυθίζοντας τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου στο χάος, χωρίς να διαφαίνεται σαφές τέλος στην κρίση. Οι απειλές και οι επιθέσεις του Ιράν έχουν σταματήσει σχεδόν κάθε διέλευση από τη στενή θαλάσσια οδό, η οποία αποτελεί τον κύριο αγωγό για το 20% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Την ώρα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προκρίνει πλέον τη διπλωματική οδό εξετάζοντας παράλληλα το ενδεχόμενο νηοπομπών υπό την προστασία του Πολεμικού Ναυτικού, το Ιράν διατηρεί το στρατηγικό πλεονέκτημα -«έχει το πάνω χέρι», όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά το CNN σε ανάλυσή του-, λόγω των αντισυμβατικών μεθόδων πολέμου και της μοναδικής γεωγραφίας της περιοχής.
Το «μοναδικό» γεωγραφικό πλεονέκτημα
Τα Στενά έχουν πλάτος μόλις 24 μίλια (38 χιλιόμετρα) στο στενότερο σημείο τους.
Ο Νικ Τσάιλντς, ανώτερος συνεργάτης και ερευνητής του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS), σημειώνει: «Περιγράφεται ως ένα σημείο ασφυξίας για καλό λόγο. Υποτίθεται ότι υπάρχουν πολλά τέτοια σημεία στον κόσμο. Αλλά θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι αυτό είναι μοναδικά δύσκολο, επειδή δεν υπάρχουν εναλλακτικές».
Ο Κέβιν Ρόουλαντς, εκδότης του περιοδικού του think tank RUSI, επισημαίνει ότι στον ανοιχτό ωκεανό υπάρχει πάντα η επιλογή της επαναδρομολόγησης, αλλά σε ένα τέτοιο σημείο αυτό είναι αδύνατο.
«Αυτό σημαίνει ότι το Ιράν δεν χρειάζεται απαραίτητα να αναζητήσει και να εντοπίσει τους στόχους του. Μπορεί απλώς να περιμένει», εξηγεί.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό δημιουργεί μια «ζώνη εξόντωσης», όπου ο χρόνος προειδοποίησης για μια επίθεση μπορεί να είναι μόλις λίγα δευτερόλεπτα.
Το Ιράν διαθέτει σχεδόν 1.000 μίλια ακτογραμμής με κινητές συστοιχίες πυραύλων που κρύβονται εύκολα σε λόφους και βουνά.
Όπως δήλωσε ο Ρόουλαντς στο CNN: «Η βόρεια, ιρανική πλευρά, δεν είναι μια επίπεδη πεδιάδα. Υπάρχουν λόφοι, βουνά, κοιλάδες, κατοικημένες περιοχές και παράκτια νησιά. Όλα αυτά καθιστούν την ανίχνευση μιας επερχόμενης απειλής πιο δύσκολη και διευκολύνουν το Ιράν να κρύψει κινητά οπλικά συστήματα».
Η απειλή του αντισυμβατικού οπλοστασίου
Αν και οι ΗΠΑ έχουν υποβαθμίσει πολλές συμβατικές, πολεμικές δυνατότητες του Ιράν, η μεγαλύτερη απειλή προέρχεται από drones, ταχύπλοα και νάρκες.
«Αν οι Ιρανοί αποφασίσουν να ποντίσουν νάρκες, μπορούν να τις ρίξουν από το πίσω μέρος ενός κατά τα άλλα αθώου στην όψη ιστιοφόρου», αναφέρει ο Νικ Τσάιλντς, προσθέτοντας πως υπάρχουν ακόμη και «”νάνοι υποβρύχια” (midget submarines) που πρέπει να ληφθούν υπόψη» που δρουν σε ρηχά νερά.
«Ωστόσο, είναι σχεδόν αδύνατο να μειωθεί ο κίνδυνος στο μηδέν και μπορούμε να αναμένουμε ότι τα πλοία θα αντιμετωπίζουν ένα υπολειπόμενο επίπεδο απειλής για κάποιο χρονικό διάστημα από ορισμένα ή όλα αυτά τα συστήματα», τονίζει από την πλευρά του ο Ρόουλαντς.
Η τρέχουσα κατάσταση και οι «φόροι διέλευσης»
Το Ιράν έχει επιτεθεί σε τουλάχιστον 19 πλοία, αλλά δεν χρειάζεται να τα καταστρέψει για να πετύχει τον στόχο του – αρκεί η διατήρηση του κινδύνου σε υψηλά επίπεδα.
Παράλληλα, η Τεχεράνη εκμεταλλεύεται οικονομικά την κατάσταση, ζητώντας «τέλη» για την ασφαλή διέλευση.
Αναφορές της Lloyd’s List Intelligence κάνουν λόγο για πλοία που πλήρωσαν υπέρογκα ποσά (έως και 2 εκατομμύρια δολάρια) για να περάσουν.
Εν τω μεταξύ, η αμερικανική παρουσία ενισχύεται με την αποστολή χιλιάδων Πεζοναυτών και πλοίων όπως το «USS Tripoli», γεγονός που εντείνει τις εκτιμήσεις ότι η στρατιωτική πίεση ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως μοχλός αποτροπής.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν πως η παρουσία αυτών των στρατιωτικών μέσων ίσως αλλάξει τους υπολογισμούς του Ιράν, καθώς η συσσώρευση σχεδόν 2.000 εγκλωβισμένων πλοίων στον Περσικό Κόλπο καθιστά την επίλυση της κρίσης επείγουσα.
