Η έλλειψη συναίνεσης στις πιέσεις του πρόεδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο περιορισμένος ρόλος της Διατλαντικής Συμμαχίας στη Μέση Ανατολή συνθέτουν μια δυσεπίλυτη εξίσωση για τον Μαρκ Ρούτε, ο οποίος καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις αξιώσεις του Λευκού Οίκου και τη συνοχή του ΝΑΤΟ με τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Η μέχρι πρότινος αποτελεσματική μεθοδολογία του Ρούτε για τον κατευνασμό και τη διαχείριση του Τραμπ βρίσκεται πλέον υπό κατάρρευση, καθώς η πολεμική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν πυροδοτεί νέες, βαθιές ρήξεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Την περασμένη Τρίτη, ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν δίστασε να χαρακτηρίσει «πολύ ανόητους» τους συμμάχους που αρνήθηκαν να παράσχουν στρατιωτική συνδρομή για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, προειδοποιώντας ευθέως πως η επανεξέταση του αμερικανικού ρόλου στη Συμμαχία αποτελεί πλέον μια ορατή πιθανότητα.
Το «εγχειρίδιο» του Ρούτε και τα αδιέξοδα
Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ καταφεύγει στο γνώριμο «εγχειρίδιο» που χρησιμοποιεί για τον Τραμπ: αποφεύγει τη δημόσια κριτική προς τον Αμερικανό Πρόεδρο και εργάζεται παρασκηνιακά για μια λύση.
«Υπολογίζει ότι έχει λίγα να κερδίσει μιλώντας ανοιχτά τώρα», δήλωσε στο Politico ΝΑΤΟϊκός διπλωμάτης υπό τον όρο της ανωνυμίας.
«Δεν βλέπω πώς θα μπορούσε να ικανοποιήσει την επιθυμία του Τραμπ. Οπότε είναι καλύτερα να κρατά χαμηλούς τόνους — τουλάχιστον δημόσια».
Ωστόσο, ο πόλεμος φέρνει τον Ρούτε σε δεινή θέση.
Παρά τις απαιτήσεις του Τραμπ, το ΝΑΤΟ έχει ελάχιστες εξουσίες να δράσει στο Ιράν, ενώ η απέχθεια των συμμάχων για τον πόλεμο καθιστά δύσκολη την εξεύρεση της απαραίτητης συναίνεσης για οποιαδήποτε εμπλοκή.
Όσο η σύγκρουση παρατείνεται, τόσο απορροφά πόρους από τα βασικά καθήκοντα της Συμμαχίας, όπως η υποστήριξη της Ουκρανίας και η προετοιμασία για έναν πιθανό πόλεμο με τη Ρωσία.
Όπως επισημαίνει στο Politico ο Pieter Wezeman, ανώτερος ερευνητής εξοπλισμών στη δεξαμενή σκέψης SIPRI: «Είναι σαφές ότι οτιδήποτε χρησιμοποιείται στη Μέση Ανατολή αυτή τη στιγμή, ιδιαίτερα τα συστήματα αεράμυνας, πιθανότατα θα πρέπει να αντικατασταθεί. Όλα αυτά έρχονται να προστεθούν στην ήδη πολύ υψηλή ζήτηση για όπλα στην Ευρώπη».
Η «υποτακτικότητα» και η εσωτερική κριτική
Μέχρι τώρα, ο Ρούτε είχε καταφέρει να αποτρέψει τον Τραμπ από το να «τινάξει στον αέρα» τη Συμμαχία, προσφέροντάς του νίκες σε βασικούς τομείς, όπως η αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων.
Όμως, όπως σημειώνει το Politico, ο Ρούτε δέχεται πλέον πυρά για «υποτακτικότητα» προς τον Τραμπ και για το ότι τάσσεται με το μέρος του εναντίον άλλων συμμάχων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της διαμάχης του Τραμπ με τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ για την άρνηση της Μαδρίτης να επιτρέψει σε αμερικανικά αεροσκάφη να χρησιμοποιήσουν τα αεροδρόμιά της για επιθέσεις στο Ιράν.
Ο Ρούτε επιχείρησε να κρατήσει χαμηλούς τόνους, αλλά η δήλωσή του περί «ευρείας υποστήριξης» των συμμάχων στις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Ισπανίας.
Τα εμπόδια
Υπάρχουν αντικειμενικά όρια στο τι μπορεί να κάνει ο Ρούτε για να κατευνάσει τον Τραμπ.
Σύμφωνα με δεύτερο διπλωμάτη της Συμμαχίας που επικαλείται το Politico, οι ΗΠΑ δεν μπορούν να πείσουν τους συμμάχους να εμπλακούν καθώς δεν απειλείται δικό τους έδαφος.
Το Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας δεν είναι άμεσα σχετικό με τέτοιες καταστάσεις, ενώ η Μέση Ανατολή βρίσκεται εκτός της στρατιωτικής «περιοχής ευθύνης» της Συμμαχίας.
Επιπλέον, η Ουάσιγκτον δεν έχει υποβάλει επίσημα αιτήματα προς το ΝΑΤΟ.
Σε κλειστή συνεδρίαση πρεσβευτών την Τρίτη, οι ΗΠΑ επανέλαβαν τις εκκλήσεις τους για βοήθεια, αλλά χωρίς συγκεκριμένες απαιτήσεις από τη Συμμαχία ως οργανισμό.
Οι κίνδυνοι της απραξίας
Παρ’ όλα αυτά, το Politico υπογραμμίζει ότι η απραξία εγκυμονεί κινδύνους.
Η Ουάσιγκτον έχει ήδη αποσύρει εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών F-35, από άσκηση του ΝΑΤΟ στη Νορβηγία, ενώ η Βρετανία ανακατεύθυνε το αντιτορπιλικό «HMS Dragon» από την Αρκτική προς την Ανατολική Μεσόγειο.
Η άμυνα έναντι των ιρανικών αντιθέσεων με drones και πυραύλους αναγκάζει τις ευρωπαϊκές χώρες να εξαντλούν τα αποθέματα αεράμυνας τους.
Η Γαλλία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι το απόθεμα των πυραύλων MICA εξαντλείται.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, μπορεί να είναι θέμα εβδομάδων μέχρι οι ευρωπαϊκές χώρες να αναγκαστούν να επιλέξουν αν θα στείλουν συστήματα αεράμυνας στους συμμάχους τους στον Κόλπο ή στην Ουκρανία.
«Θα εξαντληθούμε ακόμη περισσότερο», παραδέχθηκε στο Politico ένας τρίτος ΝΑΤΟϊκός διπλωμάτης, αναγνωρίζοντας ότι η Συμμαχία δεν ξεκινά από θέση πλεονάσματος πόρων.
