Η UNESCO έχει επιβεβαιώσει ζημιές σε ιστορικούς χώρους στο Ιράν. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ανάκτορο Γκολεστάν, αξιοθέατα στο Ισφαχάν, το Ανάκτορο Τσεχέλ Σοτούν του 17ου αιώνα και το Μαστζέντ-ε Τζαμέ, ένα από τα πιο ιστορικά τζαμιά του Ιράν. Επίσης, έχει επαληθεύσει ζημιές σε κτίρια κοντά στην κοιλάδα Χοραμαμπάντ, μια περιοχή που περιέχει πέντε προϊστορικές σπηλιές και ένα βραχώδες καταφύγιο με ενδείξεις ανθρώπινης κατοίκησης που χρονολογούνται από το 63.000 π.Χ.
Το υπουργείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Τουρισμού του Ιράν σε δήλωσή του αναφέρει ότι τουλάχιστον 56 μουσεία, ιστορικά μνημεία και πολιτιστικοί χώροι στο Ιράν έχουν υποστεί ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
Μεταξύ των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς που έχουν υποστεί ζημιές περιλαμβάνεται το Ανάκτορο Γκολεστάν της εποχής της Δυναστείας των Κατζάρ.
The IDF damages Tehran’s Golestan Palace: ‘It’s like striking the Taj Mahal’https://t.co/RXctbMKxRv
— Haaretz.com (@haaretzcom) March 11, 2026
Το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ανέφερε ότι οι περισσότερες ζημιές έχουν προκληθεί στην Τεχεράνη, όπου επηρεάστηκαν 19 τοποθεσίες. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ανάκτορο Γκολεστάν, το Μεγάλο Παζάρι και το πρώην κτίριο της Γερουσίας.
Η δήλωση του υπουργείου προσθέτει ότι ιστορικοί χώροι επηρεάστηκαν στις επαρχίες Ισφαχάν, Κουρδιστάν, Λορεστάν, Κερμανσάχ, Μπουσέρ και Ιλάμ. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν τμήματα της πλατείας Νακς-ε Τζαχάν στο Ισφαχάν, η οποία, όπως και το Γκολεστάν, αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Το Ανάκτορο του Γκολεστάν χρονολογείται από την εποχή της Δυναστείας των Κατζάρ (1789-1925), μια τουρκική δυναστεία που ενοποίησε το Ιράν μετά από δεκαετίες πολιτικών αναταραχών. Οι Κατζάρ έκαναν την Τεχεράνη πρωτεύουσα του Ιράν.
Το Γκολεστάν είναι ένα περιτειχισμένο παλάτι που συνδυάζει την περσική τέχνη και αρχιτεκτονική με ευρωπαϊκά μοτίβα και στυλ. Στα περσικά, «γκολεστάν» σημαίνει «κήπος με λουλούδια».
«Πρόκειται για το μεγαλοπρεπέστερο σωζόμενο κτίσμα στην πόλη τα τελευταία 200 χρόνια, μια μαρτυρία του πώς οι Ιρανοί αρχιτέκτονες καταπιάστηκαν με ιδέες από τη Δύση και τις ενσωμάτωσαν στις δικές τους μακροχρόνιες παραδόσεις ανακτορικής αρχιτεκτονικής», εξηγεί ο Βρετανός ιστορικός τέχνης Ρόμπερτ Χίλενμπραντ.
Βίντεο που έχουν τραβηχτεί στο ανάκτορο δείχνουν σπασμένα γυαλιά από καθρέφτες, σπασμένες καμάρες, σπασμένα παράθυρα και κατεστραμμένα γείσα διάσπαρτα κάτω από τους γυάλινους μωσαϊκούς τοίχους.
Το κάστρο Φαλάκ-ολ-Αφλάκ στο Χοραμαμπάντ στην επαρχία Λορεστάν υπέστη επίσης ζημιές, σύμφωνα με τον επικεφαλής του τμήματος πολιτιστικής κληρονομιάς του Λορεστάν, Άτα Χασάνπουρ, ο οποίος όμως πρόσθεσε ότι η κύρια δομή του κάστρου παρέμεινε άθικτη.
Το διεθνές δίκαιο για τη στοχοποίηση χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς
Η Σύμβαση της Χάγης του 1954 και το Ψήφισμα 2347 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών χαρακτηρίζουν τις επιθέσεις σε χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Η Σύμβαση της Χάγης, την οποία έχουν υπογράψει τόσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, όσο και το Ιράν, στοχεύει στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως η τέχνη, η αρχιτεκτονική και οι ιστορικοί χώροι.
«Η Σύμβαση παρέχει επίσης μηχανισμούς για την αντιμετώπιση παραβιάσεων. Αυτές περιλαμβάνουν διαδικασίες που αφορούν τον διορισμό γενικού επιτρόπου για την πολιτιστική κληρονομιά, ο οποίος μπορεί να ασχολείται με ζητήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή της Σύμβασης σε συνεργασία με τα εμπλεκόμενα μέρη και ο οποίος μπορεί επίσης να έχει ρόλο στην έναρξη ή τη διεξαγωγή έρευνας για φερόμενες παραβιάσεις», σχολιάζει ο Μπιζάν Ρουχάμι, ανώτερος ερευνητής απειλούμενης αρχαιολογίας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Το ψήφισμα 2347 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο εγκρίθηκε το 2017, καταδικάζει την παράνομη καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών χώρων.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιμένουν ότι στοχεύουν αποκλειστικά στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν.
Η UNESCO
Ο πολιτιστικός οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, επιβεβαίωσε ότι έχει επαληθεύσει ζημιές σε ιστορικούς χώρους στο Ιράν.
Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ανάκτορο Γκολεστάν, δύο αξιοθέατα στο Ισφαχάν, το Ανάκτορο Τσεχέλ Σοτούν του 17ου αιώνα και το Μαστζέντ-ε Τζαμέ, ένα από τα πιο ιστορικά τζαμιά του Ιράν.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ έχει επιπλέον επαληθεύσει ζημιές σε κτίρια κοντά στην κοιλάδα Χοραμαμπάντ, μια περιοχή που περιέχει πέντε προϊστορικές σπηλιές και ένα βραχώδες καταφύγιο με ενδείξεις ανθρώπινης κατοίκησης που χρονολογούνται από το 63.000 π.Χ.
Η UNESCO έχει κάνει γνωστό ότι πριν από τον πόλεμο, είχε παράσχει σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη τις γεωγραφικές συντεταγμένες των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς, ώστε να μπορούν να λάβουν όλες τις εφικτές προφυλάξεις για να αποφύγουν ζημιές.
Σχεδόν 30 τοποθεσίες έχουν χαρακτηριστεί ως Μνημεία Ειδικής Προστασίας στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Οι προηγούμενες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή είχαν επίσης καταστρέψει χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς.
Κατά την αμερικάνικη εισβολή στο Ιράκ το 2003, λεηλατήθηκε το Εθνικό Μουσείο του Ιράκ στη Βαγδάτη και χιλιάδες αντικείμενα κλάπηκαν ή καταστράφηκαν.
Το 2015, οι μαχητές του ISIS κατέστρεψαν τον Ναό του Βααλσαμίν, ενός αρχαίου τόπου λατρείας στην Παλμύρα της Συρίας, ένα από τα καλύτερα διατηρημένα ερείπια της πόλης. Την ίδια χρονιά, ισοπέδωσαν με μπουλντόζες τμήματα του Μουσείου της Μοσούλης στο Ιράκ. Δημοσίευσαν ένα βίντεο που έδειχνε την καταστροφή αγαλμάτων και αρχαίων αντικειμένων, μερικά από τα οποία χρονολογούνται από τον έβδομο αιώνα π.Χ.
Στη Γάζα, σχεδόν 200 τοποθεσίες ιστορικής σημασίας είχαν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές μέχρι τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με την UNESCO.
Η πολιτιστική κληρονομιά του Ιράν βρισκόταν ήδη υπό σημαντική πίεση πριν από αυτή τη σύγκρουση, λόγω έλλειψης πόρων και χρηματοδότησης, παραμέλησης, πίεσης για ανάπτυξη, λεηλασιών και παράνομης διακίνησης.
Όμως, όπως σχολιάζει ο Ρουχανί «υπάρχει πλέον σοβαρή ανησυχία ότι, δεδομένων των εμπλεκόμενων εμπλεκομένων μερών, η διεθνής βοήθεια για την επισκευή και τη διατήρηση μετά τις συγκρούσεις ενδέχεται να μην είναι άμεσα διαθέσιμη όσο ήταν σε άλλες πρόσφατες συγκρούσεις, όπου η αποκατάσταση προήλθε μετά από σημαντική διεθνή προσπάθεια».
Πηγή: Al Jazeera
