Σε καραντίνα μπαίνει ολόκληρη η Κύπρος λόγω του αφθώδους πυρετού. Τόσο στην Κύπρο όσο και στις Βρυξέλλες έχει σημάνει συναγερμός και η Κομισιόν με απόφαση ορίζει ολόκληρη την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας ως «περαιτέρω  απαγορευμένη ζώνη».

Η εξέλιξη αυτή, που απορρέει από τη ραγδαία αύξηση των εστιών, επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις και τις εξαγωγές μέχρι τουλάχιστον την 1η Μαΐου 2026.

Παρά τις σαφείς οδηγίες για άμεση θανάτωση των ζώων στις μολυσμένες μονάδες, οι έντονες αντιδράσεις των κτηνοτρόφων και η κοινωνική πίεση φαίνεται πως λειτούργησαν ανασταλτικά.

Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται στους αριθμούς. Σύμφωνα με το philnenews.com, έχουν θανατωθεί μόλις 16.000 ζώα, δηλαδή το 50% των συνολικά ζώων που βρίσκονται στις θετικές μονάδες με αφθώδη πυρετό.

Η ελλιπής διαχείριση των εστιών θεωρείται από την Κομισιόν ως η κύρια αιτία που παραμένει ενεργός, με αποτέλεσμα ο Επίτροπος Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων της Ευρωπαϊκής Ένωσης Όλιβερ Βάρχελι να λάβει την απόφαση για περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες που να περιλαμβάνουν ολόκληρη την Κύπρο.

Η αδράνεια στην ολοκλήρωση των θανατώσεων μετέτρεψε ουσιαστικά τις μολυσμένες μονάδες σε εν δυνάμει πηγές διασποράς, καθιστώντας τα παγκύπρια μέτρα τη μοναδική δικλείδα ασφαλείας για την προστασία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Τα 5 σημεία της διαδικασίας και των περιορισμών

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία και το πλαίσιο που καθορίζει η Αρμόδια Αρχή, η κατάσταση διαμορφώνεται ως εξής:

1. Η θεσμική διαδικασία: Η διαδικασία έκδοσης αποφάσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις ζώνες περιορισμού προβλέπεται ρητά από τη νομοθεσία. Η Αρμόδια Αρχή (Κτηνιατρικές Υπηρεσίες) παρέχει συνεχή στοιχεία (κρούσματα, εργαστηριακές εξετάσεις κτλ.) στην Επιτροπή, η οποία προβαίνει στην έκδοση αποφάσεων. Μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί δύο αποφάσεις (25/2 και 11/3). Η πρώτη αφορούσε τις ζώνες για τα τρία αρχικά κρούσματα, ενώ η δεύτερη καλύπτει τα 33 συνολικά κρούσματα. Δεν περιλαμβάνονται πέντε επιπλέον κρούσματα. Στη δεύτερη απόφαση ορίζεται ότι τίθεται σε περιορισμό και η υπόλοιπη Κύπρος, προκειμένου να προληφθεί οποιαδήποτε περιττή διαταραχή στο εμπόριο εντός της Ένωσης και να αποφευχθεί η επιβολή αδικαιολόγητων φραγμών στο εμπόριο με τρίτες χώρες.
2. Διαρκής αξιολόγηση: Η Επιτροπή αναθεωρεί τις αποφάσεις αυτές αναλόγως των εξετάσεων και των ευρημάτων. Μέχρι στιγμής, τα δείγματα εκτός της ζώνης περιορισμού είναι αρνητικά, ενώ οι αναλύσεις συνεχίζονται κανονικά στην υπόλοιπη Κύπρο. Η Επιτροπή ενημερώνεται διαρκώς και λαμβάνει αποφάσεις βάσει των αποτελεσμάτων.
3. Στόχευση μέτρων: Οι περιορισμοί που επιβάλλονται αφορούν αποκλειστικά προϊόντα που δεν έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία, δηλαδή προέρχονται από νωπά κρέατα.
4. Οικονομικό αποτύπωμα: Η Κύπρος παραμένει εξαγωγέας χοιρινού κρέατος. Σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, ο όγκος των εξαγωγών ανέρχεται σε περίπου 1.000 σφάγια την εβδομάδα.
5. Χρονοδιάγραμμα: Οι περιορισμοί για τις εξαγωγές σε όλη την Κύπρο ισχύουν μέχρι την 1/5/2026. Η ημερομηνία αυτή μπορεί να τροποποιηθεί (να συντμηθεί ή να παραταθεί) με νέες αποφάσεις της Επιτροπής, ανάλογα με την επιδημιολογική εξέλιξη.

Τι σημαίνει πρακτικά η «περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη»

Η απόφαση των Βρυξελλών να επεκτείνει τα μέτρα σε ολόκληρο το νησί αποτελεί μια κίνηση στρατηγικής σημασίας. Πρακτικά, αυτό σημαίνει:

• Ως «περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη» ορίζεται πλέον κάθε περιοχή της Κύπρου που δεν εμπίπτει στις στενές ζώνες προστασίας και επιτήρησης (δηλαδή εκτός των ακτίνων 3 και 10 χλμ. από τις εστίες).
• Η Κύπρος υποχρεούται να εφαρμόσει μέτρα ελέγχου βάσει του άρθρου 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2020/687 σε ολόκληρη τη χώρα, χωρίς εξαιρέσεις περιοχών.
• Ο στόχος είναι η απομόνωση του ιού εντός των συνόρων, ώστε να διασφαλιστεί ότι η νόσος δεν θα διασπαρεί από την επαρχία Λάρνακας προς άλλες περιοχές ή το εξωτερικό.

Γιατί εξαιρείται το χαλούμι από τους περιορισμούς

Παρά την αυστηρότητα των μέτρων, το χαλούμι, παραμένει στις διεθνείς αγορές. Η εξαίρεση αυτή βασίζεται σε αμιγώς επιστημονικά δεδομένα:

• Ο ιός του αφθώδους πυρετού είναι ευαίσθητος στη θερμότητα. Οι διεθνείς κανονισμοί ορίζουν ότι προϊόντα που θερμαίνονται επαρκώς είναι ασφαλή.
• Κατά την παραγωγή του χαλουμιού, το προϊόν θερμαίνεται σε θερμοκρασίες άνω των 90°C για αρκετή ώρα. Το όριο αυτό υπερκαλύπτει την απαίτηση των 70°C για 30 λεπτά που απαιτείται για την εξόντωση του ιού.
• Παρά την απώλεια του καθεστώτος «ελεύθερης χώρας», η Κύπρος έχει εξασφαλίσει συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Αυστραλία, οι οποίες αποδέχονται το χαλούμι ως ασφαλές προϊόν.

Αντίθετα, οι περιορισμοί παραμένουν αμείωτοι για το νωπό κρέας, το μη επεξεργασμένο γάλα και τα ζωικά υποπροϊόντα (δέρματα, μαλλί), ενώ στις μονάδες όπου επιβεβαιώνεται εστία, εφαρμόζεται η μέθοδος stamping-out (θανάτωση και καταστροφή όλων των ευάλωτων ζώων).