Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το Politico, εξετάζει ένα σχέδιο που θα μπορούσε να φέρει την Ουκρανία σε πορεία ένταξης το 2027 μέσα από πέντε βασικά βήματα: προετοιμασία της χώρας, γρήγορη προσχώρηση με περιορισμένα δικαιώματα (EU membership-lite), αναμονή για αλλαγή στάσης από τον Βίκτορ Όρμπαν, αξιοποίηση των παρεμβάσεων του Ντόναλντ Τραμπ και, εφόσον αποτύχουν όλα τα προηγούμενα, αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου της Ουγγαρίας.
Η ΕΕ, κατά το δημοσίευμα του ειδησεογραφικού ιστότοπου, σχεδιάζει μια πρωτοφανή διαδικασία που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία μερική συμμετοχή στο μπλοκ ήδη από την επόμενη χρονιά, με στόχο να ενισχύσει τη θέση της χώρας στην Ευρώπη, σύμφωνα με δέκα αξιωματούχους και διπλωμάτες.
ΕΕ «πολλών ταχυτήτων»
Τέσσερα χρόνια μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας, και με το Κίεβο να πιέζει για ένταξη στην ΕΕ το 2027 ώστε αυτός ο παράγοντας να συμπεριληφθεί σε μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Μόσχα, η ιδέα αυτή θα αντιπροσώπευε μια ριζική αλλαγή στον τρόπο ένταξης νέων κρατών στην Ένωση.
Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση στο «τραπέζι» της ΕΕ, πριν ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τα υπόλοιπα πλήρη μέλη του μπλοκ-κρατών.
Η ιδέα αυτή της ΕΕ θυμίζει το σχέδιο για μια Ένωση πολλών ταχυτήτων του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, την οποία έχει παρουσιάσει αρκετές φορές από το 2017.
Αξιωματούχοι της ΕΕ σημειώνουν ότι η πρόταση είναι ελκυστική γιατί θα δώσει στην Ουκρανία τον απαραίτητο χρόνο να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται, ενώ μειώνει τον κίνδυνο η χώρα να εγκαταλείψει την ελπίδα ένταξης και να στραφεί κατά της Δύσης.
Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν, και, κυρίως, είναι ένα: ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, που αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας.
Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας
Η ΕΕ έχει «προκαταβάλλει» την αίτηση ένταξης της Ουκρανίας, παρέχοντας άτυπες οδηγίες για τις διαπραγματεύσεις (clusters) που αφορούν τα νομικά βήματα για την ένταξη. Ήδη έχουν δοθεί πληροφορίες για τρία από τα έξι.
Σε μια άτυπη συνάντηση υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο, η ΕΕ θα δώσει σε ουκρανική αντιπροσωπεία λεπτομέρειες για περισσότερα «clusters» ώστε να ξεκινήσει και εκεί η δουλειά.
Η Μαριλένα Ραούνα, αναπληρώτρια υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, δήλωσε στο Politico: «Παρά τις πιο δύσκολες συνθήκες, εν μέσω συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας, η Ουκρανία επιταχύνει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες».
Σημείωσε ότι η συνάντηση της 3ης Μαρτίου θα επιβεβαιώσει αυτή τη στήριξη.
Αξιωματούχοι της ΕΕ τόνισαν ότι «δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις» στις μεταρρυθμίσεις. Όπως είπε ένας αξιωματούχος: «Η πλήρης ένταξη φέρνει οφέλη μόνο αν περάσεις από τη διαδικασία μετασχηματισμού — αυτή είναι η πραγματική υπεροχή της ΕΕ».
«Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι το 2027. Μιλάτε για το τέλος του πολέμου και ταυτόχρονα για εγγυήσεις ασφαλείας. Και για εμάς η ΕΕ είναι εγγυήσεις ασφαλείας», είχε πει ο Ζελένσκι.
Βήμα 2: Δημιουργία του «EU membership-lite»
Σε συνάντηση στις Βρυξέλλες, οι κυβερνήσεις της ΕΕ ρώτησαν την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για προσπάθειες να ξεπεραστεί το αδιέξοδο στην ένταξη νέων χωρών. Η Φον ντερ Λάιεν παρουσίασε διάφορα μοντέλα, ανάμεσά τους και την ιδέα της «reverse enlargement» (αντίστροφη διεύρυνση).
«Θα ήταν μια αναπροσαρμογή της διαδικασίας — μπαίνεις και μετά αποκτάς σταδιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις», είπε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.
Η ιδέα δεν χαμηλώνει τον πήχη, αλλά στέλνει πολιτικό μήνυμα σε χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή αντιρρήσεων από κράτη όπως η Ουγγαρία, και όχι μόνο στην Ουκρανία, αλλά και στη Μολδαβία και την Αλβανία.
«Ο πόλεμος επιθετικότητας [της Ρωσίας] διαρκεί τέσσερα χρόνια. Οι Ουκρανοί χρειάζονται στήριξη. Η ΕΕ πρέπει να παρέχει αυτή τη στήριξη πολιτικά και ψυχολογικά», είπε στο Politico ένας διπλωμάτης.
Βήμα 3: Αναμονή για τη στάση του Όρμπαν
Η πρόκληση για την ένταξη της Ουκρανίας είναι η ομοφωνία των 27 κρατών-μελών. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, σύμμαχος του Ρώσου ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν, είναι σταθερά αντίθετος.
Η ΕΕ εξετάζει τρόπους να παρακάμψει το βέτο του. «Η αντίθεση του Όρμπαν είναι προσωπικό ζήτημα με τον Ζελένσκι. Είναι κάτι περισσότερο από στρατηγικό ή τακτικό παιχνίδι», είπε ένας ανώτερος διπλωμάτης.
Αν δεν αλλάξει στάση, η ΕΕ θα προχωρήσει στο 4ο βήμα.
Βήμα 4: Το «χαρτί» Τραμπ
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να αλλάξει τη στάση του Όρμπαν. Ο Αμερικανός Πρόεδρος, σύμμαχος του Όρμπαν, θέλει να προωθήσει μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας – Ρωσίας.
Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι έχει δώσει διορία στις δύο πλευρές για συμφωνία μέχρι τον Ιούνιο.
Σύμφωνα με το Politico, η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ το 2027 περιλαμβάνεται σε προσχέδιο 20 σημείων για το τέλος του πολέμου.
Ο Ζελένσκι υπαινίχθηκε αυτή το ενδεχόμενο (ελπίδα για το Κίεβο), λέγοντας: «Συζητάμε αν οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν πολιτικά με κάποιες ευρωπαϊκές οντότητες ώστε να μην μπλοκάρουν», την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Βήμα 5: Αναστολή δικαιωμάτων ψήφου της Ουγγαρίας
Αν αποτύχει και η παρέμβαση Τραμπ, η ΕΕ μπορεί να ενεργοποιήσει το Άρθρο 7 κατά της Ουγγαρίας, αναστέλλοντας τα δικαιώματα μέλους, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να εγκρίνει νέες εντάξεις.
Η ΕΕ προς το παρόν δεν προχωράει σε αυτή την κατεύθυνση, για να μην ωφεληθεί εσωτερικά ο Όρμπαν πριν τις εκλογές, αλλά η πιθανότητα παραμένει «απολύτως πιθανή», σύμφωνα με έναν διπλωμάτη.
