Λίγες ώρες πριν από το ταξίδι του Μπενιαμίν Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον, η ισραηλινή κυβέρνηση προχώρησε σε μια σειρά σαρωτικών αποφάσεων που ενισχύουν σημαντικά τον έλεγχό της στη Δυτική Όχθη. Παράλληλα, ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός ετοιμάζεται να ζητήσει από τον πρόεδρο τον ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τη διεύρυνση και σκλήρυνση του πλαισίου των διαπραγματεύσεων με το Ιράν, επιδιώκοντας αυστηρότερους περιορισμούς στο πυρηνικό και βαλλιστικό του πρόγραμμα και τον τερματισμό των δεσμών του με ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Ενόψει της επίσκεψης του Νετανιάχου στις ΗΠΑ, το Ισραήλ ανακοίνωσε την Κυριακή μέτρα που επιτρέπουν σε εβραίους Ισραηλινούς να αγοράζουν απευθείας γη στη Δυτική Όχθη, ενώ επεκτείνουν τον ισραηλινό έλεγχο σε περιοχές όπου μέχρι σήμερα η Παλαιστινιακή Αρχή ασκούσε διοικητικές αρμοδιότητες.
Δεν έχει διευκρινιστεί πότε ακριβώς θα τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες, οι οποίοι εγκρίθηκαν από το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας και δεν απαιτούν περαιτέρω έγκριση.
Αντιδράσεις για τις αποφάσεις του Ισραήλ
Ο Λευκός Οίκος, μέσω αξιωματούχου του, επανέλαβε τη θέση του Τραμπ κατά της προσάρτησης της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ, μετά την ανακοίνωση των ισραηλινών σχεδίων που ανοίγουν τον δρόμο για περισσότερους εποικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Τη Δευτέρα, ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε ότι «μια σταθερή Δυτική Όχθη διατηρεί το Ισραήλ ασφαλές και ευθυγραμμίζεται με τον στόχο αυτής της κυβέρνησης για επίτευξη ειρήνης στην περιοχή».
Σύμφωνα με τον Guardian, περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σήμερα σε οικισμούς στη Δυτική Όχθη, οι οποίοι θεωρούνται παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, ενώ στην ίδια περιοχή ζουν περίπου 3 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε ότι είναι «βαθιά ανήσυχος» για τις αλλαγές και προειδοποίησε ότι «διαβρώνουν τις προοπτικές για τη λύση των δύο κρατών», όπως ανέφερε ο εκπρόσωπός του σε ανακοίνωση.
Ο Γκουτέρες χαρακτήρισε τις ενέργειες του Ισραήλ «αποσταθεροποιητικές» και παρέπεμψε σε απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου που έκρινε παράνομη την ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών.
Σε κοινή δήλωση της Σαουδικής Αραβίας, στην οποία συμμετείχαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ιορδανία, το Κατάρ, η Ινδονησία, το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία, «καταδικάστηκαν με τον πιο έντονο τρόπο οι παράνομες ισραηλινές αποφάσεις και τα μέτρα που αποσκοπούν στην επιβολή παράνομης ισραηλινής κυριαρχίας».
Τα σχέδια για τη Δυτική Όχθη
Η Δυτική Όχθη, την οποία το Ισραήλ κατέχει από το 1967, θα αποτελούσε το μεγαλύτερο τμήμα ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, ωστόσο για πολλούς της ισραηλινής ακροδεξιάς θεωρείται δική τους γη.
Το υπουργικό συμβούλιο ασφαλείας του Ισραήλ ενέκρινε μέτρα που επεκτείνουν τις εξουσίες επιβολής του ισραηλινού κράτους και επιτρέπουν την αγορά γης για την επέκταση των οικισμών, με τρόπο που, όπως δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς, θα «αλλάξει θεμελιωδώς τη νομική και πολιτική πραγματικότητα» στη Δυτική Όχθη, αναφέρει το CNN.
Η περιοχή θεωρείται από τα Ηνωμένα Έθνη και τη διεθνή κοινότητα ως έδαφος για ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος.
Τα ισραηλινά μέτρα περιλαμβάνουν την ενίσχυση της ισραηλινής επιβολής του νόμου στις Περιοχές Α και Β της Δυτικής Όχθης, οι οποίες, βάσει των Συμφωνιών του Όσλο, υπάγονται σε παλαιστινιακό διοικητικό έλεγχο και αντιστοιχούν περίπου στο 40% της επικράτειας.
Παράλληλα, σύμφωνα με το CNN, επαναλειτουργεί η Επιτροπή Απόκτησης Γης, η οποία επιτρέπει στο κράτος να αγοράζει προληπτικά εκτάσεις στη Δυτική Όχθη για την επέκταση των οικισμών.
Ένα ακόμη μέτρο δίνει στην πολιτική διοίκηση και στη μικρή εβραϊκή μειονότητα εποίκων στη Χεβρώνα οικοδομικές και δημοτικές αρμοδιότητες, επιτρέποντας την επέκταση του οικισμού χωρίς να απαιτείται διαβούλευση με τον παλαιστινιακό δήμο της πόλης.
Το υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ ενέκρινε επίσης μέτρα που διευκολύνουν τους εποίκους να αγοράζουν γη στα κατεχόμενα, με στόχο την ενίσχυση της εποικιστικής δραστηριότητας και την εδραίωση του εβραϊκού πληθυσμού.
Ο Σμότριτς δήλωσε την Κυριακή ότι οι αλλαγές αποσκοπούν στο «να βαθύνουμε τις ρίζες μας σε όλες τις περιοχές της Γης του Ισραήλ και να θάψουμε την ιδέα ενός παλαιστινιακού κράτους».
Όλα αυτά τα μέτρα θα διευκολύνουν τους εβραίους Ισραηλινούς να αγοράζουν γη στη Δυτική Όχθη, καταλήγει το αμερικανικό μέσο ενημέρωσης.
Επίσκεψη Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον
Ο Νετανιάχου αναχωρεί σήμερα, Τρίτη, για την Ουάσινγκτον με στόχο να ενθαρρύνει τον Τραμπ να διευρύνει το εύρος των κρίσιμων πυρηνικών διαπραγματεύσεων με το Ιράν, οι οποίες επανεκκίνησαν την περασμένη εβδομάδα, με φόντο την αυξημένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
Ο Νετανιάχου, που θα παραμείνει στην Ουάσινγκτον έως την Τετάρτη, έχει αφιερώσει δεκαετίες της πολιτικής του διαδρομής στην προώθηση σκληρότερης αμερικανικής στάσης απέναντι στο Ιράν. Αυτές οι προσπάθειες απέδωσαν πέρυσι, όταν οι ΗΠΑ συμμετείχαν μαζί με το Ισραήλ σε 12 ημέρες επιθέσεων κατά ιρανικών στρατιωτικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων, και το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής δράσης αναμένεται να τεθεί στις συνομιλίες.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται δύο εβδομάδες μετά τη συνάντηση του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του Τζάρεντ Κούσνερ, με τον Νετανιάχου στην Ιερουσαλήμ. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι είχαν έμμεσες συνομιλίες στο Ομάν με τον Ιρανό ΥΠΕΞ την Παρασκευή.
Δεν είναι σαφές αν η αιματηρή καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων τον περασμένο μήνα ή η μετακίνηση σημαντικών αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή έχουν καταστήσει την ιρανική ηγεσία πιο δεκτική σε συμβιβασμό ή αν ο Τραμπ ενδιαφέρεται να διευρύνει τις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις, σημειώνει το Associated Press.
Τι θέλει ο Νετανιάχου από τον Τραμπ
Το Ισραήλ ζητεί διαχρονικά από το Ιράν να σταματήσει κάθε εμπλουτισμό ουρανίου, να περιορίσει το βαλλιστικό του πρόγραμμα και να διακόψει τους δεσμούς του με ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Το Ιράν απορρίπτει σταθερά αυτές τις απαιτήσεις, δηλώνοντας ότι θα αποδεχόταν μόνο ορισμένους περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων.
Το γραφείο του Νετανιάχου ανέφερε ότι «Ο πρωθυπουργός πιστεύει ότι οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις πρέπει να περιλαμβάνουν τον περιορισμό των βαλλιστικών πυραύλων και τον τερματισμό της υποστήριξης στον ιρανικό άξονα», αναφερόμενο σε οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.
Ο Τραμπ είχε απειλήσει τον περασμένο μήνα με στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν λόγω της δολοφονίας διαδηλωτών και ανησυχιών για μαζικές εκτελέσεις, μετακινώντας σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν και δεκάδες χιλιάδες συνελήφθησαν κατά την καταστολή των διαδηλώσεων.
Καθώς οι διαδηλώσεις υποχώρησαν, ο Τραμπ μετέφερε το ενδιαφέρον του στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλοι θεωρούν ότι στοχεύει στην ανάπτυξη όπλων.
Οι πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης
Το Ιράν επιμένει ότι το πρόγραμμά του είναι απολύτως ειρηνικό και ότι έχει δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για πολιτικούς σκοπούς.
Η Σίμα Σάιν, ειδική για το Ιράν και πρώην στέλεχος της Μοσάντ, δήλωσε ότι το Ισραήλ ανησυχεί πως οι ΗΠΑ μπορεί να καταλήξουν σε μια περιορισμένη συμφωνία με το Ιράν, στην οποία η Τεχεράνη θα σταματούσε προσωρινά τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Σύμφωνα με την ίδια, μια συμφωνία στην οποία το Ιράν θα παγώσει τον εμπλουτισμό για μερικά χρόνια θα επέτρεπε στον Τραμπ να ισχυριστεί ότι πέτυχε μια νίκη. Ωστόσο, το Ισραήλ θεωρεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν τερματίζει το πυρηνικό πρόγραμμα και δεν μειώνει το βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν, τελικά θα το υποχρεώσει να προχωρήσει σε νέα κύματα επιθέσεων.
Το ενδεχόμενο ενός προσωρινού μορατόριουμ μπορεί να είναι πιο ελκυστικό, καθώς το Ιράν ενδέχεται να αδυνατεί να εμπλουτίσει ουράνιο μετά τα πλήγματα του περασμένου έτους.
Τον Νοέμβριο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι το Ιράν δεν εμπλουτίζει πλέον ουράνιο λόγω των ζημιών από τον περσινό πόλεμο. Οι αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές προκάλεσαν σχεδόν 1.000 θανάτους στο Ιράν, ενώ οι ιρανικοί πύραυλοι σκότωσαν σχεδόν 40 ανθρώπους στο Ισραήλ.
Δεν είναι σαφές το εύρος των ζημιών στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας δεν έχουν καταφέρει να επισκεφθούν τις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις, ενώ δορυφορικές εικόνες δείχνουν δραστηριότητα σε δύο από αυτές.
Ο ρόλος του Τραμπ στις εκλογές του Ισραήλ
Ο Νετανιάχου, που αντιμετωπίζει εκλογές αργότερα φέτος, έχει επανειλημμένα προβάλλει τις στενές του σχέσεις με παγκόσμιους ηγέτες, ιδιαίτερα με τον Τραμπ, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει ως τον καλύτερο φίλο που είχε ποτέ το Ισραήλ στον Λευκό Οίκο.
Η συνάντηση αυτής της εβδομάδας του δίνει την ευκαιρία να δείξει στους Ισραηλινούς ότι διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις για το Ιράν.
Η Σίμα Σάιν, ειδικός για το Ιράν, πρώην μέλος της ισραηλινής μυστικής υπηρεσίας Μοσάντ, η οποία σήμερα είναι αναλύτρια στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, είπε στο Associated Press: «Το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ θα είναι το ζήτημα της προεκλογικής εκστρατείας, και λέει, “Μόνο εγώ μπορώ να το κάνω αυτό, είμαι μόνο εγώ”».
Ο Νετανιάχου είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ, με συνολική θητεία άνω των 18 ετών. Η κυβέρνησή του, η πιο εθνικιστική στην ιστορία της χώρας, αναμένεται να επιβιώσει έως τις εκλογές του Οκτωβρίου.
Αρχικά, ο Νετανιάχου είχε προγραμματίσει να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον την επόμενη εβδομάδα, στις 19 Φεβρουαρίου, για τη συνεδρίαση του «Συμβούλιου Ειρήνης» του Τραμπ, μιας πρωτοβουλίας που αρχικά παρουσιάστηκε ως μηχανισμός ανοικοδόμησης της Γάζας μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Χαμάς, αλλά έχει αποκτήσει ευρύτερη αποστολή επίλυσης παγκόσμιων κρίσεων.
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός συμφώνησε να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία, ωστόσο εμφανίζεται επιφυλακτικός, καθώς σε αυτή συμμετέχουν η Τουρκία και το Κατάρ, χώρες που δεν επιθυμεί να έχουν ρόλο στη μεταπολεμική Γάζα λόγω των σχέσεών τους με τη Χαμάς, σημειώνει το AP.
Η επίσπευση της επίσκεψης στην Ουάσινγκτον μπορεί να αποτελέσει μια «κομψή λύση» που θα επιτρέψει στον Νετανιάχου να απουσιάσει από την έναρξη του συμβουλίου χωρίς να προσβάλει τον Τραμπ, όπως σχολίασε ο Γιοχάναν Πλέσνερ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ, ενός think tank με έδρα την Ιερουσαλήμ. Το γραφείο του Νετανιάχου αρνήθηκε να σχολιάσει.
