Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και το Ισραήλ, μπορεί να δελεαστούν να επιτεθούν τώρα στο Ιράν, με τον ευρύτερο στόχο της ανατροπής του κλονισμένου ιρανικού καθεστώτος και ίσως της αλλαγής της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, λένε ειδικοί και αναλυτές. Ωστόσο, προσθέτουν ότι δεδομένων των κινδύνων για το καθεστώς στο Ιράν, οι κίνδυνοι μιας περιφερειακής σύγκρουσης είναι πραγματικοί, όπως σημειώνουν οι New York Times.
Στις επιθέσεις του Ιουνίου κατά του Ιράν και στην πρόσφατη ταχεία εισβολή στη Βενεζουέλα για την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, ο Τραμπ έχει δείξει ότι προτιμά οι στρατιωτικές ενέργειες να είναι σύντομες και περιορισμένες. Και στις δύο περιπτώσεις απέφυγε μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή ή κατοχή, κάτι που θα ήταν απαράδεκτο για τη βάση του MAGA.
Το Ιράν μπορεί να απαντήσει με σφοδρότητα
Η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται σε αδύναμη αλλά επικίνδυνη στιγμή, μετά την καταστολή των μαζικών διαδηλώσεων. Υπόσχεται, αν δεχθεί επίθεση, να απαντήσει με μεγάλη δύναμη κατά των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των αμερικανικών συμμάχων στην περιοχή. Ακόμα και μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου, το Ιράν θεωρείται ικανό να πλήξει αμερικανικούς και συμμάχους στόχους σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν είναι έτοιμες, «με το δάχτυλο στη σκανδάλη», να «απαντήσουν άμεσα και ισχυρά» σε οποιαδήποτε επιθετικότητα από ξηρά ή θάλασσα, δήλωσε ο Ιρανός ΥΠΕΞ Άμπας Αράγκτσι. Την Τετάρτη ζήτησε εκ νέου επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό ζήτημα με τις ΗΠΑ.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν ζητήσει βοήθεια τις τελευταίες ημέρες από διπλωμάτες στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και την Αίγυπτο, προσπαθώντας να ξανανοίξουν τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και να αποφύγουν στρατιωτική ενέργεια. Οι αραβικές χώρες ήταν καθοριστικές στο να πείσουν τον Τραμπ να αναβάλει στρατιωτική δράση πριν από τρεις εβδομάδες, αλλά μετά τη Βενεζουέλα, ο Τραμπ τώρα έχει περισσότερες δυνάμεις στην περιοχή και περισσότερες στρατιωτικές επιλογές.
Οι απειλές του Ιράν πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, δήλωσε η Σουζάν Μάλονεϊ, ειδική για το Ιράν και διευθύντρια του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής στο Brookings Institution. «Κανείς δεν μπορεί να υποθέσει ότι το Ιράν δεν θα απαντήσει και πιθανώς να απαντήσει όπως έκανε στους δρόμους του, με όσο πιο βίαιο και άσχημο τρόπο γίνεται», είπε.
Οι δυσκολίες του Τραμπ
Ο Τραμπ, πρόσθεσε, «δεν θέλει να εμπλακεί σε παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν». Ταυτόχρονα, είπε, ο Τραμπ δημιούργησε ένα δίλημμα για τον εαυτό του. Υποσχόμενος να δράσει υποστηρίζοντας τους Ιρανούς διαδηλωτές εναντίον του καθεστώτος, δημιούργησε προσδοκίες και έβαλε την αξιοπιστία του σε κίνδυνο.
«Με τις προκλήσεις του στα κοινωνικά μέσα προς τους Ιρανούς διαδηλωτές και την αποστολή του στόλου στην περιοχή, υπάρχει σχεδόν υποχρέωση να δράσει», είπε η Μάλονεϊ, αναφερόμενη στην πρόσφατη συσσώρευση αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή.
Ο Τραμπ «σίγουρα βρίσκεται υπό πίεση να κάνει κάτι, ειδικά όταν το Ιράν, ο αιώνιος αντίπαλος, είναι αδύναμο», συμφώνησε η Σάναμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House του Λονδίνου.
Ο Τραμπ «μυρίζει αδυναμία» στο καθεστώς, είπε η Βακίλ, «και κάποιοι φοβούνται ότι αν δεν δράσει τώρα, είτε μέσω πίεσης είτε με στρατιωτική επίθεση, θα χάσει μια κρίσιμη στιγμή».
Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ προς το Ιράν, αν μη τι άλλο, έχουν επεκταθεί. Η Ουάσιγκτον πιέζει για μόνιμο τερματισμό κάθε εμπλουτισμού ουρανίου και διάθεση όλων των υπαρχουσών αποθεμάτων του Ιράν, περιορισμούς στο εύρος και τον αριθμό των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και τερματισμό κάθε υποστήριξης σε παραστρατιωτικές ομάδες στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και των Χούθι που δρουν στην Υεμένη.
Ο Χακάν Φιντάν, ΥΠΕΞ της Τουρκίας, έχει ζητήσει από την Ουάσιγκτον να αποσυνδέσει το πυρηνικό ζήτημα από τις άλλες απαιτήσεις, τις οποίες πιστεύει ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε να δεχθεί.
Τι μπορεί να κάνουν οι ΗΠΑ
Η Βακίλ αναμένει ότι ο Τραμπ θα δράσει. Υποστήριξε ότι μπορεί να υπάρξουν διάφορα σενάρια, από μια απόπειρα δολοφονίας της ηγεσίας του καθεστώτος, μέχρι την πλήρη εξουδετέρωση της ηγεσίας και της δομής εξουσίας, σκληρά πλήγματα στους Φρουρούς της Επανάστασης, ή και επιθέσεις που στοχεύουν και στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν για περαιτέρω στραγγαλισμό της οικονομίας του.
Οποιαδήποτε επίθεση, πρόσθεσε, θα περιλαμβάνει σημαντικές προσπάθειες να καταστραφούν οι αποδυναμωμένες αεράμυνες του Ιράν, οι εγκαταστάσεις παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων και οι εκτοξευτές, για να αποτραπεί μεγάλη αντεπίθεση.
Ο Τραμπ μπορεί να καταφέρει να πείσει το Ιράν να συμφωνήσει σε μια γρήγορη συμφωνία μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμα και στη συνέχεια να αποκλιμακώσει χωρίς μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση. Όπως επισήμαναν όλοι οι αναλυτές, το Ιράν δεν έχει καταφέρει να εμπλουτίσει ουράνιο μετά τις αεροπορικές επιθέσεις του Ιουνίου, οπότε μπορεί να είναι εφικτό να υπάρξει μια απλούστερη συμφωνία για πλήρη τερματισμό του εμπλουτισμού. Αυτό θα εκθέσει την ηγεσία του Ιράν αλλά θα την αφήσει στη θέση της, όπως το καθεστώς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.
Αν το καθεστώς έπεφτε, τι θα συνέβαινε στο Ιράν; Οι αναλυτές συμφωνούν ότι δεν υπάρχει εγγύηση πως το αποτέλεσμα θα είναι μια ειρηνική δημοκρατία. Αντίθετα λένε, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μια πιο σκληρή, νεότερη ηγεσία να αναλάβει με στόχο να αποκτήσει πυρηνικό όπλο ως ύστατο μέσο αποτροπής μιας μελλοντικής επίθεσης.
