Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι υπάρχει «πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία σχετικά με τη Γροιλανδία». Η δήλωση αυτή ήρθε ως έκπληξη έπειτα από ημέρες και εβδομάδες αυξανόμενων εντάσεων – ακόμη και απειλών για χρήση στρατιωτικής δύναμης για την κατάληψη του ημιαυτόνομου εδάφους της Δανίας, σύμμαχου του ΝΑΤΟ, σημειώνει το BBC.
Τι θα μπορούσε λοιπόν να περιλαμβάνει αυτή η συμφωνία και θα είναι αποδεκτή από τη Δανία και τη Γροιλανδία, οι οποίες έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θα παραιτηθούν από την κυριαρχία του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου στην Αρκτική;
Τι έχει ειπωθεί για τη συμφωνία-πλαίσιο;
Ο Τραμπ έκανε την ανακοίνωση έπειτα από συνομιλίες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας.
«Με βάση μια πολύ παραγωγική συνάντηση που είχα με τον Μαρκ Ρούττε, έχουμε διαμορφώσει το πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας σχετικά με τη Γροιλανδία», δήλωσε στην πλατφόρμα κοινωνικών μέσων Truth Social.
Δεν έδωσε λεπτομέρειες, αλλά είπε ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν για την επίτευξη της συμφωνίας.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι δεν είχε συζητήσει το βασικό ζήτημα της δανικής κυριαρχίας επί της Γροιλανδίας στη συνάντησή του με τον Τραμπ.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, δήλωσε ότι οι Δανοί μπορούν να διαπραγματευτούν τα πάντα, αλλά «δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας».
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας επανέλαβε τα λόγια της Φρέντερικσεν, λέγοντας ότι η κυριαρχία είναι «κόκκινη γραμμή». Είναι σημαντικό ότι ο Γιενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε ότι δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας που συζητείται.
Υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες; Ποιες είναι οι επιλογές;
Αναφερόμενη σε ανώνυμους αξιωματούχους, η εφημερίδα New York Times ανέφερε ότι μία από τις ιδέες ήταν η Δανία να παραχωρήσει την κυριαρχία της σε μικρές περιοχές της Γροιλανδίας, όπου οι ΗΠΑ θα κατασκεύαζαν στρατιωτικές βάσεις.
Αυτή η ρύθμιση θα ήταν παρόμοια με το καθεστώς δύο παρόμοιων βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες βρίσκονται υπό την κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου από την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960.
Δεν είναι σαφές πώς θα εφαρμοζόταν αυτό το μοντέλο αν τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία αρνηθούν να παραιτηθούν από την κυριαρχία τους.
Υποστηρίζοντας την κατάληψη της Γροιλανδίας, ο Τραμπ ανέφερε την απειλή των κινεζικών και ρωσικών πλοίων γύρω από το νησί, παρόλο που η Δανία δηλώνει ότι «σήμερα» δεν υπάρχει καμία απειλή.
Σχετικά με αυτό το θέμα, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ προσπάθησαν να διαβεβαιώσουν τις ΗΠΑ ότι θα ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική, ενώ ο Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι η συμφωνία-πλαίσιο θα απαιτεί επίσης αυτή τη συμβολή.
«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό αρκετά γρήγορα. Σίγουρα θα ήθελα να γίνει το 2026, ελπίζω μάλιστα στις αρχές του 2026», δήλωσε την Πέμπτη.
Η υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Yvette Cooper, δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησε τη δημιουργία ενός Arctic Sentry «πολύ παρόμοιου με την προσέγγιση που έχει υιοθετήσει το ΝΑΤΟ για το Baltic Sentry», μια αποστολή για την ενίσχυση της επιτήρησης των πλοίων στη Βαλτική Θάλασσα.
Θα είναι ικανοποιημένος ο Τραμπ μία συμφωνία που δεν περιλαμβάνει «κυριότητα»;
Σύμφωνα με μια συμφωνία του 1951 με τη Δανία, οι ΗΠΑ μπορούν να στείλουν όσες στρατιωτικές δυνάμεις επιθυμούν στη Γροιλανδία. Ήδη διαθέτουν πάνω από 100 στρατιωτικούς που είναι μόνιμα σταθμευμένοι στη βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό άκρο του εδάφους.
Επομένως, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι συζητήσεις για την επίτευξη συμφωνίας ενδέχεται να επικεντρωθούν στην επαναδιαπραγμάτευση της εν λόγω συμφωνίας. Πάνω από τις διαπραγματεύσεις πλανάται η επιμονή του Τραμπ να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία.
Αν επιτύχει τον σκοπό του, εκτός από την υπέρβαση των κόκκινων γραμμών σχετικά με την κυριαρχία, οι διαπραγματευτές θα πρέπει επίσης να βρουν μια λύση για το συνταγματικό απαγορευτικό της πώλησης γης στη Γροιλανδία.
Ένα μοντέλο προσφέρεται από τη ναυτική βάση των ΗΠΑ στον κόλπο του Γκουαντάναμο στην Κούβα, η οποία βρίσκεται υπό τον πλήρη έλεγχο των ΗΠΑ από το 1903 έπειτα από μια μορφή μόνιμης συμφωνίας μίσθωσης.
Δεν είναι σαφές αν αυτές ήταν μερικές από τις επιλογές που ώθησαν τον Τραμπ να κάνει στροφή 180 μοιρών στο Νταβός και να αποσύρει την απειλή στρατιωτικής δράσης για την προσάρτηση της Γροιλανδίας, προς ανακούφιση των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε το 1949 με βάση την αρχή ότι μια εξωτερική επίθεση εναντίον ενός συμμάχου αποτελεί επίθεση εναντίον όλων. Η Δανία είχε καταστήσει σαφές ότι μια στρατιωτική επίθεση ενός συμμάχου εναντίον ενός άλλου θα σήμαινε το τέλος της διατλαντικής συμμαχίας, στην οποία οι ΗΠΑ είναι ο κύριος εταίρος.
Το γεγονός ότι η ανακοίνωση του Τραμπ για ένα «πλαίσιο» ήρθε μετά τη συνάντησή του με τον Μαρκ Ρούτε προκάλεσε κάποια ανησυχία στη Γροιλανδία ότι οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον τους διεξάγονταν εν τη απουσία τους.
Την Πέμπτη, ο υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελντ, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεν του είχε ζητήσει να διαπραγματευτεί εκ μέρους της, αλλά να μεταφέρει «τις κόκκινες γραμμές απευθείας στον πρόεδρο Τραμπ». Ο Ρούτε δεν έχει επιβεβαιώσει ότι αυτό συνέβη.
Γιατί ο Τραμπ θέλει τη Γροιλανδία;
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η Γροιλανδία είναι απαραίτητη για το σχέδιό του να κατασκευάσει ένα αμυντικό σύστημα Golden Dome, σχεδιασμένο να προστατεύει τις ΗΠΑ από πυραυλικές επιθέσεις από τη Ρωσία και την Κίνα, και ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα μπορούσαν να συνεργαστούν σε αυτή την προσπάθεια.
Το νησί διαθέτει τεράστια – και σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητα – αποθέματα σπάνιων γαιών, πολλά από τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τεχνολογίες όπως τα κινητά τηλέφωνα και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Ο Τραμπ δεν έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν τα πλούτη της Γροιλανδίας, αλλά ότι ο έλεγχος του νησιού από τις ΗΠΑ «βάζει όλους σε πολύ καλή θέση, ειδικά όσον αφορά την ασφάλεια και τα ορυκτά».
