Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ το Σάββατο να επιβάλει δασμούς σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, εκτός αν υποστηρίξουν το σχέδιό του να αποκτήσει τη Γροιλανδία, προκάλεσε νέο σοκ στην παγκόσμια κοινότητα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι θα επιβάλει φόρο 10% στις εισαγωγές στις ΗΠΑ από την 1η Φεβρουαρίου, ο οποίος θα αυξηθεί στο 25% από το καλοκαίρι, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Δεν είναι σαφές αν αυτοί οι δασμοί θα προστεθούν στους υφιστάμενους.
Η Γαλλία και η Γερμανία – μέλη της ομάδας των οκτώ που περιλαμβάνει το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τις Κάτω Χώρες και τη Φινλανδία – δήλωσαν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) πρέπει να είναι έτοιμη να αναλάβει δράση αν ο Τραμπ προχωρήσει στην επιβολή των δασμών.
Ποιες επιλογές έχει όμως η Ευρώπη για να ανταποκριθεί στις ΗΠΑ;
Θα μπορούσε η Ευρώπη να ανταποδώσει με δασμούς;
Πριν από λιγότερο από έξι μήνες, οι ΗΠΑ και η ΕΕ κατέληξαν σε μια συμφωνία που υποτίθεται ότι θα σταθεροποιούσε το διατλαντικό εμπόριο και θα παρείχε ασφάλεια στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, σημειώνει το BBC.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έφυγε από το γήπεδο γκολφ του προέδρου Τραμπ στη Σκωτία με δασμούς 15% σε όλα τα προϊόντα που πωλεί η ΕΕ στις ΗΠΑ – πολύ καλύτερα από το 30% που είχε απειλήσει η Αμερική.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες προετοίμασαν επίσης ένα πακέτο δασμών που θα ερχόταν σε ισχύ αν δεν καταφέρναν να καταλήξουν σε συμφωνία με τις ΗΠΑ. Το πακέτο περιελάμβανε δασμούς σε όλα τα προϊόντα, από ζώα έως ανταλλακτικά αεροσκαφών και ουίσκι, συνολικής αξίας 93 δισ. ευρώ (80 δισ. λίρες, 108 δισ. δολάρια) που πωλούν οι ΗΠΑ στην ΕΕ.
Η συμφωνία υψηλού επιπέδου σήμαινε ότι οι φόροι αυτοί ανεστάλησαν ενώ οι λεπτομέρειες τελειοποιούνταν, και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ήταν έτοιμο να επικυρώσει τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-ΗΠΑ την επόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, λίγες ώρες μετά την απειλή του Τραμπ, ο Γερμανός ευρωβουλευτής Μάνφρεντ Βέμπερ δήλωσε ότι η έγκριση «δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο».
Χωρίς την υπογραφή της ΕΕ στη συμφωνία του περασμένου έτους ή την παράταση της αναστολής, οι δασμοί σε αμερικανικά προϊόντα αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ θα τεθούν σε ισχύ στις 7 Φεβρουαρίου.
Αυτό ενέχει τον κίνδυνο πολιτικής αντίδρασης στις ΗΠΑ εναντίον του Τραμπ από εταιρείες που εξάγουν στην Ευρώπη.
Όσον αφορά τις απειλές του Τραμπ για δασμούς σε ορισμένες, αλλά όχι σε όλες τις χώρες της ΕΕ, η Επιτροπή δήλωσε ότι, αν και αυτό είναι τεχνικά εφικτό, θα ήταν πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί, δεδομένου του αριθμού των φορών που τα προϊόντα διασχίζουν τα σύνορα της ΕΕ πριν εξαχθούν στις ΗΠΑ.
Ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Olof Gill, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα κάνουν «ό,τι είναι απαραίτητο για να προστατεύσουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ», αλλά τελικά οι δασμοί θα βλάψουν μόνο τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Τι είναι το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ;
Το λεγόμενο «εμπορικό μπαζούκα», επίσημα γνωστό ως Μέσο κατά της Εξαναγκαστικής Πρακτικής (Anti-Coercion Instrument – ACI), είναι ένας νόμος που επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ανταποκρίνεται σε οικονομικό εκβιασμό από χώρες εκτός ΕΕ.
Απειλεί με πολύ σοβαρές συνέπειες αν επιχειρήσουν να επιβάλουν τη βούλησή τους στην ΕΕ ή στα μέλη της. Συγκεκριμένα, στοχεύει σε εμπορικά και επενδυτικά μέτρα χωρών που θεωρείται ότι παρεμβαίνουν στις «νόμιμες, κυριαρχικές επιλογές» της ΕΕ ή των κρατών μελών της.
Αυτή η αντίδραση μπορεί να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα εμπορικών μέτρων, όπως δασμούς, περιορισμούς στις εισαγωγές και εξαγωγές, περιορισμούς στο εμπόριο υπηρεσιών, καθώς και μειωμένη πρόσβαση στις τραπεζικές και κεφαλαιαγορές.
Oυσιαστικά, επιτρέπει στην ΕΕ να αποκλείσει την πρόσβαση στο μεγαλύτερο μέρος της ενιαίας αγοράς, αγνοώντας τις υφιστάμενες διεθνείς συνθήκες.
Ωστόσο, αυτή είναι η ακραία επιλογή.
Ο πραγματικός σκοπός του «μπαζούκα» είναι να φέρει άλλες χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η πραγματική εφαρμογή του θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές οικονομικές ζημίες εντός της ίδιας της ΕΕ, οπότε θεωρείται ως έσχατη λύση.
Επίσης, δεν αποτελεί μέτρο άμεσης αντίδρασης.
Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αφιερώσει έως και τέσσερις μήνες για να διερευνήσει κάθε υποτιθέμενη πράξη εξαναγκασμού. Άλλοι έξι μήνες μπορούν να αφιερωθούν σε διαπραγματεύσεις με τη σχετική χώρα και στη λήψη απόφασης σχετικά με το αν υπάρχει λόγος για αντίποινα.
Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν έως και 10 εβδομάδες για να εγκρίνουν οποιαδήποτε δράση.
Έτσι, ακόμη και αν η Επιτροπή αποφάσιζε να ενεργήσει τώρα, θα μπορούσε να περάσει ένας χρόνος μέχρι να χρησιμοποιηθεί πραγματικά το «μπαζούκα».
