Μια αρκτική νήσος που συχνά εμφανίζεται στους χάρτες ως μακρινή και απομονωμένη βρίσκεται, στην πραγματικότητα, στην καρδιά των στρατηγικών ισορροπιών του Βόρειου Ατλαντικού. Η Γροιλανδία, ένα από τα μεγάλα ανοιχτά γεωπολιτικά ζητήματα του 2026, βρίσκεται στο διεθνές προσκήνιο μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν πλήρη έλεγχο του νησιού για λόγους εθνικής ασφάλειας.
O Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να «κατέχουν» τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, αναφερόμενος στο ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας που είναι μεγαλύτερο από την Αλάσκα.
Παρότι πολλοί Αμερικανοί και Ευρωπαίοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να αποκτήσουν το αρκτικό νησί για να ενισχύσουν τις βόρειες άμυνές τους, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι η Γροιλανδία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ναυτική και αντιπυραυλική άμυνα της Βόρειας Αμερικής και ολόκληρου του Βόρειου Ατλαντικού.
Στους περισσότερους χάρτες, αναφέρει η Wall Street Journal στο σχετικό δημοσίευμά της, η Γροιλανδία εμφανίζεται απομακρυσμένη και τεράστια, κάτι που οφείλεται εν μέρει στον τρόπο με τον οποίο προβάλλεται η σφαιρική Γη σε επίπεδες επιφάνειες.
Όταν όμως απεικονίζεται με ακριβείς αναλογίες, η Γροιλανδία «μικραίνει» κάπως και φαίνεται καθαρά ότι βρίσκεται κοντά στη Βόρεια Αμερική – και στο κέντρο της επικράτειας του ΝΑΤΟ.
Ακόμη κι έτσι, παραμένει πολύ μεγάλη: είναι μεγαλύτερη από την Καλιφόρνια και το Μεξικό και σχεδόν τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το Τέξας.
Ταυτόχρονα, βρίσκεται σε εξαιρετικά στρατηγική θέση: ανάμεσα στα βορειοαμερικανικά και τα ευρωπαϊκά τμήματα του ΝΑΤΟ, ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία, και στο ανατολικό άκρο της Αρκτικής.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι ΗΠΑ έχουν επιχειρήσει επανειλημμένα να αγοράσουν το νησί για περισσότερο από έναν αιώνα, σημειώνει η WSJ.
Η Γροιλανδία βρίσκεται στο σημείο όπου ο Ατλαντικός Ωκεανός συναντά τον Αρκτικό Ωκεανό. Ρωσικά πλοία και υποβρύχια που κατευθύνονται προς νότο από βάσεις γύρω από την Αρκτική διέρχονται από τα ύδατα μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας, Βρετανίας και Νορβηγίας.
Όλες αυτές οι περιοχές ανήκουν στο ΝΑΤΟ και αποτελούν ζωτικά αμυντικά σημεία για τη συμμαχία. Από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, το ΝΑΤΟ έχει αυξήσει τις αεροπορικές και ναυτικές περιπολίες σε αυτά τα ύδατα, τα οποία είναι γνωστά ως GIUK Gap και Bear Gap.
Η Γροιλανδία είναι επίσης κομβική για την αεράμυνα του ΝΑΤΟ. Κατά μήκος της συντομότερης αεροπορικής διαδρομής μεταξύ Μόσχας και Ουάσινγκτον -μιας καμπύλης γνωστής ως «μέγιστης κύκλιας απόστασης»- η Γροιλανδία βρίσκεται στο μέσο της διαδρομής.
Αποτελεί την πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ σε μεγάλο μέρος της Αρκτικής.
Αν η Ρωσία ή η Κίνα εκτόξευαν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους προς τις ΗΠΑ, πολλοί από αυτούς πιθανότατα θα περνούσαν πάνω από τη Γροιλανδία. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ διαθέτουν στο νησί βάση της Space Force, η οποία σαρώνει τον ουρανό για πιθανές επιθέσεις.
Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ εξετάζουν επίσης το ενδεχόμενο να προσθέσουν περισσότερα συστήματα ανίχνευσης πυραύλων στη Γροιλανδία και σε κοντινές περιοχές.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους διέθεταν βάσεις σε ολόκληρη τη Γροιλανδία. Οι δυνάμεις που σταθμεύαν εκεί παρακολουθούσαν σοβιετικά πλοία και υποβρύχια και ήταν έτοιμες να υπερασπιστούν το νησί από εισβολή ή επίθεση.
Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν περίπου 150 στρατιώτες στο νησί, αριθμός σημαντικά μειωμένος σε σχέση με την κορύφωση των περίπου 15.000 κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
