Η τύχη του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου έχει τεράστια σημασία για δισεκατομμύρια ανθρώπους στον πλανήτη. Και αυτό οφείλεται σε ένα πράγμα που η Γροιλανδία χάνει με γρήγορους ρυθμούς: τον πάγο, σχολιάζουν τους New York Times.
Το μεγαλύτερο μέρος της χερσαίας μάζας της Γροιλανδίας, η οποία συνολικά καλύπτει περίπου δύο εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, είναι καλυμμένο με πάγο. Αυτός ο πάγος λιώνει με ταχείς ρυθμούς, επειδή οι πολικές περιοχές του κόσμου θερμαίνονται γρήγορα, με εκτεταμένες συνέπειες για τη σταθερότητα του κλίματος της Γης.
Υπεύθυνη είναι η καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι εκπομπές τους έχουν αυξήσει τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, πιο έντονα στην Αρκτική, η οποία θερμαίνεται τουλάχιστον δύο φορές ταχύτερα από τον υπόλοιπο πλανήτη.
Η κλιματική αλλαγή στην Αρκτική
Καθώς η Αρκτική θερμαίνεται, ανοίγουν δυνητικά νέες εμπορικές οδοί, όπως και η πρόσβαση σε ορυκτό πλούτο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είναι ζωτικής σημασίας για τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, χρήσιμες για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής. Με λίγα λόγια, η κλιματική αλλαγή καθιστά την Αρκτική πιο προσβάσιμη και πιο σημαντικό στρατηγικό στόχο για τις παγκόσμιες δυνάμεις — γεγονός που δεν έχει διαφύγει της προσοχής του προέδρου Τραμπ.
«Η εμμονή του με τη Γροιλανδία είναι μια παραδοχή ότι η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική», δήλωσε ο Τζον Κόνγκερ, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου στην κυβέρνηση Ομπάμα, ο οποίος σήμερα είναι σύμβουλος στο Κέντρο για το Κλίμα και την Ασφάλεια, ένα ερευνητικό ινστιτούτο.
Ο πάγος και οι συνέπειές του
Στους 12 μήνες που έληξαν στις 31 Αυγούστου 2025, η Γροιλανδία έχασε 105 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους πάγου, σύμφωνα με επιστήμονες του Δανικού Μετεωρολογικού Ινστιτούτου, οι οποίοι δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο Carbon Brief, μια διαδικτυακή έκδοση.
Αυτό δεν ήταν μια ανωμαλία. Το κάλυμμα της Γροιλανδίας από πάγο λεπταίνει τα τελευταία 29 χρόνια. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, συρρικνώθηκε κατά σχεδόν 2.000 τετραγωνικά μίλια από το 1985 έως το 2022.
Το λιώσιμο των πάγων σημαίνει περισσότερο γλυκό νερό στους ωκεανούς, γεγονός που αυξάνει τη στάθμη της θάλασσας, κάτι που μπορεί να είναι επικίνδυνο για τις παράκτιες περιοχές σε όλο τον κόσμο. Η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί κατά περίπου 10 εκατοστά από το 1993.
Αν όλος ο πάγος της Γροιλανδίας έλιωνε —κάτι που, αν και θεωρητικά δυνατό, είναι αδύνατο να συμβεί μέσα σε αυτόν τον αιώνα— αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά 7,4 μέτρα, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας επιδεινώνει τις πλημμύρες κατά τη διάρκεια καταιγίδων και υψηλών παλιρροιών.
«Η Γροιλανδία βρίσκεται σε μια κατά κάποιον τρόπο ασταμάτητη πορεία τήξης», δήλωσε η Σάρα Ντας, ειδική στους παγετώνες και ομότιμη επιστήμονας στο Ωκεανογραφικό Ίδρυμα Woods Hole. Η απώλεια του θαλάσσιου πάγου έχει και ένα ακόμη αποτέλεσμα. Καθώς λιώνει, μειώνει τη συνολική φωτεινή επιφάνεια που μπορεί να ανακλά το ηλιακό φως πίσω στην ατμόσφαιρα. Περισσότερη θερμότητα του ήλιου απορροφάται από τον ωκεανό και, με τη σειρά του, ο ωκεανός θερμαίνεται ακόμη περισσότερο.
Υπάρχει επίσης η επίδραση στα πρότυπα κυκλοφορίας των ωκεανών. Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι το λιώσιμο του παγοκαλύμματος της Γροιλανδίας συμβάλλει στην επιβράδυνση ενός δικτύου ωκεάνιων ρευμάτων, με πιθανές επιπτώσεις στα καιρικά πρότυπα ακόμη και στο Νότιο Ημισφαίριο.
Ο πλούτος της Γροιλανδίας
Η Γροιλανδία, ένα ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας, διαθέτει πλούσια κοιτάσματα ορυκτών, όπως γραφίτη, ψευδάργυρο και σπάνιες γαίες. Πολλά από αυτά είναι σημαντικά για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς προσπαθούν να επεκτείνουν την υιοθέτηση τεχνολογιών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η πλειονότητα των πρώτων υλών που έχουν χαρακτηριστεί ως κρίσιμες από το μπλοκ των 27 χωρών βρίσκεται στη Γροιλανδία.
Ο γραφίτης, για παράδειγμα, είναι κρίσιμος για τις μπαταρίες, και η Κίνα κυριαρχεί στην παγκόσμια αγορά γραφίτη. Ορισμένοι από τους συμμάχους του Τραμπ έχουν επενδύσει σε εξορυκτικές δραστηριότητες στη Γροιλανδία και τη γύρω περιοχή.
Η εξόρυξη αυτών των ορυκτών δεν είναι εύκολη υπόθεση λόγω του πάγου. Επιπλέον, η κυβέρνηση της Γροιλανδίας έχει απαγορεύσει την εξόρυξη ουρανίου, επικαλούμενη τον κίνδυνο περιβαλλοντικής καταστροφής.
Μετά, υπάρχει το πετρέλαιο. Οι πετρελαϊκές εταιρείες προσπαθούν εδώ και 50 χρόνια να εξάγουν πετρέλαιο στα οικολογικά ευαίσθητα ύδατα της Αρκτικής, στα ανοικτά των ακτών της Γροιλανδίας.
Το 2021, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να χορηγεί άδειες εξερεύνησης πετρελαίου, επικαλούμενη «κλιματικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, καθώς και οικονομική λογική».
Νέες ναυτιλιακές διαδρομές
Η αύξηση της θερμοκρασίας στην Αρκτική ήδη προκαλεί προβλήματα στους κατοίκους της Γροιλανδίας. Τα λιμάνια τείνουν να γίνονται ρηχά καθώς λιώνει ο πάγος, ενώ το λιώσιμο του μόνιμου παγετού μπορεί να προκαλέσει ζημιές στους δρόμους.
Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή ανοίγει επίσης μια νέα ναυτιλιακή οδό κατά μήκος της Βόρειας Θάλασσας. Η Κίνα είναι πρόθυμη να εκμεταλλευτεί αυτή τη διαδρομή, καθώς θα συντομεύσει σημαντικά το εμπόριο με την Ευρώπη. Το Πεκίνο την αποκαλεί «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού», έναν ναυτιλιακό διάδρομο που διέρχεται από τη βόρεια ακτή της Ρωσίας και είναι ανοιχτός μόνο λίγους μήνες το χρόνο.
Οι περιβαλλοντολόγοι προειδοποιούν για σοβαρούς οικολογικούς κινδύνους από την αύξηση της ναυτιλίας, συμπεριλαμβανομένου του μαύρου άνθρακα που παράγεται από το βαρύ μαζούτ που καίνε τα πλοία.
Η προοπτική μιας νέας και ταχύτερης ναυτιλιακής διαδρομής έχει προκαλέσει έναν ράλι για την κατασκευή παγοθραυστικών. Η Ρωσία διαθέτει τον μεγαλύτερο στόλο, ακολουθούμενη από μια σειρά μελών του ΝΑΤΟ, όπως ο Καναδάς, η Φινλανδία και η Σουηδία.
Ο John Conger, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου, δήλωσε ότι αυτό καθιστά ακόμη πιο συμφέρουσα για την Ουάσιγκτον την ενίσχυση των δεσμών της με το ΝΑΤΟ, αντί να εμπλακεί σε διαμάχη για τη Γροιλανδία με έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ όπως η Δανία.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντλούν δύναμη από τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ. Έχουν συμμάχους με ικανότητες», είπε.
