Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει απεγνωσμένα την Γροιλανδία και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αναλάβουν τον έλεγχο του στρατηγικής θέσης και πλούσιου σε ορυκτά νησιού, που είναι μια ημιαυτόνομη περιοχή που ανήκει στη Δανία, σύμμαχο του ΝΑΤΟ.
Αξιωματούχοι από τη Δανία, τη Γροιλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες συναντήθηκαν την Πέμπτη στην Ουάσινγκτον και θα συναντηθούν ξανά την επόμενη εβδομάδα για να συζητήσουν μια νέα πρωτοβουλία του Λευκού Οίκου, ο οποίος εξετάζει μια σειρά από επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης στρατιωτικής δύναμης, για την απόκτηση του νησιού.
Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι θα κάνει «κάτι για τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι».
Αν δεν γίνει «με τον εύκολο τρόπο, θα το κάνουμε με τον δύσκολο τρόπο», είπε χωρίς να διευκρινίσει τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό. Σε συνέντευξή του The New York Times ανέφερε ότι θέλει να αποκτήσει τη Γροιλανδία επειδή «η ιδιοκτησία σου δίνει πράγματα και στοιχεία που δεν μπορείς να αποκτήσεις απλώς υπογράφοντας ένα έγγραφο».
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, προειδοποίησε ότι η κατάληψη της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ, ενώ οι κάτοικοι της Γροιλανδίας δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να ενταχθούν στις ΗΠΑ.
Πώς όμως θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας και ποια οι πιθανές προκλήσεις;
Η στρατιωτική δράση θα μπορούσε να αλλάξει τις παγκόσμιες σχέσεις
Ο Τραμπ και οι συνεργάτες του έχουν δηλώσει ότι θέλουν να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας για να ενισχύσουν την αμερικανική ασφάλεια και να διερευνήσουν επιχειρηματικές και εξορυκτικές συμφωνίες. Ωστόσο, ο Ιμράν Μπαγιούμι, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικής και Ασφάλειας Scowcroft του Atlantic Council, δήλωσε ότι η ξαφνική εστίαση στη Γροιλανδία είναι επίσης αποτέλεσμα δεκαετιών παραμέλησης από διάφορους προέδρους των ΗΠΑ της θέσης της Ουάσιγκτον στην Αρκτική.
Η τρέχουσα εμμονή οφείλεται εν μέρει στην «συνειδητοποίηση ότι πρέπει να ενισχύσουμε την παρουσία μας στην Αρκτική, αλλά δεν διαθέτουμε ακόμη την κατάλληλη στρατηγική ή όραμα για να το πράξουμε», είπε.
Εάν οι ΗΠΑ καταλάμβαναν τη Γροιλανδία με τη βία, αυτό θα βύθιζε το ΝΑΤΟ σε μια κρίση, πιθανώς υπαρξιακή.
Αν και η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο, έχει πληθυσμό περίπου 57.000 κατοίκους και δεν διαθέτει δικό της στρατό. Την άμυνα της εξασφαλίζει η Δανία, ο στρατός της οποίας είναι πολύ μικρότερος από αυτόν των ΗΠΑ.
Δεν είναι σαφές πώς θα αντιδράσουν τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να καταλάβουν με τη βία το νησί ή εάν θα έρθουν σε βοήθεια της Δανίας.
«Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέξουν να επιτεθούν στρατιωτικά σε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα σταματούν», δήλωσε η Φρεντέρικσεν.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι χρειάζεται τον έλεγχο του νησιού για να εγγυηθεί την αμερικανική ασφάλεια, επικαλούμενος την απειλή από ρωσικά και κινεζικά πλοία στην περιοχή, αλλά «αυτό δεν είναι αλήθεια», δήλωσε η Λιν Μόρτενσγκαρντ, εμπειρογνώμονας σε θέματα διεθνούς πολιτικής της Αρκτικής στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών (DIIS).
«Αν και πιθανώς υπάρχουν ρωσικά υποβρύχια – όπως σε ολόκληρη την περιοχή της Αρκτικής – δεν υπάρχουν επιφανειακά σκάφη», δήλωσε η Μόρτενσγκαρντ. Η Κίνα διαθέτει ερευνητικά πλοία στον Κεντρικό Αρκτικό Ωκεανό και, ενώ οι κινεζικές και ρωσικές ένοπλες δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις στην Αρκτική, αυτές έχουν λάβει χώρα πιο κοντά στην Αλάσκα, συμπλήρωσε.
Ο Μπαγιούμι, του Atlantic Council, είπε ότι αμφιβάλλει ότι ο Τραμπ θα καταλάβει τη Γροιλανδία με τη βία, επειδή αυτό είναι αντιδημοφιλές τόσο στους Δημοκρατικούς όσο και στους Ρεπουμπλικάνους νομοθέτες και πιθανότατα θα «αλλάξει ριζικά» τις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους τους σε όλο τον κόσμο.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη πρόσβαση στη Γροιλανδία βάσει μιας αμυντικής συμφωνίας του 1951, και η Δανία και η Γροιλανδία θα ήταν «πολύ ευχαριστημένες» να φιλοξενήσουν μια ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία, είπε η Μόρτενσγκαρντ.
Για τον λόγο αυτό, «η διάλυση της συμμαχίας του ΝΑΤΟ» για κάτι που ο Τραμπ έχει ήδη, δεν έχει νόημα, δήλωσε ο Ούλρικ Πραμ Γκαντ, εμπειρογνώμονας για τη Γροιλανδία στο DIIS.
Οι διμερείς συμφωνίες μπορεί να βοηθήσουν στην προσπάθεια
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε σε μια επιλεγμένη ομάδα Αμερικανών νομοθετών ότι η πρόθεση της Ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης είναι να αγοράσει τελικά τη Γροιλανδία, αντί να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη. Δανοί και Γροιλανδοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι το νησί δεν είναι προς πώληση.
Δεν είναι σαφές πόσο θα κόστιζε η αγορά του νησιού, ούτε αν οι ΗΠΑ θα το αγόραζαν από τη Δανία ή τη Γροιλανδία.
Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στη Γροιλανδία «μέσω της συνεργασίας και της διπλωματίας», χωρίς να την καταλάβει, δήλωσε ο Μπαγιούμι.
Μια επιλογή θα μπορούσε να είναι οι ΗΠΑ να αποκτήσουν δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις ασφαλείας που λαμβάνει η κυβέρνηση της Γροιλανδίας, όπως έχουν κάνει στα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού, δήλωσε ο Γκαντ.
Το Παλάου, η Μικρονησία και οι Νήσοι Μάρσαλ έχουν συνάψει Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης (COFA) με τις ΗΠΑ.
Αυτό θα έδινε στην Ουάσιγκτον το δικαίωμα να λειτουργεί στρατιωτικές βάσεις και να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με την ασφάλεια των νησιών σε αντάλλαγμα για εγγυήσεις ασφάλειας από τις ΗΠΑ και περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια ετήσια οικονομική βοήθεια, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ερευνών του Κογκρέσου.
Δεν είναι σαφές κατά πόσο αυτό θα βελτίωνε την τρέχουσα στρατηγική ασφάλειας της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ λειτουργούν ήδη την απομακρυσμένη διαστημική βάση Pituffik στη βορειοδυτική Γροιλανδία και μπορούν να φέρουν όσες στρατιωτικές δυνάμεις επιθυμούν βάσει των υφιστάμενων συμφωνιών.
Οι προσπάθειες επιρροής αναμένεται να αποτύχουν
Η πολιτικός της Γροιλανδίας, Aaja Chemnitz, δήλωσε στο Associated Press ότι οι Γροιλανδοί θέλουν περισσότερα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας, αλλά δεν θέλουν να γίνουν μέρος των ΗΠΑ.
Ο Γκαντ υπογράμμισε ότι οι προσπάθειες επιρροής για να πείσουν τους Γροιλανδούς να ενταχθούν στις ΗΠΑ πιθανότατα θα αποτύχουν. Είπε ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η κοινότητα του νησιού είναι μικρή και η γλώσσα είναι «απρόσιτη».
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, κάλεσε τον ανώτατο αξιωματούχο των ΗΠΑ στη Δανία τον Αύγουστο για να διαμαρτυρηθεί ότι «ξένοι παράγοντες» προσπαθούσαν να επηρεάσουν το μέλλον της χώρας. Τα δανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι τουλάχιστον τρία άτομα με συνδέσεις με τον Τραμπ πραγματοποίησαν μυστικές επιχειρήσεις επιρροής στη Γροιλανδία.
Ακόμα και αν οι ΗΠΑ κατάφερναν να πάρουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτό θα είχε πιθανότατα μεγάλο κόστος, είπε ο Γκαντ . Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι Γροιλανδοί έχουν σήμερα δανική υπηκοότητα και πρόσβαση στο δανικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένης της δωρεάν υγειονομικής περίθαλψης και της εκπαίδευσης.
Για να το αντισταθμίσει αυτό, «ο Τραμπ θα έπρεπε να δημιουργήσει ένα κράτος πρόνοιας για τους Γροιλανδούς, το οποίο δεν θέλει για τους δικούς του πολίτες», εξήγησε ο Γκαντ.
Η διαφωνία δεν φαίνεται να επιλύεται
Από το 1945, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία έχει μειωθεί από χιλιάδες στρατιώτες σε 17 βάσεις και εγκαταστάσεις σε 200 στην απομακρυσμένη διαστημική βάση Pituffik στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού, δήλωσε ο Ράσμουσεν το 2025. Η βάση υποστηρίζει επιχειρήσεις προειδοποίησης πυραύλων, αντιπυραυλικής άμυνας και διαστημικής επιτήρησης για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε την Πέμπτη στο Fox News ότι η Δανία έχει παραμελήσει τις υποχρεώσεις της για την πυραυλική άμυνα στη Γροιλανδία, αλλά η Μόρτενσγκαρντ είπε ότι «δεν έχει νόημα να κριτικάρουμε τη Δανία», επειδή ο κύριος λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ λειτουργούν τη βάση Pituffik στο βόρειο τμήμα του νησιού είναι για την έγκαιρη ανίχνευση πυραύλων.
Το καλύτερο αποτέλεσμα για τη Δανία θα ήταν να επικαιροποιήσει τη συμφωνία άμυνας, η οποία επιτρέπει στις ΗΠΑ να έχουν στρατιωτική παρουσία στο νησί, και να την υπογράψει ο Τραμπ με «χρυσή υπογραφή», δήλωσε ο Γκαντ.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι αυτό είναι απίθανο, καθώς η Γροιλανδία είναι «βολική» για τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Όταν ο Τραμπ θέλει να αλλάξει την ατζέντα των ειδήσεων – συμπεριλαμβανομένης της απόσπασης της προσοχής από τα εσωτερικά πολιτικά προβλήματα – «αρκεί να πει τη λέξη “Γροιλανδία” και όλα ξαναρχίζουν από την αρχή», είπε ο Gad.
