Οι διαδηλώσεις στο Ιράν άρχισαν στις 28 Δεκεμβρίου με τους καταστηματάρχες – οι οποίοι στο Ιράν είναι γνωστοί ως η ραχοκοκαλιά της στήριξης της Ισλαμικής Δημοκρατίας – στην Τεχεράνη να εκφράζουν την οργή τους για την κατάρρευση του νομίσματος. Στη συνέχεια επεκτάθηκαν με την συμμετοχή φοιτητών και πλέον όλοι κατεβαίνουν στους δρόμους σε πολλές πόλεις της χώρας.
Με βάση τα βίντεο, πρόκειται για τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις που έχουμε δει από το 2022 και η οργή δεν σχετίζεται μόνο με οικονομικά ζητήματα. Οι διαδηλωτές φωνάζουν συνθήματα εναντίον ολόκληρης της θρησκευτικής ηγεσίας και του ίδιου του ανώτατου ηγέτη.
Συνήθης η καταστολή
Το Ιράν έχει βιώσει πολλά προβλήματα και βασικά έναν συνδυασμό οικονομικής κρίσης, πολιτικής καταστολής και κοινωνικής αναταραχής, καθώς και διεθνείς εντάσεων λόγω του πυρηνικού και βαλλιστικού πυραυλικού του προγράμματος.
Η ιρανική ηγεσία καταστέλλει τις διαδηλώσεις εδώ και χρόνια. Οι δυνάμεις ασφαλείας είναι έτοιμες να δράσουν και οι αρχές μπορούν να κινηθούν γρήγορα για να κλείσουν τράπεζες, σχολεία και δημόσιους οργανισμούς, ελέγχοντας αυστηρά παράλληλα το αφήγημα των κρατικών μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με το BBC.
Οι αξιωματούχοι αποδίδουν ολοένα και περισσότερο την ευθύνη σε ξένους εχθρούς, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς προσπαθούν να περιορίσουν την αναταραχή. Με το κλείσιμο του διαδικτύου, το κύριο αφήγημα που βγαίνει αυτή τη στιγμή από το Ιράν προέρχεται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και τους αξιωματούχους.
Πρόκειται σίγουρα για τη πιο διαρκή και εκτεταμένη αναταραχή που έχουμε δει εδώ και πολλά χρόνια, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική.
Όσο το Ίντερνετ λειτουργούσε τα πλάνα που έβλεπε ο πλανήτης έδειχναν ότι σε πολλές γειτονιές οι άνθρωποι βγήκαν μαζικά στους δρόμους φωνάζοντας συνθήματα εναντίον του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, στοχοποιώντας τον άμεσα και θεωρώντας τον υπεύθυνο για τις σημερινές συνθήκες στη χώρα.
Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι δεν έχουν χάσουν πολλά
Οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν το βράδυ της Πέμπτης, λίγο αφότου ο εξόριστος Ρεζά Παχλαβί, του οποίου ο πατέρας ανατράπηκε κατά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, κάλεσε τους Ιρανούς να συμμετάσχουν στις συνεχιζόμενες διαδηλώσεις. Και μετά κάλεσε τον Τραμπ να να επέμβει.
Δύο ημέρες νωρίτερα, επτά κουρδικά πολιτικά κόμματα από την εξορία και έξι κουρδικές οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών είχαν καλέσει τους κατοίκους των κουρδικών περιοχών του Ιράν, σε τέσσερις επαρχίες, να προχωρήσουν σε γενική απεργία.
Στο παρελθόν, οι περισσότερες μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιούνταν εκτός της πρωτεύουσας, της Τεχεράνης, ενώ αυτή τη φορά λαμβάνουν χώρα και στην ίδια την Τεχεράνη. Αν οι άνθρωποι στην Τεχεράνη βγουν μαζικά στους δρόμους, αυτό θα ενθαρρύνει και την υπόλοιπη χώρα να κάνει το ίδιο και αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο καμπής.
Ιρανικές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι περισσότεροι από 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Το BBC Persian έχει μιλήσει με τις οικογένειες 21 από αυτούς και έχει επιβεβαιώσει την ταυτότητά τους.
Οι κυρώσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ έχουν παραλύσει την ιρανική οικονομία. Η αξία του ιρανικού νομίσματος – του ριάλ – έχει καταρρεύσει σε σχέση με το δολάριο ΗΠΑ, δημιουργώντας μια μη βιώσιμη κατάσταση για πολλούς ανθρώπους που δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα.
Επιπλέον, πολλοί πολίτες είναι δυσαρεστημένοι με τους κοινωνικούς περιορισμούς και υπάρχει βαθιά οργή για την έλλειψη πολιτικής λογοδοσίας, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς. Κατά συνέπεια είναι πολλοί και διαφορετικοί οι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους και φαίνεται ότι πολλοί από αυτούς αισθάνονται δεν έχουν τίποτα να χάσουν.
Οι διαδηλώσεις δεν σημαίνουν επιστροφή στη μοναρχία
Οι υποστηρικτές του Ρεζά Παχλαβί, ισχυρίζονται ότι οι διαδηλώσεις στους δρόμους του Ιράν ήταν άμεση ανταπόκριση στο κάλεσμά του για δράση. Το περιέγραψαν ως δημοψήφισμα για την ηγεσία του και ότι η ανταπόκριση έδειξε ότι έχει κερδίσει.
Ωστόσο, το ζήτημα μιας εναλλακτικής ηγεσίας για το Ιράν παραμένει άλυτο. Πολλοί Ιρανοί, που επιθυμούν να τερματίσουν την 47χρονη διακυβέρνηση των ισλαμιστών κληρικών, εξακολουθούν να βλέπουν με καχυποψία την επιστροφή στη μοναρχία. Στη διεθνή σκηνή, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη υποστηρίξει τον Παχλαβί.
Οι υποστηρικτές του, συμπεριλαμβανομένων των ξένων δορυφορικών καναλιών, επισημαίνουν τις πολλές εκκλήσεις για την επιστροφή του Σάχη που ακούγονται από τους διαδηλωτές. Ωστόσο, όπως ο Τραμπ δεν έσπευσε να υποστηρίξει την υποψηφιότητα της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας Μαρία Κορίνα Ματσάντο, έτσι παραμένει εξίσου προσεκτικός όσον αφορά τον Παχλαβί, φοβούμενος προφανώς ότι οι ΗΠΑ μπορεί να εμπλακούν σε εμφύλιο πόλεμο.
Επίσης ο Παχλαβί είναι από καιρό αντιπαθής στην αριστερά του Ιράν. Το Συνδικάτο Εργαζομένων της Εταιρείας Λεωφορείων της Τεχεράνης και των Προαστίων, ένα από τα πιο εξέχοντα ανεξάρτητα συνδικάτα, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι αντιτίθεται στην «αναπαραγωγή παλαιών και αυταρχικών μορφών εξουσίας». «Ο δρόμος προς την απελευθέρωση των εργαζομένων δεν περνάει από έναν ηγέτη που έχει υψωθεί πάνω από τον λαό ούτε από την εξάρτηση από ξένες δυνάμεις», ανέφερε η ανακοίνωση.
Όπως και να έχει, η σημερινή ηγεσία του Ιράν, που αγωνίζεται να κατανοήσει πώς εξατμίστηκε ο εθνικισμός που δημιουργήθηκε από τον 12ήμερο πόλεμο τον Ιούνιο, έχει λίγες λύσεις. Μπορεί να συσπειρώσει τον λαό ενάντια σε αυτό που ισχυρίζεται ότι είναι ξένη κακία και ταραξίες. Μπορεί επίσης να ελπίζει ότι με κάποιο τρόπο οι τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομίας και της Κεντρικής Τράπεζας έχουν συγκεντρώσει τους πόρους για να σταθεροποιήσουν το νόμισμα.
Ωστόσο οι λύσεις μπορεί να μην είναι πλέον τεχνοκρατικές, αλλά ιστορικές. Που σημαίνει ότι μπορεί στο Ιράν να επαναληφθεί αυτό που συνέβη στην Ευρώπη, δηλαδή να επιλυθεί η διαμάχη μεταξύ θρησκείας και κράτους υπέρ του κράτους, αναφέρει ο Guardian.
