Οι αμερικανικές αρχές φάνηκε να υποχωρούν σε μια αμφιλεγόμενη κατηγορία για τον έκπτωτο πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, την οποία είχε προωθήσει η κυβέρνηση Τραμπ, επιχειρώντας έτσι να θέσει τις βάσεις για την απομάκρυνσή του από την εξουσία: ότι ηγείται ενός καρτέλ ναρκωτικών με την ονομασία «Cartel de los Soles».
Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ), μετά την πρόσφατη αναθεώρηση του κατηγορητηρίου εναντίον του Μαδούρο, φαίνεται να αναγνωρίζει εμμέσως ότι η αρχική περιγραφή ήταν υπερβολική και ανακριβής.
Η κατηγορία αυτή προέρχεται από το κατηγορητήριο του 2020 που είχε συντάξει το υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ τον Ιούλιο του 2025, αντιγράφοντας το ύφος του, το υπουργείο Οικονομικών είχε χαρακτηρίσει το Cartel de los Soles ως τρομοκρατική οργάνωση.
Επιπλέον, το κατηγορητήριο του 2020 υποστήριζε ότι το Cartel de los Oles προέβαινε σε ενέργειες όπως η παροχή όπλων στις Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας (FARC), μια μαρξιστική αντάρτικη οργάνωση στην Κολομβία που χρηματοδότησε τη δράση της μέσω της διακίνησης ναρκωτικών, και ότι επιδίωκε να «πλημμυρίσει» τις ΗΠΑ με κοκαΐνη «ως όπλο».
Τον Νοέμβριο, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μαρκό Ρούμπιο διέταξε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να κάνει το ίδιο. Νωρίτερα, τον Αύγουστο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αύξησε την αμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του «ηγέτη του Καρτέλ των Ήλιων» στα 50 εκατομμύρια δολάρια (42,7 εκατ. ευρώ)
Η υπουργός Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Παμ Μπόντι, είχε δηλώσει τότε: «Ο Μαδούρο είναι ένας από τους μεγαλύτερους εμπόρους ναρκωτικών στον κόσμο» και ότι χρησιμοποιούσε την «ξένη τρομοκρατική οργάνωση (…) Cartel of the Suns για να φέρει ναρκωτικά στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Στο παλιό κατηγορητήριο, ο όρος «Cartel de los Soles» εμφανιζόταν 32 φορές και περιέγραφε τον Μαδούρο ως ηγέτη του, ενώ στο νέο κατηγορητήριο αναφέρεται μόνο δύο φορές.
Παρ’ όλα αυτά, ο Ρούμπιο αναφέρθηκε ξανά στο Cartel de los Soles ως πραγματικό καρτέλ σε συνέντευξή του στο NBC στην εκπομπή «Meet the Press» την Κυριακή, μια ημέρα μετά την αποκάλυψη του αναθεωρημένου κατηγορητηρίου.
Το νέο κατηγορητήριο σημειώνει: «Τα κέρδη από την εμπορία ναρκωτικών και την προστασία συνεργατών στην εμπορία ναρκωτικών ρέουν σε διεφθαρμένους πολιτικούς, στρατιωτικούς και υπαλλήλους υπηρεσιών πληροφοριών, που λειτουργούν σε ένα σύστημα πατρονάζ διαχειριζόμενο από αυτούς στην κορυφή — αναφερόμενοι ως Cartel de los Soles ή Καρτέλ των Ήλιων, αναφορά στο έμβλημα του ήλιου που φέρουν οι στολές ανώτερων αξιωματικών των βενεζουελανών ενόπλων δυνάμεων».
Σημειώνεται επίσης ότι ο Μαδούρο, όπως και ο προκάτοχός του, Ούγκο Τσάβες, συμμετείχε, διαιώνιζε και προστάτευε αυτό το σύστημα, χωρίς να παρουσιάζεται πλέον ως πραγματικός ηγέτης καρτέλ.
Το 2020, οι εισαγγελείς των ΗΠΑ κατηγόρησαν τον Μαδούρο ότι ηγείτο του Cartel de los Soles, μιας εγκληματικών οργάνωσης υπεύθυνης για την αποστολή χιλιάδων τόνων ναρκωτικών στις ΗΠΑ, κυρίως μέσω της Ονδούρας.
Τώρα, οι εισαγγελείς εξακολουθούν να κατηγορούν τον Μαδούρο ότι συμμετείχε σε συνωμοσία διακίνησης ναρκωτικών, αλλά εγκατέλειψαν τον ισχυρισμό ότι το Cartel de los Soles αποτελεί πραγματική οργάνωση.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι η ετήσια Εθνική Αξιολόγηση Απειλής Ναρκωτικών της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA), η οποία καταγράφει τις μεγάλες οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών, δεν έχει αναφέρει ποτέ το Cartel de los Soles. Ούτε το έχει αναφέρει η ετήσια Παγκόσμια Έκθεση για τα Ναρκωτικά του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα.
Cartel de los Soles: Όρος και όχι εγκληματική οργάνωση
Ωστόσο, ειδικοί σε θέματα εγκλημάτων και ναρκωτικών της Λατινικής Αμερικής έχουν δηλώσει ότι πρόκειται ουσιαστικά για έναν όρο της αργκό, που επινοήθηκε από τα βενεζουελανικά μέσα ενημέρωσης τη δεκαετία του 1990 για αξιωματούχους διεφθαρμένους από τα χρήματα των ναρκωτικών.
Το Σάββατο, μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, το DOJ, όταν δημοσίευσε το αναθεωρημένο κατηγορητήριο, φαίνεται να παραδέχεται εμμέσως το σημείο αυτό.
Η Ελίζαμπεθ Ντίκινσον, αναπληρώτρια διευθύντρια για τη Λατινική Αμερική στο International Crisis Group, δήλωσε: «Η απεικόνιση του Cartel de los Soles στο νέο κατηγορητήριο είναι σωστή σε σχέση με την πραγματικότητα, σε αντίθεση με την έκδοση του 2020».
«Πιστεύω ότι το νέο κατηγορητήριο είναι σωστό, αλλά οι χαρακτηρισμοί εξακολουθούν να απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Οι χαρακτηρισμοί δεν χρειάζεται να αποδειχθούν στο δικαστήριο, και αυτή είναι η διαφορά. Προφανώς, γνώριζαν ότι δεν θα μπορούσαν να το αποδείξουν στο δικαστήριο».
Η σχέση με την Κολομβία
Το εμπόριο ναρκωτικών στη Βενεζουέλα έχει εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την αναταραχή στην κοντινή Κολομβία, τη μεγαλύτερη παραγωγό κοκαΐνης στον κόσμο, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα ένοπλων συγκρούσεων εδώ και δεκαετίες.
Όταν ο πρόεδρος Αλβάρο Ουρίμπε (2002–2010) εγκαινίασε την πολιτική «δημοκρατικής ασφάλειας» και στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά των ομάδων ανταρτών, οι Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις της Κολομβίας (FARC) και ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ELN) μετέφεραν μέρος των δραστηριοτήτων τους στη Βενεζουέλα υπό τον Τσάβες.
Από τη συμφωνία ειρήνης του 2016, η βία μεταξύ πρώην ανταρτών συνεχίζεται στα σύνορα των δύο χωρών, όπου η διακίνηση ναρκωτικών έχει γίνει σημαντική πηγή εσόδων.
Τον περασμένο χρόνο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ο Μαδούρο διεύθυνε τις δραστηριότητες της συμμορίας «Tren de Aragua».
Ωστόσο, Τζέρεμι ΜακΝτέρμοτ, συνιδρυτής της δεξαμενής σκέψης για το οργανωμένο έγκλημα InSight Crime, δήλωσε ότι η συμπερίληψη του ηγέτη της Tren de Aragua ως συνωμότη με τον Μαδούρο «αντανακλά τη ρητορική του Τραμπ» αλλά ήταν παραπλανητική.
Η έρευνα της ΜΚΟ έδειξε ότι η κυβέρνηση Μαδούρο επιτρέπει σε μέλη του στρατού να συνεργάζονται με εμπόρους και να δέχονται δωροδοκίες για να συμπληρώσουν τους χαμηλούς μισθούς τους, «αλλά ο Μαδούρο δεν διαχειρίζεται αυτές τις δραστηριότητες, και ο στόχος είναι να διατηρήσει την πίστη των χαμηλόμισθων δυνάμεων ασφαλείας, όχι να βλάψει τις ΗΠΑ μέσω εμπορίας ναρκωτικών».
Επιπλέον, η έρευνα κατέληξε ότι η Tren de Aragua «Δεν στέλνει κοκαΐνη στις ΗΠΑ. Συναντάται περισσότερο σε εκβιασμούς, εμπορία ανθρώπων και λαθρεμπόριο μεταναστών».
Με πληροφορίες από: New York Times, Le Monde
