Η στρατηγική του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την απόκτηση της Γροιλανδίας έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στην Κοπεγχάγη και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η αμερικανική πλευρά φαίνεται να εξετάζει βήματα που θα μπορούσαν να φέρουν το ημιαυτόνομο νησί υπό ισχυρή αμερικανική επιρροή, παρά τη σαφή αντίθεση των περισσότερων Γροιλανδών.
Σύμφωνα με το Politico, η προσέγγιση της Ουάσιγκτον παραπέμπει σε τακτικές επιρροής και γεωπολιτικού σχεδιασμού μέσω συγκεκριμένων βημάτων που θυμίζουν εν μέρει τη στρατηγική επεκτατισμού του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο δημοσιογραφικός ιστότοπος μίλησε με εννέα αξιωματούχους της ΕΕ, μέλη του ΝΑΤΟ, εμπειρογνώμονες σε θέματα άμυνας και διπλωμάτες για να εξετάσει πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η κατάληψη από τις ΗΠΑ του πλούσιου σε ορυκτά και στρατηγικά σημαντικού νησιού της Αρκτικής.
«Θα μπορούσαν να είναι πέντε ελικόπτερα… δεν θα χρειαζόταν πολλά στρατεύματα», είπε ένας Δανός πολιτικός υπό το καθεστώς της ανωνυμίας. «Δεν θα μπορούσαν να κάνουν τίποτα [οι Γροιλανδοί]».
Βήμα 1: Εκστρατεία επιρροής
Η πρώτη φάση του σχεδίου περιλαμβάνει εκστρατεία επιρροής για την ενίσχυση του κινήματος ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. Αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, η κυβέρνηση Τραμπ άρχισε να προβάλλει την ιδέα της ανεξαρτησίας για το νησί, το οποίο παραμένει ημιαυτόνομο υπό τη Δανία.
Ένα ανεξάρτητο κράτος της Γροιλανδίας θα μπορούσε να συνάπτει συμφωνίες με τις ΗΠΑ χωρίς την έγκριση της Κοπεγχάγης.
Σύμφωνα με δανικά μέσα ενημέρωσης, Αμερικανοί με δεσμούς με τον Τραμπ έχουν πραγματοποιήσει μυστικές επιχειρήσεις επιρροής στη Γροιλανδία, με την υπηρεσία ασφαλείας και πληροφοριών της Δανίας, PET, να προειδοποιεί ότι το νησί «είναι στόχος εκστρατειών επιρροής διαφόρων ειδών».
Ο ειδικός ψηφιακής πολιτικής Felix Kartte, που έχει συμβουλεύσει θεσμούς της ΕΕ, τόνισε: «Η Ρωσία συνδυάζει offline και online τακτικές. Στην πράξη, συνεργάζεται με ευθυγραμμισμένους παράγοντες όπως εξτρεμιστικά κόμματα, δίκτυα διασποράς ή φιλορωσικούς ολιγάρχες, και έχει αναφερθεί ότι πληρώνει ανθρώπους να συμμετέχουν σε αντιευρωπαϊκές ή αντιαμερικανικές διαδηλώσεις. Ταυτόχρονα, δημιουργεί μεγάλα δίκτυα ψεύτικων λογαριασμών και ψευδο-ΜΜΕ για να ενισχύσει διαδικτυακά αυτές τις δραστηριότητες και να προωθήσει επιλεγμένους υποψηφίους ή θέσεις. Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να πείσει τους ψηφοφόρους ότι μια φιλορωσική επιλογή είναι καλύτερη, αλλά να φαίνεται μεγαλύτερη, πιο δυνατή και πιο δημοφιλής από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, δημιουργώντας την αίσθηση του αναπόφευκτου».
Σύμφωνα με το Politico, η Ουάσιγκτον φαίνεται να χρησιμοποιεί τουλάχιστον μερικές από αυτές τις μεθόδους στη Γροιλανδία.
Ο Στίβεν Μίλερ, αναπληρωτής προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, δήλωσε στο CNN: «Κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ για το μέλλον της Γροιλανδίας».
Τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ δημιούργησε τη θέση ειδικού απεσταλμένου για τη Γροιλανδία και διόρισε τον κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζέφ Λάντρι, δηλώνοντας ότι στόχος του είναι να «κάνει τη Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ».
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, σε επίσκεψή του τον Μάρτιο, ανέφερε: «Ο λαός της Γροιλανδίας θα έχει αυτοδιάθεση. Ελπίζουμε ότι θα επιλέξουν να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ, γιατί είμαστε το μόνο κράτος στον κόσμο που θα σεβαστεί την κυριαρχία και θα σεβαστεί την ασφάλειά τους».
Βήμα 2: Συμφωνία με «ελκυστικό πακέτο»
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με το Politico, θα ήταν να προταθεί στη Γροιλανδία ένα «ελκυστικό πακέτο» για να την εντάξει υπό αμερικανική επιρροή, εφόσον η ανεξαρτησία προχωρήσει.
Μια προφανής επιλογή θα ήταν να ενταχθεί ως αμερικανική πολιτεία, ιδέα που έχει συζητηθεί από συνεργάτες του Τραμπ. Ωστόσο, η πλειονότητα των Γροιλανδών αντιτίθεται σε μια τέτοια ένταξη, με δημοσκόπηση του 2025 να δείχνει ότι το 85% των κατοίκων αρνούνται την ένταξη των ΗΠΑ.
Άλλη επιλογή, που σύμφωνα με το Politico φαίνεται να εξετάζεται, είναι η υπογραφή Συμφωνίας Ελεύθερης Συνεργασίας (Compact of Free Association, COFA), όπως αυτές που έχουν οι ΗΠΑ με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου.
Ο Kuno Fencker, προοδευτικός βουλευτής της αντιπολίτευσης και υπέρμαχος της ανεξαρτησίας, δήλωσε: «Προσπαθώ να εξηγήσω στους Αμερικανούς ότι δεν θέλουμε να είμαστε σαν το Πουέρτο Ρίκο ή οποιαδήποτε άλλη αμερικανική επικράτεια. Αλλά μια Συμφωνία Ελεύθερης Συνεργασίας, διμερείς συμφωνίες ή ακόμη ευκαιρίες και άλλοι τρόποι που ίσως δεν μπορώ να φανταστώ — ας έρθουν στο τραπέζι και οι Γροιλανδοί θα αποφασίσουν σε δημοψήφισμα».
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Thomas Crosbie, αναπληρωτής καθηγητής στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Royal Danish Defense College, «Είναι απίθανο η Γροιλανδία να βγει κερδισμένη σε διαπραγμάτευση με τον Τραμπ».
«Η κύρια ταυτότητα του Τραμπ ως deal-maker είναι κάποιος που επιβάλλει τη θέλησή του στους ανθρώπους με τους οποίους διαπραγματεύεται, και κάποιος που έχει μακρά ιστορία προδοσίας όσων έχει διαπραγματευτεί, μη τήρησης δεσμεύσεων, τόσο σε ιδιωτικό όσο και σε δημόσιο επίπεδο, και εκμετάλλευσης των γύρω του… Δεν βλέπω κανένα όφελος για τον γροιλανδικό λαό πέρα από μια πολύ προσωρινή ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους», εξήγησε.
«Θα ήταν τρελό να συμφωνήσεις σε κάτι με την ελπίδα ότι ίσως προκύψει συμφωνία μετά. Αν δώσεις το έδαφός σου με την ελπίδα ότι μπορεί να έρθει συμφωνία μετά – θα ήταν πραγματικά αφελές», πρόσθεσε.
Βήμα 3: Ανταλλάγματα με την Ευρώπη
Στο τρίτο βήμα, οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν να φέρουν την Ευρώπη και κυρίως τη Δανία στο παιχνίδι. Σύμφωνα με το Politico, οι Αμερικανοί ενδέχεται να προτείνουν «πακέτο ασφάλειας» για την Ουκρανία σε αντάλλαγμα για μεγαλύτερο ρόλο των ΗΠΑ στη Γροιλανδία.
Ένας ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ σημείωσε: «Αντί να προκαλέσουμε τον Τραμπ, μπορεί να είναι πιο εύκολο να τον δεχτούμε, με αντάλλαγμα σοβαρές και μακροπρόθεσμες εγγυήσεις για την Ουκρανία».
Βήμα 4: Εισβολή
Το τέταρτο και τελευταίο βήμα, σύμφωνα με το Politico, είναι η στρατιωτική εισβολή, εάν η Γροιλανδία ή η Δανία αρνηθούν να συνεργαστούν για την προσάρτηση.
Ο Crosbie εξηγεί: «Η πιο ανησυχητική στρατηγική θα ήταν μια στρατηγική τύπου τετελεσμένου, όπως βλέπουμε συχνά και σκεφτόμαστε πολύ σε στρατιωτικούς κύκλους, που θα ήταν απλά να καταλάβεις τη γη όπως προσπάθησε να κάνει ο Πούτιν στην Ουκρανία. Μπορεί απλά να στείλει στρατεύματα και να πει ότι τώρα είναι αμερικανική. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ μπορούν να προσεγγίσουν οποιονδήποτε αριθμό δυνάμεων στη Γροιλανδία, είτε αεροπορικά είτε θαλάσσια, και να ισχυριστούν ότι είναι αμερικανικό έδαφος».
Σύμφωνα με τη Lin Mortensgaard, ερευνήτρια στο Danish Institute for International Studies, η Ουάσιγκτον διαθέτει περίπου 500 στρατιώτες, στη βάση Pituffik και λίγο κάτω από 10 υπαλλήλους στο προξενείο της Νουούκ, ενώ περίπου 100 στρατιώτες της Εθνοφυλακής της Νέας Υόρκης αναπτύσσονται εποχικά για υποστήριξη ερευνητικών αποστολών.
Η Γροιλανδία δεν έχει στρατό στο έδαφος, σημειώνει η Mortensgaard, ενώ η Κοινή Διοίκηση Αρκτικής της Δανίας διαθέτει περιορισμένα και παρωχημένα στρατιωτικά μέσα, κυρίως τέσσερα σκάφη επιθεώρησης και ναυτικά, μια περιπολία με έλκηθρα, μερικά ελικόπτερα και ένα αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας.
Ως εκ τούτου, αν ο Τραμπ κινητοποιήσει την αμερικανική παρουσία ή στείλει ειδικές δυνάμεις, η κατάληψη της Νουούκ θα μπορούσε να γίνει «σε μισή ώρα ή λιγότερο».
«Η εισβολή θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ», πρόσθεσε, ενώ ο Ben Hodges, πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη.
«Η απώλεια εμπιστοσύνης από βασικούς συμμάχους θα μπορούσε να μειώσει την προθυμία τους να μοιράζονται πληροφορίες με τις ΗΠΑ ή να μειώσει την πρόσβαση σε βάσεις στην Ευρώπη. Και τα δύο θα ήταν σοβαρά επιζήμια για την ασφάλεια των ΗΠΑ», τόνισε.
Τέλος, σύμφωνα με το Politico, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ παραμένουν ψύχραιμοι προς το παρόν: «Είμαστε ακόμα μακριά από αυτό το σενάριο. Μπορεί να υπάρξουν δύσκολες διαπραγματεύσεις, αλλά δεν νομίζω ότι είμαστε κοντά σε οποιαδήποτε εχθρική κατάληψη».
