Μια πρώτη, εύθραυστη αίσθηση κανονικότητας επιστρέφει στη Λωρίδα της Γάζας, καθώς οι Παλαιστίνιοι έχουν ξεκινήσει να επιστρέφουν στα κατεστραμμένα σπίτια τους μετά την έναρξη της κατάπαυσης του πυρός και την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από ορισμένες περιοχές.

Παρά την προσωρινή ανάπαυλα, η καθημερινή μάχη για επιβίωση συνεχίζεται, καθώς οι πληγείσες κοινότητες προσπαθούν να ξαναστήσουν τη ζωή τους μέσα από τα ερείπια.

Ανθρώπινο καραβάνι

Χιλιάδες εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι περπάτησαν πάνω στις κατεστραμμένες εκτάσεις για να φτάσουν στις ερειπωμένες κατοικίες τους, μετά την ενεργοποίηση της κατάπαυσης του πυρός, η οποία σηματοδότησε την πρώτη φάση της συμφωνίας για τη λήξη του πολέμου.

Στην παραλιακή οδό που οδηγεί στη μεγαλύτερη αστική περιοχή του παλαιστινιακού θύλακα, χιλιάδες άνθρωποι προχωρούσαν πεζοί προς την Πόλη της Γάζας, που είχε δεχθεί σφοδρές επιθέσεις μόλις λίγες ημέρες πριν.

Ελπίδα και ανησυχία

Στην αμμώδη περιοχή του αλ-Μαουάσι, όπου τα πρόχειρα καταλύματα απλώνονται σε μεγάλη έκταση, η 42χρονη Χανά Αμπού Ισμαήλ καθάριζε λίγο χώρο για τη φωτιά της και χαμογελούσε. «Δεν υπάρχει πλέον απελπισία», είπε δυνατά, ανάμεσα στο βουητό του καταυλισμού.

«Θέλουμε χαρά, θέλουμε να σηκώσουμε τις φωνές μας – ο πόλεμος τελείωσε, και, αν θέλει ο Θεός, θα επιστρέψουμε σπίτι μας».

Η κατάπαυση του πυρός έφερε μια πρωτόγνωρη ησυχία, καθώς τα drones παρέμεναν σχεδόν αθόρυβα και ο ουρανός καθαρός από μαχητική αεροσκάφη. Ωστόσο, πολλοί περίμεναν με σκεπτικισμό να δουν αν η υπόσχεση βοήθειας και ανοικοδόμησης θα φτάσει ποτέ στις σκηνές τους. «Έχουν περάσει μερικές ώρες και τίποτα δεν έχει αλλάξει», είπε ο Όμαρ στην Al Jazeera, κρατώντας τον γιο του Ραγιάν με το ένα χέρι, αφού είχε χάσει το αριστερό του σε ατύχημα το 2015.

«Όλα παραμένουν τα ίδια. Τα παιδιά μου στέκονται στην ουρά για το συσσίτιο, φέρνουν νερό, και εγώ ψάχνω για βοήθεια από τις επιτροπές ανακούφισης». Και πρόσθεσε: «Απλώς θέλω να ξεφύγω από αυτήν την πραγματικότητα και να ξεκινήσω μια νέα ζωή. Ελπίζουμε ότι η σημερινή μέρα είναι η τελευταία από τις σκληρές πριν αλλάξει βαθμιαία η ζωή μας όπως προβλέπει η συμφωνία κατάπαυσης πυρός».

Άλλοι, όπως η Χανά, φαινόταν πιο αισιόδοξοι. Η ίδια γέλασε καθώς πήρε στην αγκαλιά της την 4χρονη κόρη της, Σίλα, ενώ το μοναδικό της εγγόνι, ο Μοχάμαντ, περπατούσε γύρω τους. «Για αυτούς», είπε απαλά, «πρέπει να χαμογελάμε, να χτίσουμε κάτι νέο. Η συμφωνία σημαίνει ασφάλεια … και μόλις έχουμε αυτήν, μπορούμε να σκεφτούμε τα υπόλοιπα».

«Δόξα τω Θεώ, το σπίτι μου είναι ακόμα όρθιο», είπε ο Ισμαήλ Ζάιδα, 40 ετών, στην περιοχή Σέιχ Ραντβάν της Γάζας. «Αλλά ο τόπος είναι κατεστραμμένος, τα σπίτια των γειτόνων κατεστραμμένα, ολόκληρες γειτονιές έχουν χαθεί».

Στον νότο, οι κάτοικοι περπατούσαν προσεκτικά μέσα στο σκονισμένο τοπίο που κάποτε ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Γάζας, η Χαν Γιούνις, η οποία καταστράφηκε από τις ισραηλινές δυνάμεις φέτος.

Οι περισσότεροι προχωρούσαν σιωπηλά. Ένας μεσήλικας, ο Αχμέντ αλ-Μπρίμ, σπρώχνοντας ένα ποδήλατο με δεμένα μπροστά και πίσω δεμάτια ξύλου, είπε: «Πήγαμε στην περιοχή μας. Καταστράφηκε. Δεν ξέρουμε πού θα πάμε μετά από αυτό. Δεν καταφέραμε να πάρουμε τα έπιπλα, ούτε ρούχα, ούτε τίποτα, ούτε καν ρούχα για τον χειμώνα. Τίποτα δεν έμεινε».

Οι παλαιστινιακές αρχές υγείας ανέφεραν ότι τα ιατρικά συνεργεία μπόρεσαν να ανασύρουν 100 πτώματα σε όλη τη Λωρίδα της Γάζας μετά την αποχώρηση του ισραηλινού στρατού.

Το μεγάλο ερώτημα για τη μόνιμη ειρήνη

Αν και οι κάτοικοι επιστρέφουν στα σπίτια τους, παραμένουν ερωτήματα για το αν η κατάπαυση του πυρός και η συμφωνία ανταλλαγής ομήρων μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς θα οδηγήσουν σε μόνιμη ειρήνη, στο πλαίσιο του σχεδίου 20 σημειών του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για το τέλος του πολέμου.

Σε δηλώσεις του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ εξέφρασε την πεποίθηση ότι η κατάπαυση του πυρός θα κρατήσει, λέγοντας: «Όλοι είναι κουρασμένοι από τις μάχες». Πρόσθεσε ότι πιστεύει πως υπάρχει «συναίνεση» για τα επόμενα βήματα, αν και ορισμένες λεπτομέρειες πρέπει ακόμα να καθοριστούν.

Οι ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) ανακοίνωσαν ότι η συμφωνία κατάπαυσης πυρός ενεργοποιήθηκε το μεσημέρι της Παρασκευής. Η πρώτη φάση του σχεδίου Τραμπ δίνει στις ισραηλινές δυνάμεις 24 ώρες για να αποσυρθούν από αστικές περιοχές, αν και θα διατηρήσουν τον έλεγχο πάνω από το μισό της Γάζας.

Η ισραηλινή αστυνομία δήλωσε ότι ετοιμάζεται για την επίσκεψη Τραμπ τη Δευτέρα, που θα περιλαμβάνει ομιλία στην Κνεσέτ, πρώτη από Αμερικανό πρόεδρο από το 2008. Ο Τραμπ θα ταξιδέψει στη Μέση Ανατολή, θα μιλήσει στο ισραηλινό κοινοβούλιο στην Ιερουσαλήμ, θα επισκεφθεί την Αίγυπτο και αναμένεται να συμμετάσχουν και άλλοι παγκόσμιοι ηγέτες. Το Axios ανέφερε ότι σχεδιάζεται διεθνής σύνοδος για τη Γάζα κατά την επίσκεψη στην Αίγυπτο.

Τα επόμενα βήματα

Η επόμενη φάση του σχεδίου Τραμπ προβλέπει τη συμμετοχή ενός διεθνούς οργανισμού στην μεταπολεμική διοίκηση της Γάζας, με επικεφαλής τον Τραμπ και συμμετοχή του πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας, Τόνι Μπλερ.

Ωστόσο, η Χαμάς εξέδωσε δήλωση το βράδυ της Παρασκευής, απορρίπτοντας οποιαδήποτε «ξένη κηδεμονία» και υπογραμμίζοντας ότι η διακυβέρνηση της Γάζας είναι καθαρά εσωτερικό παλαιστινιακό ζήτημα.

Σε τηλεοπτική δήλωση, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου τόνισε ότι οι IDF παραμένουν στη Γάζα για να διασφαλιστεί η αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς: «Αν αυτό επιτευχθεί εύκολα, θα είναι καλό, και αν όχι, θα επιτευχθεί με τον δύσκολο τρόπο».

Ο επικεφαλής της Χαμάς στη Γάζα, Καλίν Αλ-Χαγιά, ανέφερε ότι έλαβε διαβεβαιώσεις από τις ΗΠΑ και άλλους μεσολαβητές ότι ο πόλεμος τελείωσε.

Υπολογίζεται ότι 20 όμηροι εξακολουθούν να είναι ζωντανοί, ενώ 26 θεωρούνται νεκροί και η τύχη δύο αγνοείται. Η Χαμάς σημείωσε ότι η ανάκτηση των πτωμάτων των νεκρών μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από την απελευθέρωση των ζωντανών.

Η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας θα φέρει τις δύο πλευρές πιο κοντά από κάθε προηγούμενη προσπάθεια για τερματισμό του πολέμου. Ωστόσο, πολλά μπορούν ακόμα να πάνε στραβά. Τα επόμενα βήματα του σχεδίου Τραμπ δεν έχουν συμφωνηθεί, περιλαμβάνοντας τη διακυβέρνηση της κατεστραμμένης Γάζας και το τελικό μέλλον της Χαμάς, που αρνείται να παραδώσει τα όπλα της.

Το υπουργείο Εσωτερικών της Χαμάς δήλωσε ότι θα αναπτύξει δυνάμεις ασφαλείας στις περιοχές από τις οποίες αποσύρθηκε ο ισραηλινός στρατός, χωρίς όμως να είναι σαφές αν ένοπλοι μαχητές θα επιστρέψουν στους δρόμους σε σημαντικό αριθμό, κίνηση που το Ισραήλ θα θεωρούσε πρόκληση.

Με πληροφορίες από: Reuters, Al Jazeera