Το άρθρο των New York Times αποκαλύπτει το παρασκήνιο της ανάθεσης από τον Ντόναλντ Τραμπ στον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ, της διαχείρισης των συνομιλιών για την εκεχειρία στη Γάζα, μακριά από τα παραδοσιακά διπλωματικά κανάλια. Ο Κούσνερ, γνωστός για τη συμμετοχή του στις «Συμφωνίες του Αβραάμ», ανέλαβε ρόλο-κλειδί, συντονίζοντας τις διαπραγματεύσεις από τη Φλόριντα, με τη βοήθεια του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ. Παρά τις επικρίσεις για την έλλειψη διαφάνειας λόγω της ιδιωτικής του θέσης, ο Κούσνερ κατάφερε να προωθήσει μια συμφωνία που θα μπορούσε να τερματίσει τη διετή σύγκρουση, με τον Τραμπ να τον επαινεί για την επιτυχία του.
Πιο αναλυτικά
Μακριά από τις αίθουσες της Ουάσιγκτον και τα παραδοσιακά διπλωματικά κανάλια, η πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για μια ιστορική συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, φαίνεται πως γεννήθηκε μέσα σε πολυτελείς επαύλεις της Φλόριντα. Εκεί, σύμφωνα με τους New York Times, ο Τζάρεντ Κούσνερ -γαμπρός του Τραμπ και αυτοαποκαλούμενος «άνθρωπος των συμφωνιών»- ανέλαβε ρόλο-«κλειδί» για τη διαμόρφωση μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να τερματίσει τη διετή σύγκρουση στη Γάζα.
Την περασμένη Παρασκευή, όταν ο Κούσνερ πληροφορήθηκε ότι η Χαμάς θα ξεκινούσε συνομιλίες για την απελευθέρωση Ισραηλινών ομήρων, βρισκόταν στο αρχοντικό του στη Φλόριντα, χτισμένο σε τεχνητό νησί βόρεια του Μαϊάμι. Αμέσως μπήκε στο αυτοκίνητό του και οδήγησε 20 λεπτά μέχρι την έπαυλη του δισεκατομμυριούχου Στιβ Γουίτκοφ, του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, περιγράφουν οι Times.
Το αυτοσχέδιο αρχηγείο
Εκεί, όπως σημειώνει το ρεπορτάζ της εφημερίδας, δημιουργήθηκε ένα αυτοσχέδιο «κέντρο επιχειρήσεων», όπου οι δύο άνδρες συντόνιζαν τηλεφωνικά επαφές με κυβερνητικούς αξιωματούχους στο Ισραήλ και με τον ίδιο τον Τραμπ, ο οποίος πίεζε για άμεση συμφωνία.
Η βάση για τη συμφωνία είχε τεθεί λίγες ημέρες νωρίτερα, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου συμφώνησε με τον Τραμπ σε ένα σχέδιο ειρήνης 20 σημείων. Αν και οι όροι του έτειναν υπέρ του Ισραήλ, δεν ήταν σαφές αν η Χαμάς θα συναινούσε ή θα απελευθέρωνε τους ομήρους.
Καθώς η προθεσμία για την απάντηση της οργάνωσης πλησίαζε, ο Τραμπ προειδοποίησε δημοσίως ότι «χιλιάδες μαχητές της Χαμάς έχουν ήδη σκοτωθεί και πολλοί ακόμη θα ακολουθήσουν αν δεν υπάρξει συμφωνία».
Ώρες αργότερα, η Χαμάς ανακοίνωσε ότι ξεκινά συνομιλίες για την απελευθέρωση ομήρων.
Την ίδια στιγμή, ο Κούσνερ από τη Φλόριντα συμβούλευε τους Ισραηλινούς αξιωματούχους να εστιάσουν στο θετικό μέρος της ανακοίνωσης. «Ο Στιβ κι εγώ είπαμε στο Ισραήλ: “Σας ενθαρρύνουμε να είστε θετικοί”», θυμήθηκε ο Κούσνερ μιλώντας στους Times. «Είναι μια στιγμή για να είστε θετικοί», πρόσθεσε.
Λίγες ώρες μετά, το γραφείο του Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι θα ξεκινούσε την πρώτη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ. Την Παρασκευή, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε τη συμφωνία, αφού προηγουμένως ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ μίλησαν στην ολομέλεια και εξήγησαν το πλαίσιο της συμφωνίας.
Γιατί ο Τραμπ επέλεξε τον «άνθρωπο των συμφωνιών»
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Τραμπ δεν στράφηκε σε έμπειρους διπλωμάτες για αυτή την αποστολή. Ο ίδιος, όπως αναφέρουν οι συνεργάτες του, δεν έχει εντρυφήσει στις λεπτομέρειες μιας μακροπρόθεσμης ειρηνευτικής διαδικασίας.
Αντίθετα, βασίστηκε στον Κούσνερ, που προσέδωσε δυναμική στις διαπραγματεύσεις που ο Γουίτκοφ χειριζόταν επί μήνες.
Ο 44χρονος Κούσνερ είχε ήδη χτίσει σχέσεις με αραβικές χώρες από την πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν συνέβαλε στη διαμόρφωση των «Συμφωνιών του Αβραάμ», που ομαλοποίησαν τις σχέσεις του Ισραήλ με τρία αραβικά κράτη. Αυτή η εμπειρία τον καθιστούσε γνώστη των περίπλοκων ισορροπιών της περιοχής.
Την Τρίτη ταξίδεψε στην Αίγυπτο μαζί με τον Γουίτκοφ, όπου ενώθηκαν με μια ομάδα μεσολαβητών που εργάζονταν για να πείσουν τη Χαμάς να αφοπλιστεί και να απελευθερώσει τους ομήρους που κρατούσε επί δύο χρόνια. Στο αεροπλάνο, οι δύο άνδρες σχεδίαζαν στρατηγικές αντιμετώπισης πιθανών εμποδίων.
«Στη Νέα Υόρκη, στο real estate, διαπραγματεύεσαι συνεχώς», είπε ο Κούσνερ. «Αλλά υπάρχει πολύς δρόμος μέχρι να φτάσεις στο συμβόλαιο και να βάλεις τα χρήματα στο τραπέζι. Είμαστε συνηθισμένοι σε πολύπλοκες συμφωνίες με δυναμικούς και δύσκολους χαρακτήρες».
Λίγες ώρες μετά την άφιξή του στο Κάιρο, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ισραήλ και Χαμάς κατέληξαν σε συμφωνία που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει το τέλος της διετούς σύγκρουσης που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς το 2023. Από τότε, σύμφωνα με Παλαιστίνιους αξιωματούχους υγείας, περισσότεροι από 67.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί.
«Ο Τζάρεντ είναι ένας πολύ έξυπνος τύπος», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη.
«Διαφορετικό άθλημα η διπλωματία»
Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ θεωρούν πως είναι «άνθρωποι των συμφωνιών» που εργάζονται για τον απόλυτο «άνθρωπο των συμφωνιών».
«Η εμπειρία που έχουμε μας βοηθά να καταλαβαίνουμε τους ανθρώπους», είπε ο Κούσνερ. «Να αντιλαμβανόμαστε ποιος παίζει παιχνίδια και πόσο χώρο έχουμε για να πιέσουμε». Και πρόσθεσε: «Οι περισσότεροι που ασχολούνται με αυτά είναι ιστορικοί ή διπλωμάτες. Είναι απλώς διαφορετικό να είσαι deal guy — διαφορετικό άθλημα».
Ωστόσο, όπως σημειώνουν οι Times, ο Κούσνερ δεν είναι κρατικός υπάλληλος -είναι άμισθος εθελοντής– και επομένως δεν υπόκειται στις ίδιες νομικές υποχρεώσεις περί διαφάνειας. Οι επικριτές του τον κατηγορούν ότι αποφεύγει γραφειοκρατικές δικλίδες που υπάρχουν για την αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς η εταιρεία του, Affinity Partners, χρηματοδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από ξένους επενδυτές, μεταξύ των οποίων κρατικά ταμεία της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Απαντώντας στις επικρίσεις, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, δήλωσε: «Είναι απολύτως απαράδεκτο να υπονοείτε ότι είναι ακατάλληλο ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος χαίρει παγκόσμιας εκτίμησης και εμπιστοσύνης, να συντάσσει ένα 20 σημείων, ολοκληρωμένο σχέδιο ειρήνης που καμία άλλη κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να επιτύχει». Και πρόσθεσε: «Είμαστε περήφανοι γι’ αυτό το σχέδιο και ελπίζουμε η Χαμάς να το αποδεχτεί, γιατί θα οδηγήσει σε μια πιο ειρηνική και ευημερούσα Μέση Ανατολή».
Από την πλευρά του, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν σχολίασε: «Για να πετύχει το επόμενο στάδιο της συμφωνίας, ο Τζάρεντ Κούσνερ πρέπει να σταματήσει να το προσεγγίζει σαν συμφωνία ακινήτων και να επικεντρωθεί στα πολιτικά και ανθρώπινα δικαιώματα».
Σύμφωνα με τους Times, ο Κούσνερ συνέχισε να βρίσκεται κοντά στον Τραμπ, μετά τη λήξη της πρώτης θητείας του, λειτουργώντας ως εθελοντής σύμβουλος και υποστηρίζοντας το ένστικτο του Τραμπ, ο οποίος λαμβάνει αποφάσεις περισσότερο με βάση τη διαίσθηση παρά την ανάλυση.
Ο πρώην Ισραηλινός πρέσβης στις ΗΠΑ, Μάικλ Χέρτζογκ, δήλωσε: «Πιστεύω ότι ο Τζάρεντ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να πείσει τον πρόεδρο Τραμπ, μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ, να προχωρήσει σε αυτή την πρωτοβουλία. Ήταν η σωστή στιγμή. Οι περισσότεροι εδώ δεν έδιναν καμία πιθανότητα να πετύχει, αλλά πέτυχε».
Ακόμη και Δημοκρατικοί τον επαινούν. Ο Τόμας Νάιντς, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ επί κυβέρνησης Μπάιντεν, είπε: «Ήταν εξαιρετικά σημαντικός στις Συμφωνίες του Αβραάμ, ξέρει πώς να διαχειρίζεται τον “Μπίμπι” [σ.σ. Νετανιάχου] και κατανοεί τις αραβικές χώρες. Ανεξαρτήτως πολιτικής, του αξίζει όλη η αναγνώριση που μπορεί να πάρει».
Σύμφωνα με τους New York Times, περίπου οκτώ μήνες πριν, ο Κούσνερ άρχισε να συνεργάζεται με τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας, Τόνι Μπλερ, για τα σχέδια ανοικοδόμησης της μεταπολεμικής Γάζας. Τον Αύγουστο, οι δύο συναντήθηκαν με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο για να συζητήσουν το μέλλον της περιοχής. Έκτοτε, ο Κούσνερ έχει αναδειχθεί σε βασικό διαπραγματευτή, συνεργαζόμενος στενά με το Ισραήλ και τα αραβικά κράτη.
