Η δολοφονία του πολιτικού σχολιαστή Τσάρλι Κερκ έχει προκαλέσει σοκ στις ΗΠΑ και έντονη ανησυχία σε όσους παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στη χώρα. Η σύλληψη του υπόπτου, Τάιλερ Ρόμπινσον, δεν φαίνεται να έχει κατευνάσει τα πνεύματα ιδιαίτερα, καθώς η αποκάλυψη πιθανών πολιτικών κινήτρων μπορεί να πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο κατηγοριών και αντιπαράθεσης.

Η Αμερική μοιάζει να βρίσκεται ένα βήμα πριν από μια νέα εποχή πολιτικής βίας, όπου οι διαφωνίες δεν επιλύονται με λόγο και επιχειρήματα, αλλά με όπλα και αίμα, σύμφωνα με τον Guardian. Άλλωστε, όπως υπενθυμίζει η βρετανική εφημερίδα, η χώρα έχει βιώσει ξανά τέτοιες σκοτεινές περιόδους: από τη βίαιη ίδρυσή της και τον εμφύλιο πόλεμο, μέχρι τη δεκαετία του ’60 με τις πολιτικές δολοφονίες των Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, Malcolm X, Μέντγκαρ Έβερς και των αδελφών Κένεντι.

Όμως, όπως σημειώνει, σήμερα τα πράγματα είναι ακόμη πιο ανησυχητικά. Αυτήν την στιγμή υπάρχουν περισσότερα από 850 εκατομμύρια πυροβόλα όπλα σε ιδιωτικά χέρια σε όλο τον κόσμο, και σχεδόν τα μισά από αυτά ανήκουν σε Αμερικανούς. Για κάθε 100 Αμερικανούς, υπάρχουν 120 όπλα.

Παράλληλα, το τοπίο της πληροφόρησης έχει μεταβληθεί ριζικά: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δίνουν βήμα στις πιο ακραίες φωνές και επιβραβεύουν τον θυμό και την οργή. Εκεί που παλαιότερα ένας έμπειρος παρουσιαστής, όπως ο Γουόλτερ Κρόνκαϊτ, μπορούσε να μεταδώσει τα νέα μιας εθνικής τραγωδίας με νηφαλιότητα, σήμερα η θλίψη μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε φανατισμό, με τα βίντεο από τη δολοφονία του Τσάρλι Κερκ να διαδίδονται παγκοσμίως μέσα σε δευτερόλεπτα.

Μια ηγεσία που ρίχνει λάδι στη φωτιά

Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής ηγεσίας.

Μια πράξη πολιτικής βίας συνήθως αντιμετωπιζόταν με μια τυπική, καθησυχαστικά προβλέψιμη αντίδραση: ο πρόεδρος την καταδίκαζε, θρηνούσε τους νεκρούς και τις οικογένειές τους, παρακαλούσε να μην βιαστούν να βγάλουν συμπεράσματα και καλούσε σε ηρεμία και ενότητα, επιμένοντας ότι οι Αμερικανοί δεν πρέπει να δώσουν στους δολοφόνους αυτό που θέλουν, δηλαδή τη διαίρεση, αλλά να ενωθούν ως συμπολίτες μιας δημοκρατίας που όλοι αγαπούσαν. Έχουν υπάρξει διάφορες εκδοχές αντίστοιχων ομιλιών, που εκφωνήθηκαν σε διαφορετικές στιγμές από τον Μπιλ Κλίντον, τον Τζορτζ Μπους και τον Μπαράκ Ομπάμα.

Την Τετάρτη το βράδυ, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε μια εναλλακτική οδό – μια οδό που απέδειξε ότι, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα στο Fox News όταν ρωτήθηκε για την ενότητα της χώρας, «δεν τον ένοιαζε καθόλου».

Πριν καν υπάρξει επίσημη ενημέρωση για τα κίνητρα του δράστη, ο Τραμπ έσπευσε να κατηγορήσει τη «ριζοσπαστική αριστερά», χαρακτηρίζοντας τη ρητορική της ως «άμεσα υπεύθυνη για την τρομοκρατία που βλέπουμε στη χώρα μας σήμερα». Δεν έκανε καμία αναφορά σε βία από τη δική του πλευρά, ούτε στα περιστατικά που έχουν στόχο Δημοκρατικούς, όπως τη δολοφονία της Δημοκρατικής βουλευτού Μελίσα Χόρτμαν και του συζύγου της, την εμπρηστική επίθεση στην κατοικία του κυβερνήτη της Πενσιλβάνια, Τζος Σαπίρο, ή την απόπειρα απαγωγής της κυβερνήτριας του Μίσιγκαν, Γκρέτσεν Γουίτμερ.

Σύμφωνα με τον Guardian, όλα τα καταγεγραμμένα περιστατικά πολιτικά υποκινούμενης βίας στις ΗΠΑ τα τελευταία τρία χρόνια (2022–2024) συνδέονται με την ακροδεξιά  και όχι με την αριστερά. Ωστόσο, αυτό δεν εμπόδισε τον Τραμπ και τους υποστηρικτές του να ρίξουν λάδι στη φωτιά.

Ο παρουσιαστής του Fox News, Τζέσε Γουότερς, δήλωσε πως «θα εκδικηθούμε για τον θάνατο του Τσάρλι». Ο Έλον Μασκ ανήρτησε ότι «η Αριστερά είναι το κόμμα των φόνων». Πολλοί ακόμη σχολιαστές της Δεξιάς έσπευσαν να διακηρύξουν ότι «ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΕΜΟΣ». Το μήνυμα προς ένα ήδη εξαγριωμένο –και καλά εξοπλισμένο– κοινό μοιάζει, κατά την εφημερίδα, τρομακτικά ξεκάθαρο.

Ακόμα πιο ανησυχητική ήταν η δήλωση του Τραμπ ότι θα εντοπίσει τις «οργανώσεις που χρηματοδοτούν και στηρίζουν» τη βία – αφήνοντας υπονοούμενα ότι στο στόχαστρό του μπαίνουν, στην πραγματικότητα, κάθε προοδευτική πολιτική ή κοινωνική δύναμη που τον αντιπολιτεύεται. Δεν είναι τυχαίο ότι κορυφαίος συνεργάτης του είχε χαρακτηρίσει πρόσφατα το Δημοκρατικό Κόμμα ως «εγχώρια εξτρεμιστική οργάνωση».

Πολιτικό κόστος για την ηθική υπεροχή της Αριστεράς;

Όπως τονίζει ο Guardian, οι Δημοκρατικοί και οι φιλελεύθερες φωνές τηρούν μέχρι στιγμής τους παραδοσιακούς κανόνες: εκφράζουν φρίκη για τη δολοφονία, συμπάθεια για την οικογένεια του Τσάρλι Κερκ και αγωνία για το μέλλον της χώρας. Όμως αυτή η στάση, αν και ηθικά ορθή, δημιουργεί ένα βαθύτατο πολιτικό ασύμμετρο πλεονέκτημα υπέρ της Δεξιάς, η οποία, σε αντίστοιχες περιπτώσεις, ούτε δείχνει κατανόηση ούτε επιδεικνύει ανάλογη ευπρέπεια.

Υπενθυμίζεται ότι κατά την επίθεση στον Πολ Πελόζι, σύζυγο της Νάνσι Πελόζι, που ξυλοκοπήθηκε άγρια από εισβολέα στο σπίτι τους, ο Τραμπ αντέδρασε με ειρωνικά σχόλια και χλευασμό.

Επιπλέον, παρατηρείται το φαινόμενο η Δεξιά να «αγιοποιεί» τον Τσάρλι Κερκ, παρακάμπτοντας εντελώς το ακραίο του παρελθόν. Ο Κερκ είχε εκφράσει ρατσιστικές, σεξιστικές και αντισημιτικές θέσεις: αμφισβήτησε την ικανότητα Μαύρων πιλότων, χλεύασε τις φεμινίστριες, πρότεινε να βλέπουν τα παιδιά δημόσιες εκτελέσεις, ενώ απέδωσε τη διάδοση της «πολιτιστικής μαρξιστικής ιδεολογίας» σε «εβραϊκά χρήματα».

Κι όμως, πολλές προοδευτικές φωνές απέφυγαν να σχολιάσουν το παρελθόν του, προτιμώντας να τονίσουν τη «διάθεσή του για διάλογο» και την «ικανότητά του να εμπνέει νέους». Αυτό βάφησε ελεύθερο πεδίο στη Δεξιά να τον παρουσιάσει ως ήρωα και μάρτυρα, μετακινώντας περαιτέρω το δημόσιο διάλογο προς την κατεύθυνση της ακροδεξιάς.

Ο Τσάρλι Κερκ γνώριζε πολύ καλά πώς να παίζει το παιχνίδι του πολιτισμικού πολέμου και να το χρησιμοποιεί προς όφελός του. Και το ερώτημα που θέτει, τελικά, ο Guardian είναι κατά πόσο οι προοδευτικές δυνάμεις είναι διατεθειμένες να ακολουθήσουν αντίστοιχες τακτικές ή αν η επιμονή τους στην ηθική υπεροχή θα συνεχίσει να μεταφράζεται σε πολιτικό κόστος.