Ένας κάτοικος της Λισαβόνας, ο οποίος νόμιζε ότι θα πεθάνει βλέποντας το τελεφερίκ που εκτροχιάστηκε χθες, να κατευθύνεται κατά πάνω του, γλίτωσε οριακά όταν το τελεφερίκ έπεσε σε ένα κτίριο λίγα μέτρα μακριά, σκοτώνοντας τουλάχιστον 16 ανθρώπους.

Ο Άμπελ Εστέβες, η σύζυγός του και ο εγγονός τους ήταν μεταξύ των περίπου 40 επιβατών που ετοιμάζονταν να ξεκινήσουν την ανάβαση του απότομου λιθόστρωτου δρόμου Σαλσάντα ντα Γκλόρια στη γραμμή του διάσημου τελεφερίκ Γκλόρια χθες, Τετάρτη, όταν είδαν ένα άλλο βαγόνι να κατεβαίνει τον λόφο προς το μέρος τους.

«Όταν είδα ένα άλλο βαγόνι να έρχεται, είπα στη γυναίκα μου: “Όλοι θα πεθάνουμε εδώ”», είπε, προσπαθώντας να συγκρατήσει τα δάκρυά του. «(Το δεύτερο βαγόνι) ανέπτυξε απότομα ταχύτητα, πήρε μια ελαφριά κλίση και χτύπησε το κτίριο με δυνατό κρότο», είπε.

Εθνικό πένθος

Η Πορτογαλία κήρυξε σήμερα εθνικό πένθος, μετά τον εκτροχιασμό του εμβληματικού τελεφερίκ της Λισαβόνας σε μία από τις πιο τουριστικές συνοικίες της πορτογαλικής πρωτεύουσας. Η δικαιοσύνη ανακοίνωσε την έναρξη έρευνας. Το διάσημο τελεφερίκ Γκλόρια, συνδέει την πλατεία Ρόσιο με τις συνοικίες Μπάιρο Άλτο και Πρίντσιπε Ρεάλ. Τα αίτια του δυστυχήματος δεν έχουν γίνει ακόμα γνωστά.

Ο Εστέβες, 75 ετών, είπε ότι είχε χρησιμοποιήσει νωρίτερα το τελεφερίκ για να κατέβει από τη γειτονιά Σιάντο στην πλατεία Ρεστάουραντορες και επέστρεφε σπίτι του όταν συνέβη το δυστύχημα.  Ο οδηγός, που πέθανε, τους είχε κατεβάσει νωρίτερα από τον λόφο, είπε.

Όπως είπε, ζει στη Λισαβόνα εδώ και 62 χρόνια και ποτέ μέχρι τώρα δεν ένιωσε κίνδυνο όταν χρησιμοποιούσε το τελεφερίκ που λειτουργεί εδώ και 140 χρόνια.  «Πάντοτε ένιωθα ασφαλής… αλλά δεν πρόκειται ποτέ ξανά να πάρω τραμ (τελεφερίκ), για όσο ζω», είπε.

Πώς λειτουργεί το διάσημο  τελεφερίκ

Κατασκευάστηκε το 1885 και ανακηρύχθηκε εθνικό μνημείο το 2022. Με την πάροδο του χρόνου, το λειτουργικό του σύστημα έχει εξελιχθεί. Επί του παρόντος, λειτουργεί με ένα συνδυασμένο ηλεκτρικό και μηχανικό σύστημα, με δύο οχήματα να λειτουργούν ως αντίβαρα.

Το Elevador da Glória ήταν κάποτε το μουσικό θέμα ενός τραγουδιού του Rádio Macau που τράβηξε την προσοχή πολλών Πορτογάλων. Ένας πραγματικός ύμνος στην πόλη της Λισαβόνας και τους λόφους της.  Το τελεφερίκ, σχεδιασμένο από τον μηχανικό Raoul Mesnier du Ponsard (μαθητή του Gustave Eiffel),  συνδέει την πλατεία Restauradores (17 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας) με το Miradouro de São Pedro de Alcântara στο Bairro Alto (που βρίσκεται σε υψόμετρο 61 μέτρων). Η διαδρομή έχει μήκος 265 μέτρα και διαφορά ύψους 44 μέτρων, με μέση κλίση 17%.

Λειτουργεί με δύο βαγόνια που συνδέονται με ένα μηχανοκίνητο σύστημα τροχαλιών, το καθένα από τα οποία λειτουργεί ως αντίβαρο στο άλλο, ταξιδεύοντας σε αντίθετες κατευθύνσεις, αντισταθμίζοντας το βάρος του κινητήρα, των επιβατών και του καλωδίου σύνδεσης. Σύμφωνα με τον Βίτο Σάντος του Συνδικάτου Εργαζομένων Carris (ASPTC), αυτό το μηχανοκίνητο σύστημα καλωδίων και τροχαλιών βρίσκεται κάτω από την γη.

Ο Βίτορ Σάντος λέει ότι, σε αντίθεση με όσα «έχουν δηλώσει δημόσια ορισμένοι αξιωματούχοι», πραγματοποιούνταν εργασίες συντήρησης. Κάνει επίσης λόγο για «πολιτική εκμετάλλευση», καθώς «βρισκόμαστε στα πρόθυρα τοπικών εκλογών και ο ανελκυστήρας λειτουργεί από το Δημοτικό Συμβούλιο της Λισαβόνας».

«Φαινόμενο κόπωσης»

Αν ήταν το καλώδιο που έσπασε, όπως υποδηλώνουν ορισμένες μαρτυρίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, τότε υπάρχει ένα «φαινόμενο κόπωσης», όπως εξήγησε ο Κάρλος Νέβες, πρόεδρος του Κολλεγίου Μηχανολόγων Μηχανικών του Τάγματος των Μηχανικών.

«Το σπάσιμο του καλωδίου [σε αυτήν την περίπτωση] φαίνεται να είναι γεγονός. Συχνά, τα μηχανικά στοιχεία σπάνε, όχι λόγω της δύναμης που ήταν τόσο ισχυρή εκείνη τη στιγμή, αλλά λόγω της συσσώρευσης πολλών μικρών φορτίων που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο του χρόνου. Ο παράγοντας χρόνος εδώ είναι μια σημαντική μεταβλητή. Το να γνωρίζουμε πότε αντικαταστάθηκε τελευταία φορά και ποιες διαδικασίες συντήρησης πραγματοποιήθηκαν εν τω μεταξύ», είναι σημαντικό λέει ο Κάρλος Νέβες.

«Το φαινόμενο της κόπωσης είναι σταδιακό. Είναι λογικό να υπάρχουν διαδικασίες για να προσδιοριστεί με την πάροδο του χρόνου εάν η φθορά θα οδηγήσει σε αστοχία. Το σύστημα συντήρησης που υπήρχε για αυτόν τον εξοπλισμό σίγουρα το έλαβε αυτό υπόψη. Δεν μου περνάει καν από το μυαλό ότι δεν λήφθηκε υπόψη», προσθέτει.

Οι ράγες

Τα δύο βαγόνια λειτουργούν με βάση ένα σύστημα βασισμένο σε ράγες, με μια κοινή γραμμή μεταξύ τους και μια ζώνη διασταύρωσης που τα χωρίζει σε δύο γραμμές. Κάθε βαγόνι μπορεί να μεταφέρει έως και 43 επιβάτες.

«Οι επιβάτες καταμετρώνται σχολαστικά από τον τεχνικό τροχονόμο. Αν οι άνθρωποι είναι προσεκτικοί, υπάρχει πάντα μια ουρά στην αρχή κάθε στάσης στο ταξίδι, ακριβώς επειδή ο τεχνικός τροχονόμος πρέπει να καταμετρά τους επιβάτες»,  για να μην υπάρχουν υπεράριθμοι, τονίζει ο Βίτορ Σάντος.

Η θέση και η συμπεριφορά των επιβατών είναι, στην πραγματικότητα, ένας κρίσιμος παράγοντας για την ασφάλεια αυτού του εξοπλισμού. «Το ατύχημα συνέβη την πιο κρίσιμη στιγμή της λειτουργίας: την εκκίνηση. Κατά τη διάρκεια αυτής της αρχικής εκκίνησης, η τάση στο καλώδιο είναι μέγιστη. Όχι μόνο ο αριθμός των ατόμων, αλλά και η θέση τους στο βαγόνι – είτε κάθονται, είτε στέκονται είτε κινούνται – συμβάλλουν σε μεγαλύτερη τάση στο καλώδιο», εξήγησε ο Κάρλος Νέβες.

Σύστημα ασφαλείας τεσσάρων στοιχείων

Το σύστημα ασφαλείας αποτελείται από τέσσερα αλληλοσυμπληρούμενα στοιχεία:

-Το συρματόσχοινο έλξης είναι υπεύθυνο για την κίνηση των βαγονιών (και ενδέχεται να έχει σπάσει, προκαλώντας το ατύχημα).

-Το σύστημα φρένων, με πολλαπλούς μηχανισμούς ασφαλείας.

-Ένα οδοντωτό σύστημα που βοηθά στην πρόσφυση που ονομάζεται οδοντωτή ράγα.

-Μια συσκευή έκτακτης ανάγκης που αποτελείται από αυτόματα φρένα σε περίπτωση βλάβης.

Ο Βίτορ Σάντος εξηγεί ότι, παρά τους διάφορους μηχανισμούς ασφαλείας, το τελεφερίκ, «όταν εκτροχιάστηκε, έχασε ισχύ». «Διακόπτεται η παροχή ρεύματος και από εκείνη τη στιγμή και μετά, χάνονται τα φρένα», είπε, αδυνατώντας να εξηγήσει γιατί χαλάει και το αυτόματο, μηχανικό σύστημα πέδησης.