Ο σεισμός που έπληξε το ανατολικό Αφγανιστάν το βράδυ της Κυριακής, άφησε πίσω του τουλάχιστον 812 νεκρούς και 2.500 τραυματίες, σε μια χώρα που είναι ήδη βυθισμένη σε ανθρωπιστική, οικονομική και πολιτική κρίση.

Το επίκεντρο του φονικού σεισμού εντοπίστηκε κοντά στα σύνορα με το Πακιστάν και είχε μέγεθος 6 βαθμών Ρίχτερ, πλήττοντας ιδιαίτερα την επαρχία Κουνάρ, όπου δεκάδες σπίτια -που έχουν χτιστεί από λάσπη και τούβλα- σε χωριά υπέστησαν σοβαρές καταστροφές.

Ο σεισμός ήταν επιφανειακός, με εστιακό βάθος μόλις 8 χιλιόμετρα, γεγονός που συνέβαλε στο μέγεθος της καταστροφής, ενώ οι κάτοικοι της Καμπούλ ένιωσαν μετασεισμούς χωρίς σημαντικές ζημιές.

Ο Ζαμπιουλάχ Μουτζαχίντ, κύριος εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι «800 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 2.500 τραυματίστηκαν μόνο στην επαρχία Κουνάρ», ενώ στην επαρχία Νανγκαρχάρ «τουλάχιστον 12 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 255 τραυματίστηκαν».

Απρόσιτες περιοχές για τους διασώστες

Οι επιχειρήσεις διάσωσης αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, λόγω των δύσβατων ορεινών περιοχών και των κατολισθήσεων που απέκλεισαν δρόμους, ενώ οι βροχοπτώσεις των προηγούμενων ημερών επιβάρυναν περαιτέρω την κατάσταση.

Η Κέιτ Κάρεϊ, αξιωματούχος του Γραφείου Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ στη Καμπούλ, δήλωσε: «Η περιοχή είναι πολύ απότομη και στενή και τα περισσότερα μέρη είναι απρόσιτα λόγω κατολισθήσεων και βροχών που έπεσαν τις τελευταίες ημέρες».

Εξήγησε επίσης ότι οι ομάδες διάσωσης προσπαθούν να απομακρύνουν τα νεκρά ζώα γρήγορα, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης των υδάτων.

Ολόκληροι δρόμοι και κοινότητες παραμένουν αποκομμένοι από τις κοντινές πόλεις και τα νοσοκομεία, ενώ μέσα στις πρώτες 12 ώρες καταγράφηκαν περίπου 2.000 τραυματίες, σύμφωνα με τη Σερίν Ιμπραΐμ, επικεφαλής της τοπικής οργάνωσης παροχής βοήθειας.

Οι αρχές προειδοποιούν ότι ο αριθμός των θυμάτων αναμένεται να αυξηθεί καθώς οι ομάδες διάσωσης προσεγγίζουν ακόμα πιο δυσπρόσιτες περιοχές.

Ο Σαράφατ Ζαμάν, εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας, τόνισε ότι πολλές κοινότητες δεν έχουν ακόμα αναφέρει στοιχεία για θύματα και ότι «οι αριθμοί αναμένεται να αλλάξουν» καθώς ολοκληρώνονται οι καταγραφές.

«Υπάρχουν χωριά όπου οι τραυματίες και οι νεκροί δεν έχουν ακόμη ανασυρθεί από τα ερείπια, γι’ αυτό οι αριθμοί μπορεί να αυξηθούν», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν.

Οι ομάδες διάσωσης χρειάστηκαν ώρες για να φτάσουν σε απομονωμένα χωριά, ενώ η Χόμα Νάντερ, επικεφαλής της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου στο Αφγανιστάν, ανέφερε ότι χρειάστηκαν τέσσερις ώρες από την Τζαλαλαμπάντ για να φτάσουν στις χειρότερες πληγείσες περιοχές του νομού Νουρ Γκαλ.

Οι κατολισθήσεις εμπόδισαν την άμεση πρόσβαση στα ορεινά χωριά, ενώ κάποια, όπως το Μαζάρ Ντάρα, ήταν προσβάσιμα μόνο με ελικόπτερο.

Την ίδια στιγμή, ο δρόμος που συνδέει την Τζαλαλαμπάντ με την επαρχία Κουνάρ άνοιξε το απόγευμα της Δευτέρας, επιτρέποντας τη ροή ασθενοφόρων προς τις πληγείσες περιοχές και τη μεταφορά τραυματιών σε νοσοκομεία.

Τα νοσοκομεία και τα κέντρα υγείας στις επαρχίες Κουνάρ και Νανγκαρχάρ λειτούργησαν με περιορισμένες ζημιές, ενώ σε τρεις περιοχές της Κουνάρ αναφέρθηκαν μικρές δομικές βλάβες.

Ανθρωπιστική βοήθεια και Ταλιμπάν

Ο Σαραφάτ Ζαμάν, εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας στη Καμπούλ, έκανε έκκληση για διεθνή βοήθεια, λέγοντας: «Την χρειαζόμαστε επειδή εδώ πολλοί άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και τα σπίτια τους».

«Μέχρι στιγμής, καμία ξένη κυβέρνηση δεν έχει επικοινωνήσει για να προσφέρει υποστήριξη στις προσπάθειες διάσωσης ή ανακούφισης», δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Αφγανιστάν.

Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκη από την ήδη περιορισμένη πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια, καθώς πολλές υπηρεσίες υγείας και νοσοκομεία έχουν κλείσει μετά την αναστολή της αμερικανικής βοήθειας το 2025 και την απόσυρση σχεδόν όλων των συνεισφορών των ΗΠΑ.

Ο Γκεν Άλοϊζ, αναπληρωτής ειδικός επιθεωρητής για την ανοικοδόμηση του Αφγανιστάν, σημείωσε ότι «οι Ταλιμπάν χρησιμοποιούν κάθε μέσο στη διάθεσή τους, συμπεριλαμβανομένης της βίας, για να διασφαλίσουν ότι η βοήθεια πηγαίνει εκεί που θέλουν, αντί για εκεί που προορίζεται από τους δωρητές».

Η πολιτική των Ταλιμπάν περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς στις γυναίκες και τα κορίτσια, ενώ καταγγέλλεται ότι μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια σε κοινότητες της κυρίαρχης εθνοτικής ομάδας Παστούν, παρακάμπτοντας άλλες περιοχές.

Μέχρι το μεσημέρι της Δευτέρας, το Ιράν, η Ινδία, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ανακοινώσει την παροχή βοήθειας στα θύματα του σεισμού, όπως δήλωσε στους New York Times ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών που λειτουργεί υπό τους Ταλιμπάν, Χαφίζ Ζια Αχμάντ Τακάλ.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε τα συλλυπητήριά του στις οικογένειες των θυμάτων, προσθέτοντας: «Η ομάδα του ΟΗΕ στο Αφγανιστάν είναι σε πλήρη κινητοποίηση και δεν θα λυπηθεί καμία προσπάθεια για να βοηθήσει όσους έχουν ανάγκη στις πληγείσες περιοχές».

Ωστόσο, οι υπηρεσίες του ΟΗΕ και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις στο Αφγανιστάν έχουν αναγκαστεί να περιορίσουν σημαντικά τις δραστηριότητές τους, από τότε που η κυβέρνηση Τραμπ ανέστειλε ή κατήργησε σχεδόν όλες τις συνεισφορές της, που κάλυπταν το 45% της διεθνούς βοήθειας προς τη χώρα – λιγότερο από το 30% των ανθρωπιστικών αναγκών της χώρας είχε καλυφθεί πριν από τον σεισμό.

Ακολούθησαν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών η Βρετανία, η Γαλλία και η Σουηδία.

Συγκλονιστικές μαρτυρίες

Οι κάτοικοι περιγράφουν εικόνες καταστροφής και τρόμου. Ο Ματιουλάχ Σαχάμπ, δημοσιογράφος και ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είπε στο BBC: «Ξύπνησα και βρήκα το σπίτι να κουνιέται. Όλοι οι 23 συγγενείς μου βγήκαν από τα δωμάτια, φοβούμενοι ότι οι τοίχοι θα καταρρεύσουν. Παραμείναμε όλη τη νύχτα στον κήπο. Ήμασταν όλοι φοβισμένοι».

Ο ίδιος περιέγραψε ότι χρειάστηκε να περπατήσει δύο ώρες για να φτάσει στο χωριό Ανταρλάτσακ, όπου βρήκε δεκάδες παιδιά τραυματισμένα στους δρόμους και 79 νεκρούς μόνο στο χωριό αυτό.

«Είδα πολλά πτώματα», είπε, «και ένιωσα 17 μετασεισμούς».

Ένας άλλος κάτοικος της περιοχής, ο Εζατούλα Σάφι από το Σοκάι, ανέφερε: «Ξύπνησα από τις φωνές παιδιών, γυναικών και ζώων. Ο σεισμός ήταν έντονος, η νύχτα φαινόταν σαν μια μικρή αποκάλυψη. Δυνατοί άνεμοι ακολούθησαν τους μετασεισμούς, με ελαφριά βροχή. Τα παιδιά μου με αγκάλιαζαν κλαίγοντας από τον φόβο. Η σκόνη γέμισε τον αέρα. Το κινητό δίκτυο έπεσε αμέσως. Δεν μπορούσαμε να επικοινωνήσουμε με συγγενείς».

Ένας κάτοικος της επαρχίας Νουργκάλ δήλωσε πως σχεδόν ολόκληρο το χωριό του έχει καταστραφεί. «Παιδιά είναι κάτω από τα ερείπια. Οι ηλικιωμένοι είναι κάτω από τα ερείπια. Οι νέοι είναι κάτω από τα ερείπια», είπε, ζητώντας βοήθεια.

«Χρειαζόμαστε ανθρώπους να έρθουν και να μας βοηθήσουν να βγάλουμε όσους είναι θαμμένους».

«Περάσαμε όλη τη νύχτα με φόβο και άγχος γιατί οποιαδήποτε στιγμή θα μπορούσε να γίνει κι άλλος σεισμός», είπε ο Ζιαούλ Χακ Μοχαμαντί, φοιτητής στην Αλ-Φαλάχ.

Ένας επιζών περιέγραψε πως το σπίτι του κατέρρευσε μπροστά στα μάτια του και είδε ανθρώπους να φωνάζουν για βοήθεια. Ο Σαντικουλλάχ από την περιοχή Μάζα Ντάρα ξύπνησε από έναν «βαθύ θόρυβο» που «έμοιαζε με καταιγίδα», έτρεξε να σώσει τα παιδιά του και κατάφερε να βγάλει τρία έξω.

«Ο μισός είχα θαφτεί και δεν μπορούσα να βγω», είπε από το νοσοκομείο του Νανγκαρχάρ.

«Η γυναίκα μου και οι δύο γιοι μου είναι νεκροί, και ο πατέρας μου είναι τραυματισμένος και στο νοσοκομείο μαζί μου. Μείναμε παγιδευμένοι για τρεις έως τέσσερις ώρες μέχρι να φτάσουν άνθρωποι από άλλες περιοχές και μας απελευθέρωσαν».

«Ένιωσα σαν να κουνιόταν όλο το βουνό», πρόσθεσε.

Το φονικό χτύπημα του σεισμού έρχεται τη στιγμή που πολλοί Αφγανοί επιστρέφουν από το Πακιστάν ενόψει απελάσεων.

Ο Σαΐντ Μίρ, που μετέφερε την οικογένειά του και τα λιγοστά υπάρχοντά του από το Λαχόρ, δήλωσε: «Ο Θεός να προστατεύει τον αφγανικό λαό. Ο πόλεμος, οι σεισμοί, η φτώχεια — κάθε δυσκολία είναι δοκιμασία από τον Θεό».

Με πληροφορίες από: New York Times, Associated Press, BBC, Reuters