Την ονόμασαν «Η Μεγάλη Ευρωπαϊκή Επίθεση Γοητείας». Λίγες ώρες προτού ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αναχωρήσει για την Ουάσιγκτον, όπου θα είχε συνάντηση τη Δευτέρα με τον Ντόναλντ Τραμπ, ανακοινώσεις κατέφθαναν από όλη την Ευρώπη, κάνοντας σαφές ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας δεν θα ταξίδευε μόνος.

Αντίθετα, επτά ισχυροί Ευρωπαίοι ηγέτες  – μια «dream team» ηγετών που αντιπροσώπευαν το οικονομικό και στρατιωτικό βάρος της Ευρώπης και διατηρούσαν αποδεδειγμένα καλή σχέση με τον Aμερικανό πρόεδρο – αποδεσμεύτηκαν βιαστικά από τα προγράμματά τους για να συνοδεύσουν τον Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον. Το αποτέλεσμα ήταν μια συνάντηση που προοριζόταν να γίνει «από τις πιο παράξενες στη σύγχρονη διπλωματία», όπως έγραψε ο Σάιμον ΜακΝτόναλντ, πρώην μόνιμος υφυπουργός στο Foreign Office, στον βρετανικό Guardian.

Ρωσικοί πανηγυρισμοί και ευρωπαϊκές ήττες

Η βιασύνη αυτή υπαινισσόταν πόσα πράγματα διακυβεύονταν. Μόλις λίγες μέρες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα, στρώνοντας το κόκκινο χαλί σε έναν άνθρωπο καταζητούμενο από το διεθνές ποινικό δικαστήριο για εγκλήματα πολέμου. Ο Αμερικανός πρόεδρος μπήκε στη σύνοδο επιμένοντας ότι ήθελε «κάποια μορφή εκεχειρίας», αλλά βγήκε υποστηρίζοντας φιλορωσικές θέσεις. Καθώς ο Τραμπ εγκατέλειπε δημοσίως τα σχέδια για άμεση εκεχειρία και τόνιζε ότι πλέον ήταν ευθύνη του Ζελένσκι να «το πετύχει», η διάθεση στη Μόσχα ήταν πανηγυρική.

Στην πιο απλή του εκδοχή, το ενιαίο ευρωπαϊκό μέτωπο στόχευε να αποφύγει μια επανάληψη της «ενέδρας» που είχε στήσει ο Τραμπ στον Ζελένσκι τον Φεβρουάριο στο Οβάλ Γραφείο. Αλλά η «σπάνια και σαρωτική επίδειξη διπλωματικής ισχύος» αφορούσε επίσης την προστασία της Ουκρανίας και της Ευρώπης από κάθε πιθανή κλιμάκωση της ρωσικής επιθετικότητας, όπως σημείωσε ο Λουκ Χάρντινγκ, ανώτερος διεθνής συντάκτης της Guardian.

Ο Ματίας Ματίις, ανώτερος συνεργάτης για την Ευρώπη στο Council of Foreign Relations, παρομοίασε την συνάντηση με την ελικοειδή πορεία των εμπορικών σχέσεων ΕΕ–ΗΠΑ επί Τραμπ. «Πάντα υπάρχουν υψηλές προσδοκίες, και μετά οι προσδοκίες των Ευρωπαίων διαψεύδονται από τους Αμερικανούς – συνήθως από κάποια ανάρτηση του Τραμπ στα social media ή κάποια συνέντευξή του», είπε ο ίδιος, μετά τη συνάντηση της Δευτέρας. «Έπειτα, όταν ξανασυναντιούνται, αποφεύγοντας τα χειρότερα, φτάνουν σε κάποιο είδος συμφωνίας. Είναι καλύτερα απ’ όσο φοβούνταν, αλλά πάντα χειρότερα από το status quo. Όπως λέγεται, οι Ευρωπαίοι ζουν για να δώσουν άλλη μια μάχη».

Ο Τραμπ ένωσε την Ευρώπη

Ο Φαμπρίτσιο Τασινάρι επισήμανε τη γενικότερη εικόνα για το πώς ο Τραμπ είχε άθελά του γίνει «ο μεγαλύτερος ενοποιητής της Ευρώπης από το τέλος του ψυχρού πολέμου». Γράφοντας στον  Guardian, ο εκτελεστικός διευθυντής της Σχολής Υπερεθνικής Διακυβέρνησης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία, πρόσθεσε: «Για εμάς που παρακολουθούμε επί χρόνια τη χίμαιρα που ονομάζεται ευρωπαϊκή εξωτερική και αμυντική πολιτική, ήταν σχεδόν μια αποκάλυψη να δούμε αυτούς τους επτά ηγέτες, καθέναν να μιλάει για δύο λεπτά, επαναλαμβάνοντας το ακριβώς ίδιο μήνυμα».

Μέρες μετά τη χωρίς προηγούμενο διπλωματική κινητικότητα, τα ερωτήματα συνεχίζουν να περιστρέφονται γύρω από το τι – αν κάτι – θα προκύψει από αυτήν. Τη Δευτέρα, ο Τραμπ και αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν ότι ο Πούτιν είχε συμφωνήσει σε δια ζώσης συνομιλίες με τον Ζελένσκι μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Η Μόσχα, ωστόσο, δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει ότι σχεδιάζεται μια τέτοια συνάντηση – η πρώτη από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε τη γενική εισβολή της στην Ουκρανία πριν από περισσότερα από τρία χρόνια – με έναν συνεργάτη του Κρεμλίνου να λέει μόνο ότι ο Πούτιν και ο Τραμπ συζήτησαν την ιδέα «αναβάθμισης του επιπέδου των εκπροσώπων» στις συνομιλίες για την Ουκρανία.

Ο Τραμπ είχε επίσης δείξει προθυμία να συμμετάσχει σε εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο, εάν επιτευχθεί συμφωνία για τερματισμό των συγκρούσεων. Όμως η ακριβής φύση αυτών των εγγυήσεων μένει να φανεί, καθώς αργότερα απέκλεισε το ενδεχόμενο να στείλουν οι ΗΠΑ στρατεύματα στο ουκρανικό έδαφος, προτείνοντας αντίθετα ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να παρέχει αεροπορική υποστήριξη.

Τα μυστήρια από την συνάντηση στην Αλάσκα

Παραμένουν επίσης ανησυχίες για το τι ακριβώς πρότεινε ο Τραμπ στην Αλάσκα και τι – αν κάτι – συμφώνησε ο Πούτιν κατά τη σχεδόν τρίωρη συνάντησή τους. Όπως σημείωσε ο Πιότρ Σάουερ, ρεπόρτερ της Guardian για ρωσικά θέματα, κάποιοι φοβούνται ότι ο Τραμπ μπορεί να υπερέβαλε ως προς τα αποτελέσματα και να υπολόγισε λανθασμένα τη διάθεση της Μόσχας να συμβιβαστεί.

Άλλοι, όπως ο Γιούρι Μπογιέτσκο, διευθύνων σύμβουλος της φιλανθρωπικής οργάνωσης Hope for Ukraine, υποστήριξαν ότι ο Τραμπ χαράζει συνειδητά μια έξοδο για την Ουάσιγκτον, διασκεδάζοντας με τις απαιτήσεις του Πούτιν για αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, την ώρα που ο Ζελένσκι χαράσσει μια σαφή κόκκινη γραμμή ενάντια σε παραχώρηση γης πέρα από την τρέχουσα κατοχή ή νομιμοποίηση του ελέγχου της Μόσχας.

Ο Πούτιν είχε προσφέρει μια «ειρηνευτική συμφωνία» που η Ουκρανία θα αναγκαζόταν να απορρίψει, γνωρίζοντας ότι ο Τραμπ θα κατηγορούσε τότε τον Ζελένσκι και θα τερμάτιζε τη στήριξη των ΗΠΑ στο Κίεβο, δήλωσε  Μπογιέτσκο στον Guardian.

Ελπίζει ότι η σκληρή αυτή αντίθεση θα αναγκάσει τους Ευρωπαίους ηγέτες να συνειδητοποιήσουν ότι χρειάζεται κάτι πολύ περισσότερο από επιθέσεις γοητείας για να προστατευθεί η περιοχή. «Η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της πρέπει να αναγνωρίσουν την επείγουσα ανάγκη να αναπτύξουν τη δική τους στρατηγική για την υπεράσπιση της Ουκρανίας και την εξασφάλιση της ειρήνης στην Ευρώπη – γιατί είναι όλο και πιο πιθανό ότι ο Τραμπ θα αποσυρθεί από τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις».