Παρά τις πολυάριθμες αποστολές στο Διάστημα, από τα πρώτα βήματα του Νιλ Άρμστρονγκ στη Σελήνη μέχρι την Κέιτι Πέρι που είδε τη Γη από ψηλά, οι θεωρίες συνωμοσίας που αρνούνται την ανθρώπινη παρουσία εκτός του πλανήτη μας συνεχίζουν να ανθίζουν.

Η τελευταία αφορμή για τέτοιου είδους αμφισβήτηση, σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Mail, προήλθε από ένα βίντεο που δείχνει ένα ποτήρι νερό στο κινεζικό διαστημικό σταθμό Τιανγκόνγκ και έχει πυροδοτήσει νέο γύρο αντιδράσεων.

Στο επίμαχο βίντεο, ένα ποτήρι με νερό φαίνεται να στέκεται ακίνητο πάνω σε ένα τραπέζι, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε περιβάλλον μικροβαρύτητας.

Η εικόνα αυτή έχει προκαλέσει φρενίτιδα στους συνωμοσιολόγους, με έναν χρήστη να γράφει: «Το ποτήρι φαίνεται να υπόκειται πλήρως στη βαρύτητα».

Οι αντιδράσεις

Η καχυποψία των χρηστών των social media βασίζεται στο ότι στα περισσότερα βίντεο από το Διάστημα, το νερό φαίνεται να αιωρείται σε φυσαλίδες και όχι να παραμένει μέσα σε διάφορα δοχεία. Αυτό έχει οδηγήσει αρκετούς στο να συμπεράνουν πως το νερό δεν θα μπορούσε να παραμείνει σε ένα ανοιχτό ποτήρι μακριά από τη βαρύτητας της Γης.

Ένας χρήστης στην πλατφόρμα X σχολίασε: «Πείτε με τρελό, αλλά αν όντως βρισκόμουν σε τροχιά γύρω από τη Γη με ταχύτητα 17.500 μιλίων την ώρα, σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας και περικυκλωμένος από πολύπλοκους υπολογιστές… μάλλον δεν θα ρίσκαρα [να έχω] ένα ακάλυπτο ποτήρι νερό πάνω στο τραπέζι».

Πολλοί από τους ανθρώπους που αμφισβητούν τη διαστημική εξερεύνηση εμφανίζονται σίγουροι για το τι θα συνέβαινε σε ένα ανοιχτό ποτήρι με νερό σε μικροβαρύτητα. «Το νερό δεν θα έμενε στο ποτήρι. Θα αιωρούνταν», έγραψε ένας.

Ένας άλλος επανέλαβε πως «Το νερό δεν θα έμενε στο ποτήρι. Θα αιωρούνταν».

Και κάποιος τρίτος πρόσθεσε: «Αυτό το νερό θα έπρεπε να αιωρείται σαν φυσαλίδες».

Το συμπέρασμα των συνωμοσιολόγων και η συμβολή του Grok

Για πολλούς χρήστες των social media, η παρατήρηση αυτή οδηγεί σε ένα και μόνο συμπέρασμα: το βίντεο δεν γυρίστηκε στο Διάστημα, αλλά εντός της εμβέλειας της γήινης βαρύτητας.

«Προφανώς δεν βρίσκονται σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας, αφού το νερό παραμένει στο ποτήρι», έγραψε ένας.

Ένας άλλος συμπλήρωσε: «Ναι, είναι ψεύτικο. Δεν είναι σε μηδενική βαρύτητα».

Η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο όταν το chatbot τεχνητής νοημοσύνης του Έλον Μασκ στην πλατφόρμα Χ, το Grok, έδωσε παραπλανητικές απαντήσεις στους χρήστες που ρωτούσαν.

Σε μία από τις απαντήσεις, το Grok δήλωσε: «Ναι, το νερό θα έβγαινε από το ποτήρι σε διαστημικό σταθμό λόγω μικροβαρύτητας».

Η εξήγηση του φαινομένου

Ωστόσο, υπάρχει απόλυτα λογική εξήγηση για όσα βλέπουμε στο βίντεο. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι έτσι ακριβώς συμπεριφέρεται ένα ανοιχτό ποτήρι με νερό σε συνθήκες μικροβαρύτητας.

Ο Τζόρνταν Μπιμ, μεταδιδακτορικός ερευνητής και ιστορικός του Διαστήματος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, εξηγεί στο Associated Press: «Τα μόρια του νερού τείνουν να κολλάνε στο γυαλί αλλά και μεταξύ τους, περισσότερο απ’ όσο θέλουν να διασκορπιστούν στον αέρα. Οπότε, αν δεν υπάρχει εξωτερική δύναμη, το νερό παραμένει σε “συσσωματώσεις” στο περιβάλλον έλλειψης βαρύτητας – και σε αυτή την περίπτωση μέσα στο ποτήρι».

Το νερό αποτελείται από ελαφρώς θετικά φορτισμένα άτομα υδρογόνου και ελαφρώς αρνητικά φορτισμένα άτομα οξυγόνου, τα οποία έλκονται μεταξύ τους όπως οι αντίθετοι πόλοι ενός μαγνήτη.

Αυτό προσδίδει στο νερό ισχυρή επιφανειακή τάση, η οποία το βοηθά να παραμένει ενωμένο και να διατηρεί το σχήμα του παρά τις εξωτερικές επιρροές. Ο κ. Μπιμ προσθέτει ότι αυτό «βοηθά επίσης στη διατήρηση του στατικού σχήματος και δημιουργεί την ψευδαίσθηση του τρόπου που το νερό συμπεριφέρεται στο έδαφος».

Με άλλα λόγια, όταν τοποθετείς νερό μέσα σε ποτήρι σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας, αυτό κολλάει στα εσωτερικά τοιχώματα και μοιάζει να στέκεται όπως θα έκανε στη Γη.

Μάλιστα, όπως έχει δείξει η Σαμάνθα Κριστοφορέτι, αστροναύτης της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας, σε σχετικό βίντεο, είναι σχεδόν αδύνατο να βγάλεις νερό από ανοιχτό δοχείο στο Διάστημα – γι’ αυτό και οι αστροναύτες πίνουν από ειδικά σακουλάκια με καλαμάκια.

Όσο για το γιατί υπάρχει ένα ανοιχτό ποτήρι νερού στον Τιανγκόνγκ, η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Το απόσπασμα προέρχεται από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Tiangong Class», στο οποίο Κινέζοι ταϊκοναύτες πραγματοποιούν επιστημονικά πειράματα για μαθητές στη Γη.

Όπως φαίνεται και στο πλήρες βίντεο, το ποτήρι χρησιμοποιείται για να δείξει πώς λειτουργεί η άνωση στο Διάστημα, τοποθετώντας μια μπάλα του πινγκ πονγκ μέσα στο νερό.

Σε ξεχωριστό βίντεο που αναρτήθηκε στην κινεζική πλατφόρμα Weibo, φαίνεται ένας από τους αστροναύτες να γεμίζει υπομονετικά το ποτήρι με καλαμάκι και να το τοποθετεί προσεκτικά πάνω στο τραπέζι, όπου είναι στερεωμένο με βέλκρο.

Ορισμένοι χρήστες παρατήρησαν αυτές τις λεπτομέρειες, με έναν να γράφει: «Αυτό λέγεται φυσική και είναι η επιφανειακή τάση που επιτρέπει στο νερό να παραμένει όπως είναι μέσα στο ποτήρι. Το ίδιο το ποτήρι είναι σταθερό».