Η προοπτική ενός νέου οικονομικού σοκ από τη Μέση Ανατολή αναμένεται να εντείνει τη συγκρατημένη στάση των κεντρικών τραπεζών όσον αφορά τις μειώσεις επιτοκίων, σύμφωνα με οικονομολόγους, μετά την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν, γράφουν οι Financial Times.

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) συγκαταλέγονται στις κεντρικές τράπεζες που πρόκειται να συνεδριάσουν τις επόμενες ημέρες, καθώς η σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν προστίθεται σε μια σειρά γεωπολιτικών κρίσεων – μεταξύ αυτών και ο εμπορικός πόλεμος που ξεκίνησε ο Ντόναλντ Τραμπ – οι οποίες θολώνουν τις προοπτικές για την οικονομική ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.

Περαιτέρω κλιμάκωση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, προειδοποίησαν αναλυτές, ενισχύοντας την άποψη ότι η Fed δεν πρέπει να μειώσει τα επιτόκια προς το παρόν, παρά τη μείωση του πληθωρισμού τον τελευταίο καιρό. Η BoE αναμένεται επίσης να διατηρήσει αμετάβλητο το βασικό της επιτόκιο στο 4,25% την Πέμπτη, μετά τη μείωση που ανακοίνωσε στη συνεδρίαση του Μαΐου.

Με τις μνήμες από τη μετα-Covid άνοδο των τιμών καταναλωτή ακόμα νωπές, οι κεντρικές τράπεζες είναι επιφυλακτικές στο να φανούν υπερβολικά ανεκτικές απέναντι σε υπερβάσεις του στόχου πληθωρισμού λόγω ενεργειακού κόστους. Ο κίνδυνος είναι ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ, που θα πλήξει την ανάπτυξη και θα αυξήσει τις τιμές, επιβαρύνοντας επιπλέον μια ήδη ασταθή κατάσταση λόγω των δασμών του Τραμπ – και δίνοντας επιχειρήματα υπέρ μιας πιο προσεκτικής πολιτικής χαλάρωσης, σύμφωνα με οικονομολόγους.

Ο Torsten Sløk, επικεφαλής οικονομολόγος της Apollo Global Management, δήλωσε ότι οι αξιωματούχοι της Fed αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να είναι «εντελώς διχασμένοι» ως προς το αν πρέπει ή όχι να μειώσουν τα επιτόκια.

Ήδη από τον Μάρτιο, οι διαμορφωτές πολιτικής της Fed προέβλεπαν ότι ο εμπορικός πόλεμος του Τραμπ θα επηρέαζε αρνητικά και τις δύο διαστάσεις της εντολής της: χαμηλότερη ανάπτυξη και αυξημένη ανεργία. Καθώς προετοιμάζονται να δημοσιεύσουν τις νέες προβλέψεις τους, η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν πιθανόν να έχει επιδεινώσει το δίλημμα μεταξύ ελέγχου του πληθωρισμού και στήριξης της εξασθενημένης αγοράς εργασίας των ΗΠΑ.

«Μέχρι να υπάρξει σαφήνεια, η Fed βρίσκεται σε ένα δυσάρεστο μεταβατικό στάδιο, όπου δεν μπορεί να προχωρήσει προληπτικά σε μείωση επιτοκίων», ανέφερε η Diane Swonk, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG US.

Το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, εκτινάχθηκε κατά 12% στα $78,5 το βαρέλι τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά του πυρηνικού προγράμματος και στρατιωτικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Οι τιμές υποχώρησαν και πάλι τη Δευτέρα, κατά 1,6%, στα $73,12 το βαρέλι, μετά το άνοιγμα των αγορών.

Οι αναλυτές υποστήριξαν ότι η άνοδος μπορεί να είναι προσωρινή, εφόσον δεν υπάρξει σημαντική διακοπή στις ροές πετρελαίου και αν η Τεχεράνη δεν απαντήσει κλείνοντας τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.

Στοιχεία του Γραφείου Ναυτιλιακού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου έδειξαν τη Δευτέρα ότι ο αριθμός των πλοίων που διασχίζουν τη Στενή μειώθηκε από 147 την προηγούμενη εβδομάδα σε 111, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις για αποκλεισμό ή κλείσιμο του στενού υδάτινου περάσματος που ενώνει τον Περσικό Κόλπο με τη Θάλασσα της Αραβίας.

Ορισμένοι οικονομολόγοι επισήμαναν ότι η τιμή του Brent παραμένει κάτω από τα επίπεδα των αρχών του έτους, υποστηρίζοντας ότι η Fed, η BoE και άλλες κεντρικές τράπεζες θα δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στα εσωτερικά οικονομικά δεδομένα παρά στις εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου.

Οι πιέσεις στον Πάουελ

Στις ΗΠΑ, τα καλύτερα του αναμενόμενου στοιχεία για τον πληθωρισμό του Μαΐου και οι ενδείξεις από την τελευταία έκθεση για την απασχόληση ότι η αγορά εργασίας ενδέχεται να επιβραδύνεται, έχουν εντείνει τις πιέσεις προς τον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ, για νέες μειώσεις επιτοκίων εντός του έτους.

Ο Πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε τον Πάουελ «ηλίθιο» την περασμένη εβδομάδα, επειδή διατήρησε τα επιτόκια σταθερά στο 4,25%-4,5% – επίπεδο που είναι πλέον υπερδιπλάσιο από το επιτόκιο καταθέσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ωστόσο, κάποιοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι το κύμα πληθωρισμού που ακολούθησε την πανδημία έχει αυξήσει την πιθανότητα οι δασμοί να προκαλέσουν λεγόμενα «δευτερογενή» και «τριτογενή» πληθωριστικά φαινόμενα, διατηρώντας την πίεση στην Fed.

Ο Joseph Gagnon, του Peterson Institute, προειδοποίησε ότι υπάρχει ο φόβος πως οι πολίτες θα εκλάβουν μια νέα έξαρση του πληθωρισμού ως επανάληψη του μετα-Covid σοκ τιμών, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να ζητούν υψηλότερους μισθούς – κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερες αυξήσεις τιμών.

Ως εκ τούτου, οι κεντρικές τράπεζες οφείλουν να λάβουν σοβαρά υπόψη τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης ανόδου της τιμής του πετρελαίου, τόνισαν οι οικονομολόγοι.

«Ένας εμπορικός πόλεμος σημαίνει υψηλότερες τιμές και μειωμένες πωλήσεις. Για πολύ καιρό, το αντίβαρο σε αυτό ήταν η πτώση των τιμών του πετρελαίου», είπε ο Sløk. «Αλλά αν ανοίξετε το εγχειρίδιό σας και δείτε ποιες είναι οι συνέπειες της ανόδου των τιμών του πετρελαίου, είναι ακριβώς οι ίδιες με αυτές ενός εμπορικού πολέμου.»

Το πετρέλαιο

Οι αγορές πετρελαίου έχουν αδιαφορήσει για την απειλή του Ισραήλ να ανατρέψει το ιρανικό καθεστώς, καθώς οι εξαγωγές αργού από τη Μέση Ανατολή δεν έχουν επηρεαστεί μέχρι στιγμής από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Περίπου 21 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διακινούνται καθημερινά μέσω του Ορμούζ από τα κράτη του Κόλπου — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των θαλάσσιων προμηθειών πετρελαίου παγκοσμίως.

«Η αγορά αισθάνεται καθησυχασμένη από το γεγονός ότι έχουμε δει επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, παρά μόνο στα εσωτερικά ενεργειακά συστήματα και των δύο χωρών», δήλωσε ο Falakshahi.

Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς για την τιμή του πετρελαίου, συνολικά, έχει αυξηθεί περίπου κατά 4% από την έναρξη των συγκρούσεων την προηγούμενη εβδομάδα.