Ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε το μεγαλύτερο πολιτικό ρίσκο με την οικονομία των ΗΠΑ από οποιονδήποτε σύγχρονο πρόεδρο. Οι πρόεδροι συνήθως προσπαθούν να κάνουν ό,τι μπορούν για να αποφύγουν να διαταράξουν την οικονομική μηχανή της χώρας και την παγκόσμια σταθερότητα – ειδικά αν η ανεργία είναι χαμηλή και η ανάπτυξη τρέχει, όπως ήταν όταν μπήκε στον Λευκό Οίκο.
Αλλά με τους νέους δασμούς σε όλες σχεδόν τις εισαγωγές από 185 χώρες, ο Τραμπ επέφερε ένα εξαιρετικό σοκ που πήγε ενάντια στις συμβουλές σχεδόν κάθε οικονομικού εμπειρογνώμονα, όπως και στα διδάγματα της ιστορίας.
Πήγε με μια δια βίου πίστη στη μυστικιστική δύναμη του να κάνεις τα εισαγόμενα αγαθά μη ανταγωνιστικά, για να τονώσεις την εγχώρια παραγωγή. Δεν έχει σημασία ότι οι εμπορικοί πόλεμοι τείνουν να έχουν άσχημη κατάληξη και ότι οι δασμοί είναι περισσότερο χαρακτηριστικό του 19ου αιώνα παρά του 21ου.
Ο κόσμος είδε έναν ασυγκράτητο πρόεδρο να διακινδυνεύει τις οικονομικές τύχες δισεκατομμυρίων ανθρώπων με ένα παράξενο πολιτικό στοίχημα. Ο Τραμπ εξελέγη πριν από πέντε μήνες σε μεγάλο βαθμό επειδή οι ψηφοφόροι ήταν απογοητευμένοι από τις υψηλές τιμές των ειδών διατροφής και της στέγασης. Ωστόσο, έχει προχωρήσει σε μια πολιτική που θα κάνει σχεδόν τα πάντα που αγοράζουν οι άνθρωποι – από το fast food μέχρι τα ηλεκτρονικά είδη, τα αυτοκίνητα μέχρι τα νέα σπίτια – πιο ακριβά.
Οι φτωχότεροι άνθρωποι θα πληγούν περισσότερο από τους πλούσιους φίλους του Τραμπ, όπως και εκείνοι που ζουν με σταθερά εισοδήματα.
Η αντεπίθεση των άλλων χωρών
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ακριβώς πώς θα εξελιχθεί αυτό το παιχνίδι. Υποθέτοντας ότι θα εφαρμοστεί όλο το φάσμα των δασμών και ότι δεν θα υπάρξουν εξαιρέσεις της τελευταίας στιγμής -μια πιθανότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί δεδομένων των προηγούμενων ανατροπών του Τραμπ- ο κόσμος είναι έτοιμος για έναν εμπορικό πόλεμο, πλήρους κλίμακας.
Οι ξένοι ηγέτες υπόκεινται σε πολιτικούς παράγοντες όπως και ο Τραμπ. Και θα βρεθούν υπό έντονη πίεση για να αντεπιτεθούν στις ΗΠΑ. Τα ξένα αντίποινα θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια σκάλα κλιμάκωσης και να κάνουν τον Τραμπ -που θέλει πάντα να έχει τον τελευταίο λόγο- να νιώσει ότι δεν έχει άλλη επιλογή από το να απαντήσει.
Ο άλλος μεγάλος πολιτικός κίνδυνος από τη νέα του προσέγγιση – η οποία εξαφανίζει το παγκόσμιο σύστημα ελεύθερου εμπορίου που οι Ηνωμένες Πολιτείες ξόδεψαν δεκαετίες για να οικοδομήσουν – είναι ότι είναι απίθανο ο Τραμπ να έχει βραχυπρόθεσμη πολιτική ανταμοιβή από το στοίχημά του.
Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι είναι φαντασίωση ότι οι κατασκευαστές θα αποφασίσουν να κατασκευάσουν νέα εργοστάσια και αλυσίδες εφοδιασμού στις ΗΠΑ, όπως υπόσχεται ο Τραμπ. Αλλά ακόμη και αν το έκαναν, οι πιθανότητες να συμβεί αυτό κατά τη διάρκεια της θητείας του -ή ακόμη και στην τρίτη θητεία που ετοιμάζει παρά τις συνταγματικές απαγορεύσεις- είναι πολύ μικρές.
Θα δοκιμαστεί και το επιχειρηματικό προφίλ του Τραμπ
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για το θράσος της μεγάλης ανακήρυξης της “Ημέρας Απελευθέρωσης” από τον Τραμπ. Εδώ και εβδομάδες, εκτοξεύει απειλές για δασμούς και στη συνέχεια αφήνει να εννοηθεί ότι θα υποχωρήσει. Οι υποστηρικτές του στο Καπιτώλιο εξέφραζαν το γνωστό τροπάριο ότι η φασαρία του αντιπροσώπευε τις αριστοτεχνικές κινήσεις σκακιού ενός ανίκητου διαπραγματευτή.
Αλλά εκτός αν υπάρξει ανατροπή που θα μετατρεπόταν σε μεγάλη πολιτική υποχώρηση, ο Τραμπ δεν δείχνει έτοιμος να υποχωρήσει. «Αυτή θα είναι μια πολύ μεγάλη στιγμή. Νομίζω ότι θα θυμάστε τη σημερινή μέρα», είπε ο Τραμπ στα μέλη του υπουργικού συμβουλίου και στους ηγέτες του Κογκρέσου. «Θα είναι μια μέρα που ελπίζω ότι θα κοιτάτε πίσω στα επόμενα χρόνια και θα λέτε: “Ξέρετε, είχε δίκιο. Αυτή αποδείχθηκε ότι είναι μία από τις πιο σημαντικές ημέρες στην ιστορία της χώρας μας”».
Ορισμένοι οικονομολόγοι προβλέπουν ότι η επιστροφή στο είδος των εμπορικών φραγμών που προκάλεσαν τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 θα προκαλέσει πάλι ύφεση. «Αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές ημέρες, κατά τη γνώμη μου, στην αμερικανική ιστορία. Είναι η διακήρυξη της οικονομικής μας ανεξαρτησίας», δήλωσε ο πρόεδρος. Για πρώτη φορά, η υπερβολή του Τραμπ θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ και να τον στοιχειώσει.
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει μια στρατιά πιστών ψηφοφόρων που μοιράζονται το μίσος του για τους εμπειρογνώμονες και τους οικονομολόγους του κατεστημένου. Το επιχείρημά του ότι ο κόσμος πάντα κλέβει την Αμερική τον βοήθησε να κερδίσει δύο εκλογικές αναμετρήσεις.
Οι δύο θητείες του Τραμπ αποδεικνύουν ότι τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης δεν είναι καθολικά μοιρασμένα. Πολλές από τις swing states που κέρδισε ο Τραμπ το 2016 και το 2024 είναι σημαδεμένες από τη βιομηχανική παρακμή. Οι ψηφοφόροι εκεί θυμούνται τις υποσχέσεις που τους έδωσαν οι προηγούμενοι πρόεδροι και πιστεύουν ότι τους είπαν ψέματα.
Αν ο Τραμπ αντισταθεί στην οικονομική ορθοδοξία και επαναφέρει την ευημερία σε υποβαθμισμένες περιοχές, τα πιστεύω του θα επικυρωθούν και η κληρονομιά του θα αντανακλά την τόλμη του.
Το δώρο στους Δημοκρατικούς
Ένας λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ είχαν μερικές φορές μικρότερους δασμούς από τους αντιπάλους τους είναι η δύναμη του αμερικανού καταναλωτή, ο πλούτος της οικονομίας τους και η λογική ότι ένα σύστημα ελεύθερου εμπορίου στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η κυρίαρχη δύναμη, καθιστά τη χώρα ακόμη πιο ισχυρή.
Τώρα θα γίνει πολύ πιο δύσκολο για τους Αμερικανούς να αντέξουν οικονομικά καινούργια αυτοκίνητα, τηλεοράσεις με επίπεδη οθόνη και ακόμη και να γεμίζουν τα καρότσια των παντοπωλείων τους κάθε εβδομάδα. Αν οι τιμές αυξηθούν και ο πληθωρισμός εκτοξευθεί, οι καταναλωτές θα μπορούσαν να αποσυρθούν, προκαλώντας επιβράδυνση της ανάπτυξης και ύφεση.
Τότε ο Τραμπ θα έχει δώσει στους Δημοκρατικούς ένα πολιτικό δώρο. Τα πλάνα από τη συνεδρία του στον Κήπο των Ρόδων θα πλαισιώσουν χιλιάδες προεκλογικές διαφημίσεις στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026 και στις εκλογές του 2028.
Η εμπορική “Ημέρα Απελευθέρωσης” του Τραμπ έρχεται σε μια στιγμή που η αναταραχή των τελευταίων δύο μηνών μπορεί να απογοητεύσει τους Ρεπουμπλικάνους ψηφοφόρους. Αλλά είτε η χώρα οδεύει προς έναν οικονομικό γκρεμό είτε προς τη νέα χρυσή εποχή που υπόσχεται, το κόμμα του – και κάθε άλλος Αμερικανός – πηγαίνει μαζί του, καταλήγει ανάλυση του CNN.
