Οι συνεχιζόμενες προκλήσεις των Τούρκων στο Αιγαίο βάζουν εμπόδια στον διάλογο. Οι ελληνικές διπλωματικές πρωτοβουλίες για τη Συρία.

Του Παναγή Γαλιατσάτου – Πηγή: Realnews

Εύθραυστες παραμένουν οι ισορροπίες ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα, καθώς οι συνεχιζόμενες προκλήσεις των Τούρκων στο Αιγαίο υπονομεύουν τις προοπτικές της ελληνοτουρκικής προσέγγισης και βάζουν εμπόδια στον διάλογο. Για δεύτερη φορά μέσα σε δέκα ημέρες η Τουρκία προχώρησε σε παρενόχληση των ιταλικών ερευνητικών πλοίων που διενεργούν έρευνες βυθού κοντά στα παράλια της Κρήτης για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου Κρήτης – Κύπρου. Την περασμένη Τρίτη, μόλις το ιταλικό ερευνητικό «NG Worker» ξεκίνησε τις εργασίες του σε απόσταση επτά μιλίων από τις κρητικές ακτές, εμφανίστηκε στην περιοχή κορβέτα του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, η οποία προχώρησε σε παρενόχληση διά ασυρμάτου, μεταδίδοντας το εξής ηχογραφημένο μήνυμα: «Πραγματοποιείτε έρευνες εκτός των χωρικών σας υδάτων χωρίς άδεια. Σταματήστε αμέσως».

Το περιστατικό δεν είχε καμία συνέχεια, καθώς το ιταλικό ερευνητικό συνοδευόταν από μια φρεγάτα κλάσης «S» του Πολεμικού Ναυτικού. Το «NG Worker» συνέχισε τις εργασίες του και αναμένεται να τις ολοκληρώσει έως την Κυριακή. Πάντως, η τουρκική κορβέτα παρέμεινε στο σημείο και συνέχισε να παρακολουθεί το ιταλικό πλοίο.

Οι Τούρκοι, ωστόσο, προχώρησαν σε μία ακόμα πρόκληση με αφορμή τη διακλαδική άσκηση του ΝΑΤΟ Deadfast, που έγινε την περασμένη εβδομάδα στο Αιγαίο με επίκεντρο τον Βόλο και την Αλεξανδρούπολη. Στο παραπέντε της έναρξης της άσκησης, οι Τούρκοι προσπάθησαν να αμφισβητήσουν τα όρια του FIR Αθηνών και της περιοχής ελληνικής δικαιοδοσίας για την πραγματοποίηση έρευνας και διάσωσης. Έπειτα από παρέμβαση του υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια, η Αθήνα απείλησε με ακύρωση της άσκησης σε περίπτωση που γίνονταν δεκτές οι τουρκικές θέσεις για το καθεστώς στο Αιγαίο. Η τουρκική άποψη δεν πέρασε και η γειτονική χώρα αποφάσισε την απόσυρση των στρατιωτικών της δυνάμεων από τη μεγάλη άσκηση του ΝΑΤΟ, κατηγορώντας, μάλιστα, την Ελλάδα πως «με κάθε ευκαιρία επιχειρεί να επιβάλει τις θέσεις της».

Η συσσώρευση τριβών και εντάσεων δεν ευνοεί, όπως γίνεται κατανοητό, τον ελληνοτουρκικό διάλογο, τα επόμενα βήματα του οποίου οδεύουν από αναβολή σε αναβολή. Ήδη από την περασμένη εβδομάδα και πριν από τις νέες τουρκικές προκλήσεις ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε αναστείλει την διεξαγωγή του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας για τον Απρίλιο, ενώ αρχικά (στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν τον περασμένο Σεπτέμβριο) είχε συμφωνηθεί ότι αυτό θα γίνει τον Ιανουάριο. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ακόμα δεν έχει οριστεί ημερομηνία και δεν έχει γίνει καμία συζήτηση για την ατζέντα.

Εμμονή στην αμφισβήτηση

Οι λόγοι της καθυστέρησης δεν είναι διαδικαστικοί. Η εμμονή των Τούρκων στην αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και οι συνεχείς προκλήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν μια συνάντηση ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε ναυάγιο και αυτό είναι κάτι που δεν επιθυμεί καμία από τις δύο πλευρές στην παρούσα συγκυρία.

Η Αθήνα, πάντως, εμφανίζεται διατεθειμένη να επιμείνει στην πολιτική των «ήρεμων νερών». Όπως λένε διπλωματικές πηγές, πρόκειται για τη μόνη οδό που έχει φέρει τους τελευταίους 18 μήνες απτά αποτελέσματα. Στο υπουργείο Εξωτερικών εκτιμούν πως, παρά τις τουρκικές προκλήσεις, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας στην Άγκυρα «θα διεξαχθεί κανονικά».

Καμία υποτίμηση των παραβιάσεων

Χωρίς να υποτιμούν τα επεισόδια στην Κρήτη και στην Κάσο, αλλά και την επιστροφή της Τουρκίας στην τακτική των παραβιάσεων του εναέριου χώρου, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ποια ήταν η κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις πριν από τους σεισμούς του 2022, τόσο σε ό,τι αφορά τις παραβιάσεις όσο και τις μεταναστευτικές ροές από τα τουρκικά παράλια. Αναφορικά με το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου, που βρίσκεται από τον περασμένο Ιούλιο στο επίκεντρο των τουρκικών προκλήσεων, τονίζουν ότι το έργο θα συνεχιστεί και θα ολοκληρωθεί.

Διάσκεψη για το Κυπριακό

Μέσα σε αυτό το κλίμα, θα γίνει στις 17 και 18 Μαρτίου στη Γενεύη η πενταμερής διάσκεψη Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων και των τριών εγγυητριών δυνάμεων για το Κυπριακό. Η απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Ρόζμαρι Ντι Κάρλο, επισκέφθηκε διαδοχικά τη Λευκωσία, την Αθήνα και την Αγκυρα για την προετοιμασία της άτυπης αυτής διάσκεψης. Στην Αθήνα έγινε δεκτή από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, o οποίος υπογράμμισε ότι η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και επανέλαβε τη θέση της Ελλάδας υπέρ μιας λύσης βασισμένης σε μια διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, στο πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού.

Στη συνάντηση, η κυρία Ντι Κάρλο ανέφερε ότι τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, τον απασχολεί το Κυπριακό και επιδιώκει να υπάρξουν απτά αποτελέσματα. Ευχαρίστησε την Ελλάδα για τον εποικοδομητικό ρόλο που διαδραματίζει εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού και ενημέρωσε τον Γ. Γεραπετρίτη σχετικά με τις προετοιμασίες για την επικείμενη άτυπη πενταμερή συνάντηση. Οι προσδοκίες της ελληνικής πλευράς, πάντως, σε σχέση με την προοπτική της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό παραμένουν ισχνές, καθώς η Τουρκία δεν έχει μετακινηθεί διόλου από τη θέση για λύση δύο κρατών στην Κύπρο.

Ανοίγουν οι δίαυλοι με τη Δαμασκό

Οι ελληνικές διπλωματικές πρωτοβουλίες για την επόμενη ημέρα στη Συρία

Με την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στη Δαμασκό, την περασμένη Κυριακή, η Ελλάδα πέτυχε κάτι που επεδίωκε από τον Δεκέμβριο και την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Να αποκτήσει διαύλους επικοινωνίας με τη μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας, με στόχο αφενός να προστατέψει τους ορθόδοξους χριστιανούς στη χώρα αυτή και αφετέρου να δημιουργήσει αναχώματα στην επιρροή της Τουρκίας. Ιδιαίτερα ανησυχητικά για την Αθήνα ήταν τα μηνύματα, κυρίως από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ότι ανάμεσα στη Δαμασκό και την Αγκυρα κυοφορείται μια συμφωνία για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, αντίστοιχη του τουρκολιβυκού μνημονίου. Καθόλου τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι ένα από τα προαπαιτούμενα που έθεσε ο Γ. Γεραπετρίτης προς τη συριακή ηγεσία (τον Πρόεδρο Αχμάντ αλ Σάρα και τον υπουργό Εξωτερικών Ασάντ αλ Σιμπάνι) ήταν ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας, προκειμένου η Αθήνα να συναινέσει στην άρση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στο καθεστώς Ασαντ.

Ο Γ. Γεραπετρίτης μίλησε με τον ομόλογό του αλλά και με τον νέο Σύρο Πρόεδρο κυρίως για τους θεσμούς που θα πρέπει να δημιουργηθούν στη Συρία: «Συζητήσαμε για τους νέους θεσμούς της Συρίας μετά την πτώση του ολοκληρωτικού καθεστώτος Άσαντ. Θεσμοί, οι οποίοι θα πρέπει να εδράζονται στο κράτος δικαίου. Να είναι θεσμοί συμπεριληπτικοί και ανεκτικοί. Να είναι θεσμοί οι οποίοι θα είναι απολύτως συμβατοί με το Διεθνές Δίκαιο και ιδιαίτερα με το Δίκαιο της Θάλασσας», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών από τη Δαμασκό.

Ο Γ. Γεραπετρίτης επισκέφθηκε τη Συρία αφού προηγουμένως είχε ολοκληρώσει περιοδεία σε Κατάρ, Ισραήλ, Παλαιστίνη και Ιορδανία. Ως απόρροια αυτής της επίσκεψης (και μάλιστα ως ενός από τους πρώτους υπουργούς Εξωτερικών της Ε.Ε.), σύμφωνα με εκτιμήσεις του υπουργείου Εξωτερικών, ήρθε και η πρόσκληση για τη Διεθνή Διάσκεψη για τη Συρία που έγινε το απόγευμα της Πέμπτης στο Παρίσι. Εκεί η ελληνική πλευρά εμφανίστηκε με συγκεκριμένους στόχους, τους οποίους περιέγραψε ο Γ. Γεραπετρίτης κατά την άφιξή του στη Διεθνή Διάσκεψη: «Για την Ελλάδα είναι εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλίσουμε ότι το νέο καθεστώς στη Συρία θα έχει απόλυτο σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και ιδίως στο Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και ότι θα είναι συμπεριληπτικό, περιλαμβάνοντας όλους τους χριστιανικούς πληθυσμούς στη διακυβέρνηση αυτή».

Κατά την παρέμβασή του στη διάσκεψη, ο υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η Ελλάδα στηρίζει μια συριακής κυριότητας πολιτική μετάβαση προς μια δημοκρατική και νόμιμη κυβέρνηση, από την οποία δεν θα εξαιρεθεί καμία εθνική ή θρησκευτική κοινότητα και η οποία θα προετοιμάσει μια συνταγματική μεταρρύθμιση και θα οδηγήσει στη διεξαγωγή εκλογών, χωρίς ξένες παρεμβάσεις, κάνοντας έτσι, εμμέσως πλην σαφώς, αναφορά στην αυξημένη επιρροή της Τουρκίας προς τη νέα κυβέρνηση.

Πέραν τούτου έκανε λόγο για τέσσερις πυλώνες που θα πρέπει να περιλαμβάνει «το νέο όραμα για τον λαό της Συρίας»: τη σταδιακή άρση των κυρώσεων, τη θέσπιση ανθεκτικών θεσμών, την ανοικοδόμηση της χώρας και την επιστροφή του ανθρώπινου δυναμικού. Σε αντίθεση με την Τουρκία που θέλει άρση των κυρώσεων εδώ και τώρα, η Ελλάδα θέλει να έχει έλεγχο της διαδικασίας μετάβασης και να διασφαλίσει πως δεν θα προχωρήσουν παράνομα σχέδια, όπως αυτά που απεργάζεται η Τουρκία για μια συμφωνία καθορισμού των θαλάσσιων ζωνών με τη Συρία, αλλά και ότι δεν θα υπάρξει αποκλεισμός εθνοτικών ή θρησκευτικών ομάδων στην πορεία. Όπως είπε ο Γ. Γεραπετρίτης, «σε ό,τι αφορά τη σταδιακή άρση των κυρώσεων, πρέπει να διασφαλίσουμε πως αυτές οι κυρώσεις δεν θα στοχοποιούν τον λαό. Και υπό την προϋπόθεση πως οι υποσχέσεις που ακούσαμε σήμερα θα τηρούνται και θα υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση. Οι κυρώσεις πρέπει να αρθούν σταδιακά». Επιπλέον, η Αθήνα θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικά τα θέματα της ανοικοδόμησης και του επαναπατρισμού των προσφύγων.

Ο Έλληνας υπουργός χαρακτήρισε «σημαντικό να εξασφαλίσουμε ένα ειδικό ταμείο για την ανοικοδόμηση και να δράσουμε γρήγορα για την αποκατάσταση των βασικών υποδομών, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν σε ένα βιώσιμο περιβάλλον». Ζήτησε τέλος ένα κεντρικό και καλά οργανωμένο σχέδιο εθελοντικών επιστροφών, μόλις δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές.

Δείτε το δημοσίευμα της Realnews

Δείτε το δημοσίευμα της Realnews