«Αυτή είναι η πρώτη φορά στην καριέρα μου που μελετώ ένα αντικείμενο για το οποίο πραγματικά δεν καταλαβαίνουμε γιατί φαίνεται έτσι», δήλωσε στο CNN η Jenny Greene, καθηγήτρια αστροφυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. «Νομίζω ότι είναι δίκαιο να το χαρακτηρίσουμε ως μυστήριο».
Οι διαστημικές αυτές κηλίδες άρχισαν να εμφανίζονται για πρώτη φορά σε δεδομένα που καταγράφηκαν από το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb όταν αυτό άρχισε να σαρώνει το σύμπαν πριν από 4 χρόνια.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι οι κουκκίδες ήταν πανταχού παρούσες στο πρώιμο σύμπαν – μέσα στα πρώτα 2 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη – αλλά η ταυτότητά τους παρέμεινε ένα μυστήριο, ανέφερε το περιοδικό Sky At Night.
Αρχικά διατύπωσαν τη θεωρία ότι οι ουράνιες κουκκίδες θα μπορούσαν να είναι τεράστιοι γαλαξίες που τροφοδοτούνται από μαύρες τρύπες που συσσωρεύουν ύλη. Ωστόσο, υπήρχαν κάποια κενά σε αυτή τη θεωρία, δηλαδή ότι οι κουκκίδες φαινόταν μικρότερες από το αναμενόμενο για έναν τυπικό γαλαξία και ότι δεν εμφάνιζαν μια καθαρή εκπομπή ακτίνων Χ, κάτι που θα συνέβαινε σε ένα τέτοιο σενάριο.
Ενώ οι επιστήμονες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να τροφοδοτούνται από αυτές τις γιγάντιες κοσμικές δίνες, μπορεί να υπάρχει μια άλλη εξήγηση, όπως «κάποιο είδος μαζικού θανάτου άστρων», σύμφωνα με τον Greene.
Σε μια εργασία που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα στο «The Astrophysical Journal», οι Devesh Nandal και Avi Loeb του Κέντρου Αστροφυσικής του Χάρβαρντ και του Σμιθσόνιαν (CfA) εξέφρασαν την εικασία ότι οι κόκκινες κουκκίδες θα μπορούσαν να είναι υπερμεγέθη αστέρια.
Μεγαλώνοντας σε μάζα ένα εκατομμύριο φορές τη μάζα του ήλιου, αυτές οι αρχέγονες φωτεινές κηλίδες σχηματίστηκαν κυρίως από υδρογόνο και ήλιο στο πρώιμο μέρος του Σύμπαντος και μεταμορφώθηκαν σε υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες όταν πέθαναν.
Ο Jorryt Matthee, Αυστριακός αστροφυσικός που επινόησε τον όρο «κόκκινη κουκκίδα», πιστεύει ότι αυτές οι μυστηριώδεις κουκκίδες «μπορεί να αποδειχθούν κάποιο είδος χαμένου συνδετικού κρίκου».
«Γνωρίζουμε ότι οι γαλαξίες, όπως και ο δικός μας Γαλαξίας, έχουν υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο κέντρο τους, και ενώ αυτό είναι πολύ συνηθισμένο, είναι ουσιαστικά ένα μυστήριο το πώς σχηματίστηκαν αυτές οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες», είπε. «Οι LRD μπορεί στην πραγματικότητα να είναι η φάση “γέννησης” ή η φάση της πρώιμης ανάπτυξης αυτού του σχηματισμού και ίσως το παρατηρούμε αυτό για πρώτη φορά».
Μια σημαντική ανακάλυψη ήρθε το 2023, όταν μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής την Anna de Graaff στο Κέντρο Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν, χρησιμοποίησε το τηλεσκόπιο Webb για να αναλύσει χιλιάδες κόκκινα και φωτεινά αντικείμενα σε διάστημα 60 ωρών.
«Ήταν πραγματικά το πρώτο πρόγραμμα που παρακολουθούσε συστηματικά αυτές τις κόκκινες πηγές, παρατηρώντας κάθε είδους παράξενα αντικείμενα – όχι μόνο μικρές κόκκινες κουκκίδες – αλλά ανάμεσά τους ήταν περίπου 40 LRD», δήλωσε η de Graaff.
Βρήκαν ένα νέο αντικείμενο που ονομάζεται “The Cliff”, το οποίο φάνηκε να διαψεύδει προηγούμενες θεωρίες ότι οι κουκκίδες ήταν είτε ένας κανονικός γαλαξίας είτε μια μαύρη τρύπα καλυμμένη με σκόνη.
Ο βράχος πήρε το όνομά του από την απότομη μετάβαση του φάσματος φωτός του από το ασθενές υπεριώδες στο λαμπερό κόκκινο, η οποία προκαλείται από «πολύ πυκνό αέριο υδρογόνο σχετικά ζεστής θερμοκρασίας», δήλωσε η de Graaff.
Αυτό σημαίνει ότι οι LRD είναι κατακόκκινες επειδή το φως απορροφάται από το αέριο που περιβάλλει μια κεντρική μηχανή και όχι λόγω κοσμικής σκόνης, όπως πιστευόταν προηγουμένως. Αυτή η κεντρική μηχανή πιστεύεται ότι είναι μια μαύρη τρύπα.
Αν αληθεύει, αυτό θα ήταν ένα φαινόμενο που «δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ πριν», σύμφωνα με την de Graaff.
Ο Pierluigi Rinaldi, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Ινστιτούτο Επιστήμης Διαστημικών Τηλεσκοπίων (STSci), δήλωσε στο περιοδικό Sky At Night ότι σε αυτό το σενάριο, οι «μικρές κόκκινες κουκκίδες μπορεί να θεωρηθούν ως μαύρες τρύπες ενσωματωμένες μέσα σε εξαιρετικά πυκνά ‘κουκούλια’ αερίου».
«Αυτή η ιδέα παραμένει εικασία, αλλά αν είναι σωστή, θα αλλάξει σημαντικά τον τρόπο που πιστεύουμε ότι οι μαύρες τρύπες αναπτύχθηκαν στο πρώιμο Σύμπαν», είπε.
Ο Mitch Begelman, αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Μπόλντερ, ο οποίος προέβλεψε το φαινόμενο των quasi-stars, πιστεύει ότι δεν υπάρχει «αδιάσειστη βεβαιότητα», αλλά δεν βλέπει κάποιο πρόβλημα με αυτή την πιθανή εξήγηση για τις μικρές κόκκινες κουκκίδες.
Ωστόσο, άλλοι δεν θέλουν να σπεύσουν να χαρακτηρίσουν αυτές τις κουκκίδες ως οιονεί αστέρες, καθώς αυτό θα υποδήλωνε ότι ήταν κάποιο υβρίδιο αστέρα-μαύρης τρύπας.
«Θα μπορούσε κάλλιστα τα LRD να είναι οιονεί αστέρες, αλλά κατά την άποψή μου, δεν έχουμε ακόμη αποκλείσει πλήρως άλλα σενάρια», είπε ο Matthee. «Θα ήθελα πολύ να ισχύει αυτό, καθώς θα υπονοούσε ότι ανακαλύψαμε ένα νέο είδος αστροφυσικών φαινομένων που γεφυρώνουν άστρα και υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, αλλά είναι πολύ νωρίς για να το πούμε, κατά την άποψή μου».
Δείτε εικόνα από τις κόκκινες κουκκίδες εδώ.
photo αρχείου: ΑΠΕ-ΜΠΕ-EPA-KEYSTONE
