Είναι δυνατόν, η ανακάλυψη ενός ρωμαϊκού αντικειμένου ηλικίας 2.000 ετών στο Μεξικό, να σημαίνει πως ότι Ιταλοί έφτασαν στην Αμερική πολύ πριν από τον Χριστόφορο Κολόμβο;
Γνωστό ως κεφαλή Tecaxic-Calixtlahuaca, αυτό το πήλινο γλυπτό που απεικονίζει έναν γενειοφόρο άνδρα ανακαλύφθηκε το 1933 από τον Μεξικανό αρχαιολόγο José García Payón, σε μια τοποθεσία κοντά στην Πόλη του Μεξικού, σύμφωνα με πληροφορίες.
Το αντικείμενο βρέθηκε θαμμένο σε σφραγισμένο τάφο κάτω από τρία άθικτα στρώματα δαπέδου μιας πυραμιδοειδούς κατασκευής, μαζί με θραύσματα κεραμικών, χρυσά κοσμήματα, οστέινα αντικείμενα και κομμάτια ορεινού κρυστάλλου.
Αν και τα υπόλοιπα ευρήματα ήταν τυπικά για την εποχή και την περιοχή, η κεφαλή δεν ήταν — καθώς τα χαρακτηριστικά της θύμιζαν περισσότερο την αρχαία Μεσόγειο παρά τη Μεσοαμερική.
2,000-year-old artifact may be evidence that Romans found New World – a thousand years before Columbus https://t.co/go2n95KfK3 pic.twitter.com/qcN0OnUVWy
— New York Post (@nypost) March 19, 2026
Η υπόθεση έγινε ακόμη πιο ενδιαφέρουσα το 1961, όταν ο Αυστριακός ανθρωπολόγος Robert Heine-Geldern ανέφερε ότι το αντικείμενο θα μπορούσε να χρονολογείται ακόμη και από το 200 π.Χ.
Στη συνέχεια, το 1990, ο Γερμανός αρχαιολόγος Bernard Andreae υποστήριξε ότι η προτομή ήταν «χωρίς καμία αμφιβολία ρωμαϊκή», επισημαίνοντας ότι το χτένισμα και το σχήμα της γενειάδας παραπέμπουν σε αυτοκράτορες της περιόδου των Σεβήρων (193–235 μ.Χ.).
Και δεν επρόκειτο απλώς για ομοιότητα. Μέσω της μεθόδου θερμοφωταύγειας — κατά την οποία ένα αντικείμενο θερμαίνεται και μετριέται το φως που εκπέμπει από αποθηκευμένη ενέργεια — οι ερευνητές κατέληξαν ότι το εύρημα χρονολογείται μεταξύ του 9ου αιώνα π.Χ. και του 13ου αιώνα μ.Χ., δηλαδή πολύ πριν από την άφιξη του Κολόμβου στην Αμερική το 1492.
Την ίδια στιγμή, ο ίδιος ο τάφος χρονολογήθηκε μεταξύ 1476 και 1510 μ.Χ., δηλαδή πριν από την άφιξη του Ισπανού κονκισταδόρ Hernán Cortés στο Μεξικό το 1519. 
Το πραγματικό μυστήριο ήταν πώς μια προτομή ρωμαϊκού τύπου κατέληξε θαμμένη σε έναν τάφο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ορισμένοι ερευνητές υποστήριξαν ότι το αντικείμενο έφτασε κατά τα πρώτα στάδια της ευρωπαϊκής εξερεύνησης, ίσως ακόμη και κατά την ισπανική κατάκτηση του Μεξικού. «Θα μπορούσε ένα ευρωπαϊκό αντικείμενο να μεταφέρθηκε τυχαία στο εσωτερικό και να ενσωματώθηκε σε ιθαγενείς ταφικές πρακτικές;» αναρωτήθηκαν οι συγγραφείς του άρθρου.
Άλλοι ισχυρίζονται ότι το αντικείμενο εισήχθη τυχαία μέσω αρχαίας υπερωκεάνιας μεταφοράς.
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, ένα ρωμαϊκό, φοινικικό ή βερβερικό πλοίο θα μπορούσε να παρασυρθεί από τα ρεύματα του Ατλαντικού και να φτάσει στις ακτές της Αμερικής, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να περισυλλέξουν την πήλινη κεφαλή και να τη μεταφέρουν στην ενδοχώρα.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισήμαναν ότι αυτό είναι απίθανο, καθώς δεν έχουν βρεθεί πλοία, οικισμοί ή άλλα αντικείμενα στην Αμερική που να υποστηρίζουν ένα τέτοιο ταξίδι.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η κεφαλή τοποθετήθηκε σκόπιμα από κάποιον αρχαιολόγο κατά τη διάρκεια της ανασκαφής, όπως αναφέρουν οι συγγραφείς, οι οποίοι σημείωσαν ότι ο Payón δεν ήταν πάντα παρών στις εργασίες και δεν κρατούσε πλήρεις σημειώσεις. 
Τελικά, το αντικείμενο θέτει το ερώτημα για το πώς οι αρχαιολόγοι μπορούν να κατηγοριοποιήσουν ανώμαλα ευρήματα που δεν ταιριάζουν με τις επικρατούσες ιστορικές αφηγήσεις.
Αξιοσημείωτο είναι ότι για χρόνια οι ερευνητές απέρριπταν την ιδέα ότι Ευρωπαίοι έφτασαν στον Νέο Κόσμο πριν από τον Κολόμβο.
Αυτό όμως άλλαξε όταν ανακαλύφθηκαν σκανδιναβικοί οικισμοί στο L’Anse aux Meadows στη Νέα Γη, οι οποίοι χρονολογούνται γύρω στο 1021 μ.Χ.
