Από την εποχή αυτή μέχρι και τον πιο πρόσφατο πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο και την υπόλοιπη Γιουγκοσλαβία οι στρατηγικοί βομβαρδισμοί χρησιμοποιήθηκαν ανελλιπώς από τους εμπολέμους σε όλες τις πολεμικές συγκρούσεις.

Από το 1794 και την εποχή του Λοχαγού Κουτέλ (Coutelle) του επαναστατικού στρατού της Γαλλίας, ο οποίος πετώντας με ένα αερόστατο, πάνω από τις εχθρικές θέσεις, τις κατέγραψε επακριβώς, ενημερώνοντας στη συνέχεια το φίλιο πυροβολικό, που τις προσέβαλε, πραγματοποιοώντας έτσι την πρώτη παγκοσμίως επίσημα καταγεγραμμένη από αέρος πολεμική αποστολή, μέχρι τους πρόσφατους στρατηγικούς Βομβαρδισμούς, που πραγματοποιήθηκαν στα εδάφη της Γιουγκοσλαβίας και του Κοσσυφοπεδίου, έχουν περάσει λίγο περισσότερο από 200 χρόνια.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα, η Αεροπορική Ιδέα σημείωσε τεράστια πρόοδο σε όλους τους τομείς της πολεμικής και της πολιτικής αεροπορίας.

Στον τομέα της πολεμικής αεροπορίας που προηγήθηκε, ενώ στην εποχή του Λοχαγού Κουτέλ η προσβολή των εχθρικών δυνάμεων ήταν σε τακτικό επίπεδο και πραγματοποιήθηκε εμμέσως με τη βοήθεια του φίλιου πυροβολικού, λόγω φυσικά της έλλειψης των κατάλληλων για τότε αεροπορικών μέσων προσβολής, ήδη από τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα και πολύ περισσότερο στην εποχή μας υπάρχουν τα κατάλληλα πτητικά μέσα, τα κατάλληλα όπλα και οι απαραίτητες τακτικές για την επιτυχή προσβολή στόχων, όχι απλά σε τακτικό επίπεδο, αλλά αντίθετα σε στρατηγικό.

Δηλαδή, η προσβολή επιλεγμένων κάθε φορά στόχων υψίστης στρατηγικής σημασίας για τον αντίπαλο, τόσο στον αυστηρά πολεμικό, όσο και στον ψυχολογικό τομέα, αποτέλεσε το «κλειδί» για την επίτευξη του κάθε φορά επιδιωκόμενου στρατηγικού αποτελέσματος, που δεν ήταν άλλο από την τελική νίκη, σε όσο το δυνατό πιο σύντομο αποτέλεσμα.

Με αυτές τις δύο, διαχρονικά ισχύουσες, πολεμικές αξίες, δηλαδή την επιδίωξη της τελικής νίκης, σε όσο το δυνατό μικρότερο χρονικό διάστημα, ήταν απλά και μόνο θέμα χρόνου και μέσων η έναρξη των «εναέριων στρατηγικών βομβαρδισμών», επονομαζόμενων και «βομβαρδισμών στόχων στρατηγικής σημασίας» ή απλά «στρατηγικών βομβαρδισμών».

Η αρχή των στρατηγικών βομβαρδισμών

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η νύκτα της 27/28 Νοεμβρίου 1916 έχει ιστορική σημασία, γιατί τότε πραγματοποιήθηκε ο πρώτος στρατηγικής σημασίας βομβαρδισμός στην ιστορία των πολεμικών συγκρούσεων.

Την ιδέα της μεταφοράς του πολέμου και της προσβολής ενός στόχου στο ίδιο το βρετανικό έδαφος είχαν οι Γερμανοί, οι οποίοι και θέλησαν να επιφέρουν ένα «τυφλό» χτύπημα στην «καρδιά» του αντίπαλού τους, το Λονδίνο, αποκλειστικά και μόνο για ψυχολογικούς λόγους, οι οποίοι σε δεύτερο χρόνο θα είχαν ως αποτέλεσμα και την ελάφρυνση της βρετανικής πίεσης στο Δυτικό Μέτωπο, με την απομάκρυνση σημαντικών -σύμφωνα με τις προσδοκίες των Γερμανών επιτελών- αεροπορικών δυνάμεων για την υπεράσπιση του εδάφους και ιδιαίτερα της ίδιας της βρετανικής πρωτεύουσας.

Τη νύχτα αυτή λοιπόν ένα και μοναδικό γερμανικό μονοκινητήριο διπλάνο τύπου LVG CII έριξε 6 βόμβες των 22 λιβρών στο κέντρο του Λονδίνου, στη οδό Μπρόμπτον και στον σταθμό της Βικτώριας.

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος στη βρετανική κοινή γνώμη από αυτήν την επιδρομή του ενός και μοναδικού αεροπλάνου ήταν εξαιρετικά σημαντικός. Μέχρι τότε, οι Γερμανοί επιχειρούσαν να προσβάλλουν ανεπιτυχώς, σποραδικά και χωρίς σύστημα, το Λονδίνο χρησιμοποιώντας τα τεράστια και εξαιρετικά αργοκίνητα αερόπλοια Ζέπελλιν.

Οι επιδρομές αυτές δεν επραγματοποιούντο επί τη βάσει κάποιων γενικότερων στρατηγικών σχεδίων και επιδιώξεων, αλλά ήταν απόλυτα αποσπασματικές ενέργειες, οι οποίες αποσκοπούσαν αποκλειστικά και μόνο στην τρομοκράτηση του πληθυσμού των βρετανικών μετόπισθεν και -κυρίως- την «απόδειξη» της «υπεροχής» της Γερμανικής Αεροπορίας έναντι της βρετανικής στο πνεύμα του «πικαρίσματος» του αντίπαλου, δηλαδή στο πνεύμα του «ό,τι και να κάνετε, εμείς θα ρίξουμε μία βόμβα γιατί είμαστε καλύτεροι πιλότοι από εσάς». 

Ομως από το βράδυ της 27/28 Νοεμβρίου 1916, οι Γερμανοί έκριναν ότι επιβαλλόταν μία αναπροσαρμογή σχεδίων και μακροπρόθεσμων στόχων.

Τα αποτελέσματα που είχε αυτή η αεροπορική επιδρομή, θεωρήθηκαν από μέρους τους ότι ήταν απόλυτα ικανοποιητικά και το γεγονός αυτό τους οδήγησε στη συγκρότηση μίας ολόκληρης Μοίρας για την πραγματοποίηση αποκλειστικά και μόνο αεροπορικών προσβολών στόχων στρατηγικής σημασίας σε μεγάλη απόσταση.

Η Μοίρα αυτή απετελείτο από 30 δικινητήρια βομβαρδιστικά Gotha GIV, ήταν επιχειρησιακά έτοιμη τον Φεβρουάριο του 1917 και στη συνέχεια άρχισε επιχειρήσεις εναντίων στόχων στο βρετανικό έδαφος και κυρίως εναντίον του Λονδίνου, ως το τέλος των συγκρούσεων και τη συμφωνία ανακωχής.

Από το Φεβρουάριο του 1917, με την επιχειρησιακή αξιοποίηση των 30 Gotha GIV, άρχισε η επονομαζόμενη και «πρώτη Μάχη της Αγγλίας». Από την άνοιξη της ίδιας χρονιάς, οι Γερμανοί άρχισαν να χρησιμοποιούν τα στρατηγικά βομβαρδιστικά τους μαζικά, εναντίον συγκεκριμένου κάθε φορά στόχου.

Τη νύχτα 25/26 Μαΐου πραγματοποιήθηκε η πρώτη τέτοιου είδους επιδρομή από 23 Gotha GIV. Αποστολή τους ήταν να πλήξουν το στρατόπεδο του Σόρνκλιφ στην ευρύτερη περιοχή του Έσσεξ.

Η προσβολή του στόχου πραγματοποιήθηκε από ένα ύψος ασφαλείας (16.000 πόδια) και στην ουσία ήταν ένα «τυφλό» χτύπημα, αφού από ένα τέτοιο ύψος, νύκτα και με τα μέσα σκόπευσης της εποχής, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για «ακριβές πλήγμα».

Δύο από τα αεροσκάφη δεν επέστρεψαν στη βάση τους, αφού  χτυπήθηκαν από την αντιαεροπορική άμυνα.

Τα υπόλοιπα προσέβαλλαν το στόχο τους προκαλώντας το θάνατο 95 ανθρώπων, τον τραυματισμό άλλων 190 και υλικές ζημιές της τάξης των 20.000 λιρών εποχής.

Ο τελευταίος στρατηγικός βομβαρδισμός του βρετανικού εδάφους από την Γερμανική Αεροπορία πραγματοποιήθηκε το βράδυ 17/18 Φεβρουαρίου 1918 από ένα μονοκινητήριο βομβαρδιστικό τύπου Gotha R.25, το οποίο είχε ως αποστολή την προσβολή του σιδηροδρομικού σταθμού του Σαιν Πανκρά.

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η τότε Αυτοκρατορική Γερμανία κατασκεύασε συνολικά 88 αερόπλοια Ζέπελιν, από τα οποία τα 60 καταστράφηκαν (34 από αυτά σε ατυχήματα).

Τα εναπομείναντα 54 αερόπλοια πραγματοποίησαν συνολικά 51 επιδρομές ενατίον στόχων στο βρετανικό έδαφος, ρίχνοντας 196 τόννους βομβών (5.806 βόμβες) προκαλώντας το θάνατο 557 ανθρώπων και ζημιές ύψους 1,5 εκατ. λιρών της εποχής.

Κρίνοντας απολύτως αντικειμενικά τα αποτελέσματα αυτά, δεν θεωρούνται ικανοποιητικά σε συνάρτηση κόστους/ αποτελέσματος.

Κατά το διάστημα το ενός περίπου έτους που διήρκεσε η «πρώτη Μάχη της Αγγλίας», η Γερμανική Αεροπορία απώλεσε 60 βομβαρδιστικά Gotha GIV, από τα οποία τα 24 από τη δράση των βρετανικών καταδιωκτικών αεροπλάνων, ενώ δεν υπήρξε καμμία απώλεια από τη νεώτερη έκδοση Gotha R.25, το οποίο έφερε σε πέρας το 93% των αποστολών που ανέλαβε.

Σε καθαρά στρατιωτικό επίπεδο τα αποτελέσματα των γερμανικών στρατιωτικών βομβαρδισμών κρίνονται ως εξαιρετικά πενιχρά.

Σε στρατηγικό όμως επίπεδο τα αποτελέσματα των βομβαρδισμών αυτών θεωρούνται ως απόλυτα ικανοποιητικά, αφού για την άμυνα του Μητροπολιτικού εδάφους τους οι Βρετανοί αναγκάστηκαν να αποσύρουν από την πρώτη γραμμή του μετώπου συνολικά 200 καταδιωκτικά αεροσκάφη, από τα οποία τα 145 Σόπγουιθ Κάμελ και τα 55 Μπρίστολ.

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος από αυτές τις αεροπορικές επιδρομές υπήρξε επίσης εξαιρετικά σημαντικός, αφού ο πόλεμος μεταφέρθηκε «μέσα στο σπίτι των Βρετανών», σύμφωνα με τις γερμανικές επιδιώξεις, συμβάλλοντας σημαντικά με τον τρόπο αυτό στο σπάσιμο της επικρατούσας νοοτροπίας του ιδιότυπου και εθελούσιου «βρετανικού αυτο-αποκλεισμού», του ότι δηλαδή «εμείς είμαστε νησί εκτός Ευρωπαϊκής ηπείρου, επομένως και δεν κινδυνεύουμε από ό,τι συμβαίνει εκεί».

Από την πλευρά τους και οι Βρετανοί, μετά τα πρώτα γερμανικά πλήγματα, επιχείρησαν και το κατάφεραν να συγκροτήσουν και αυτοί μία σημαντική για τα μέτρα της εποχής αεροπορική δύναμη βομβαρδιστικών για τη διενέργεια των δικών τους βομβαρδισμών.

Αντίθετα όμως από τους Γερμανούς οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν τα βομβαρδιστικά τους (π.χ. το πρώτο «καθαρό» βομβαρδιστικό αεροσκάφος DH.4 για βομβαρδισμούς ημέρας και η εξελιγμένη του έκδοση DH.9, τα Handley Page 0/200 και  0/400 κ.λπ.) περισσότερο σε τακτικούς βομβαρδισμούς στο Δυτικό Μέτωπο και λιγότερο σε στρατηγικούς, πραγματοποιώντας, όποτε επιχείρησαν τους τελευταίους, ουσιαστικά «βομβαρδισμούς αντιποίνων» κατά στόχων στο γερμανικό έδαφος.

Ένας από τους σπάνιους βρετανικούς στρατηγικούς βομβαρδισμούς ήταν και αυτός που πραγματοποιήθηκε τη νύκτα της 25/26 Αυγούστου 1918 από τα βομβαρδιστικά της 215ης Μοίρας της ΡΑΦ εναντίον του εργοστασίου της Badische, με ικανοποιητικά αποτελέσματα.

Στρατηγικοί βομβαρδισμοί στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όλοι ανεξαιρέτως οι εμπόλεμοι πραγματοποίησαν στρατηγικούς βομβαρδισμούς εναντίον στόχων στο έδαφος του αντίπαλού τους, σε διάφορες φάσεις του πολέμου και ανάλογα με την εξέλιξη των μαχών στα διάφορα πεδία των συγκρούσεων.

Και στον πόλεμο αυτό, οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν το στρατηγικό βομβαρδισμό ως μέσο για την επίτευξη του τελικού αποτελέσματος ήταν οι Γερμανοί, οι οποίοι, ας σημειωθεί, ότι είχαν δοκιμάσει και τελειοποιήσει τέτοιες μεθόδους και τακτικές κατά τη διάρκεια του αιματηρού Ισπανικού Εμφυλίου (1936-1939) όπως για παράδειγμα συνέβη με το βομβαρδισμό της βασκικής πόλης Γκουέρνικα.

Αυτοί βέβαια που τον τελειοποίησαν ήταν στη συνέχεια οι Σύμμαχοι, με κορύφωση -τον Αύγουστο του 1945- τον βομβαρδισμό των ιαπωνικών πόλεων της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι με ισάριθμες ατομικές βόμβες, που είχαν ως αποτέλεσμα της άμεση και άνευ όρων παράδοση της Αυτοκρατορικής Ιαπωνίας.

Αυτή η «ανεξέλεγκτη» χρήση των στρατηγικών βομβαρδισμών από πλευράς εμπολέμων, είχε ως αποτέλεσμα την ταχεία ανάπτυξη μέσων, όπλων, τακτικών και μεθόδων για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων των βομβαρδισμών αυτών, με το μικρότερο δυνατό κόστος για τις δυνάμεις που τους επιχειρούσαν.

Η σημειωθείσα στον τομέα «τεχνολογική επανάσταση» μπορεί τελείως περιληπτικά να συνοψισθεί στο τρίπτυχο: α) Νέα όργανα πλοήγησης και βομβαρδισμού ακριβείας. β) Νέες μέθοδοι και τακτικές στρατηγικού βομβαρδισμού . γ) Νέα βομβαρδιστικά αεροσκάφη.

Για την ταχεία και ακριβή εύρεση και προσβολή του εκάστοτε στόχου, απαιτούντο νέα όργανα υψηλής και νέας για την εποχή τεχνολογίας.

Είχε παρέλθει ανεπιστρεπτί η εποχή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου κατά την οποία ο Βρετανός Υπολοχαγός Μπουρμιγιόν της 27ης Μοίρας του Βασιλικού Ιπτάμενου Σώματος βρήκε μία «ασφαλή» μέθοδο εύρεσης του στόχου με τη χρήση του ρολογιού, μετρώντας δηλαδή με ακρίβεια τον χρόνο κάλυψης της απόστασης από το αεροδρόμιο απογείωσης μέχρι το στόχο και εν συνεχεία, μόλις δηλαδή έφτανε στο γνωστό χρόνο που είχε χρονομετρηθεί η απόσταση, άφηνε τις βόμβες σε όποιο σημείο και αν βρισκόταν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Με βάση τη μέθοδο αυτή, τα αεροσκάφη της Μοίρας θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν και «τυφλό» χτύπημα, ακόμα και μέσα από τα σύννεφα, όπου πετούσαν για μεγαλύτερη ασφάλεια από τα εχθρικά καταδιωκτικά.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τόσο οι Βρετανοί, όσο και οι Γερμανοί προσπάθησαν να πετύχουν την βελτίωση αυτών των δυνατοτήτων τους, χρησιμοποιώντας νέα όργανα ραδιοακτίνων για την ακριβή αεροναυτιλία.

Όμως η αντίθετη στρατηγική φιλοσοφία που την εποχή αυτή είχαν η Βρετανία (αμυντική) και η Ναζιστική Γερμανία (επιθετική) συνέτειναν αποφασιστικά στην εφεύρεση και χρήση διαφορετικών οργάνων, που οδήγησαν με τη σειρά τους και στην εφαρμογή διαφορετικών μεθόδων.

Οι Βρετανοί κατασκεύασαν επίγειους σταθμούς ραντάρ, οι οποίοι μπορούσαν να καθοδηγούν τα αεροσκάφη προς τον στόχο (μέθοδο που μεταπολεμικά στη βασική της φιλοσοφία ακολούθησαν οι Σοβιετικοί στο δικό τους δόγμα αεράμυνας, όπου οι πιλότοι των αεροσκαφών αναχαίτισης δεν είχαν και ούτε μπορούσαν να αναπτύξουν δική τους πρωτοβουλία, αλλά αντίθετα εκαθοδηγούντο προς τους επιτιθέμενους από τους επίγειους σταθμούς ελέγχου).

Οι Γερμανοί αντίθετα ανέπτυξαν τις ραδιοακτίνες ως το κατ’ εξοχήν μέσο τους για την επιτυχή ανεύρεση του στόχου τους ολόκληρο το 24ωρο και με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες (τη γενική φιλοσοφία της μεθόδου αυτής ακολούθησαν μεταπολεμικά οι Δυτικοί και ιδιαίτερα οι Αμερικανοί).

Για την ιστορία θα πρέπει να αναφερθεί ότι αρχικά οι Γερμανοί εφάρμοσαν τη λεγόμενη «ακτίνα Λόρεντς» («Lorenz beam») με τις βελτιώσεις της και στη συνέχεια τη μέθοδο X-Verfahren. Η ακτίνα Λόρεντς ουσιαστικά απετελείτο από δύο ραδιοακτίνες, από τις οποίες η μία αναμετέδιδε τελείες του μορσικού αλφαβήτου και η δεύτερη παύλες.

Όταν τα σήματα συνέπιπταν, τότε το αεροσκάφος πετούσε κατά μήκος της ακτίνας λαμβάνοντας έναν συνεχή, σταθερό, ήχο. Όταν το αεροσκάφος παρεξέκλινε της πορείας του, τότε επήρχετο και αυτόματη αλλαγή του σήματος.

Η εταιρεία Telefunken προσάρμοσε το σύστημα (κωδική ονομασία «Knickebein») ώστε να μπορούν να πραγματοποιούνται νυχτερινοί βομβαρδισμοί μεγάλης απόστασης και μεγάλης ακριβείας. Το δεύτερο γερμανικό σύστημα αεροναυτιλίας για βομβαρδισμούς ακριβείας ήταν το X-Verfahren, που ήταν και περισσότερο περίπλοκο.

Στο σύστημα αυτό χρησιμοποιούντο τέσσερις ακτίνες, εκπεμπόμενες σε διαφορετικές συχνότητες.

Η μία από αυτές, η ακτίνα προσέγκισης, κρατούσε το αεροσκάφος σε σταθερή πορεία προς το στόχο, ενώ οι υπόλοιπες τρεις διασταυρώνοντο με αυτήν σε ακριβή και προκαθορισμένα σημεία αναφοράς.

Λίγο πριν φτάσει το αεροσκάφος στο πρώτο σημείο διασταύρωσης των ακτίνων, το οποίο στην ουσία αποτελούσε ένα σημείο προειδοποίησης, ενεργοποιείτο ένας ειδικός μηχανισμός X-Uhr «ρολογιού βομβαρδισμού» («bombing clock»).

Μόλις στη συνέχεια το αεροσκάφος διασταυρωνόταν με τη δεύτερη ακτίνα, το X-Uhr ετίθετο σε λειτουργία βομβαρδισμού από τον βομβαρδιστή του αεροσκάφους.

Εκεί που το ίχνος του αεροσκάφους διασταυρωνόταν και με την τρίτη ακτίνα πιεζόταν αυτόματα ένα κουμπί, το οποίο ήταν ρυθμισμένο να λειτουργεί σε τρεις χρόνους.

Οι δύο πρώτοι ήταν σύντομης διαρκείας και απέβλεπαν στο άνοιγμα των θυρίδων βομβαρδισμού του αεροσκάφους, ενώ ο τρίτος σηματοδοτούσε την άφεση του οπλικού φορτίου βομβών ακριβώς πάνω από το στόχο.

Όπως σημειώθηκε το σύστημα ήταν εξαιρετικά πολύπλοκο και απαιτούσε ειδικό εξοπλισμό και απόλυτα εξειδικευμένα πληρώματα.

Για το λόγο αυτό, οι Γερμανοί προχώρησαν στη συγκρότηση μιας ειδικής Μοίρας ανιχνευτικών αεροσκαφών -όπως αργότερα έκαναν και οι Βρετανοί με τα αεροκάφη Pathfinders- την 100.Kampfgruppe (KG.100), η οποία χρησιμοποιούσε τα ειδικά τροποποιημένα βομβαρδιστικά αεροσκάφη της Χάϊνκελ He-111 και ήταν σε επιχειρησιακή ετοιμότητα στις 18 Νοεμβρίου 1939.

Το Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, τρεία He-111 πραγματοποίησαν επιτυχείς δοκιμαστικές πτήσεις μέχρι το Λονδίνο, χωρίς όμως και να βομβαρδίσουν την βρετανική πρωτεύουσα.

Στις αρχές του 1941, η Λουφτβάφφε (Luftwaffe) άρχισε να χρησιμοποιεί και την εξελιγμένη μορφή του προηγούμενου συστήματος, την Y-Verfahren, με τα αεροσκάφη της 3ης Μοίρας της 26ης Πτέρυγας Μάχης (III/KG.26).

Στη μέθοδο αυτή, οι Βρετανοί κατάφεραν να «σπάσουν» τους κώδικές της και να παρεμβαίνουν μεταδίδοντας εσφαλμένα ραδιοσήματα προς το αεροσκάφος, με αποτέλεσμα αυτό να μην μπορεί να βρει τον στόχο του και να τον βομβαρδίσει με ακρίβεια, πραγματοποιώντας ένα είδος πρωτόγονων παρεμβολών.

Η βρετανική «απάντηση» σε αυτές τις γερμανικές μεθόδους ήλθε καθυστερημένα, στα τέλη του 1941, με την εμφάνιση στο προσκήνιο του συστήματος αεροπλοήγησης, που έλαβε την κωδική ονομασία «Τζι» («GEE») που απετελείτο από τρεις επίγειους σταθμούς εκπομπής σημάτων με ενδιάμεσες αποστάσεις 160 χλμ. που εσυνεργάζοντο στενά μεταξύ τους.

Ας σημειωθεί, ότι ήδη από τον Αύγουστο του 1941 η 115η Μοίρα Βομβαρδιστικών  της ΡΑΦ είχε εφοδιάσει δύο από τα αεροσκάφη της με την αερομεταφερόμενη έκδοση του συστήματος, τη συσκευή με την κωδική ονομασία TR-1335.

Οι επίγειοι σταθμοί του συστήματος εξέπεμπαν συνεχώς προς όλες τις κατευθύνσεις, προκαλώντας έτσι σύγχυση στον αντίπαλο.

Ο πλοηγός του φίλιου βομβαρδιστικού, με την ειδική συσκευή-δέκτη μετρούσε τη διαφορά μεταξύ των εκπεμπομένων παλμών, που εξέπεμπαν οι επίγειοι σταθμοί εκπομπής και στη συνέχεια παραβάλλοντας τα στοιχεία αυτά στον ειδικό χάρτη που διέθετε στο αεροσκάφος μπορούσε να βρει άμεσα την ακριβή του θέση, με ένα περιθώριο λάθους της τάξης των 9,6 χλμ. σε απόσταση 640 χλμ.

Ως τον Φεβρουάριο του 1942, με το σύστημα Τζι είχαν εφοδιασθεί περισσότερα από 200 βομβαρδιστικά της Διοίκησης Βομβαρδιστικών  της ΡΑΦ. Από το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς άρχισαν και οι Γερμανοί τις παρεμβολές τους στο σύστημα αυτό, με τις οποίες ουσιαστικά το αχρήστευσαν.

Το επόμενο βήμα για τους Βρετανούς ήταν την άνοιξη του 1943 η χρησιμοποίηση της συσκευή H2S, η οποία στην ουσία ήταν ραντάρ που μεταφερόταν από τα βαρέα βομβαρδιστικά της ΡΑΦ. Η συσκευή αυτή «σκόπευε» απευθείας κάτω από το αεροσκάφος-φορέα, στο έδαφος, αποκόπτοντας τη μέχρι τότε υφιστάμενη εξάρτηση του αεροσκάφους από τους σταθμούς εδάφους (σύστημα Τζι) και παράλληλα αυξάνοντας κατακόρυφα την ακτίνα δράσης των αεροσκαφών και επιτρέποντάς τους να πραγματοποιούν στρατηγικούς βομβαρδισμούς βαθειά στην «καρδιά» της κεντρικής Ευρώπης.

Η λειτουργία της συσκευής αυτής στηριζόταν στην κατακόρυφη προς το έδαφος εκπομπή σήματος και στην εν συνεχεία επιστροφή της στο αεροσκάφος, όπου απεικονίζετο στην οθόνη του ραντάρ, πιο γνωστή με τα αρχικά ΡΡΙ (Plan Position Indicator) της οποίας η εικόνα ανανεωνόταν συνεχώς λόγω και των εδαφικών μεταβολών κάτω από το αεροσκάφος.

Οι αστικές περιοχές προκαλούσαν ισχυρότερες επιστροφές και είχαν πιο φωτεινή ένδειξη στο ραντάρ, σε σχέση με τις αντίστοιχες αραιοκατοικημένες περιοχές.

Περιοχές αγροτικές ή θαλάσσιες εκτάσεις απεικονίζοντο με διαφορετικής φωτεινότητας σήμα στην οθόνη του ραντάρ του αεροσκάφους, επιτρέποντας έτσι στον πλοηγό να αντιπαραβάλλει τις λαμβανόμενες ενδειξεις με τα στοιχεία του χάρτη του.

Είναι γεγονός ότι η αξιοπιστία του H2S δεν ήταν πολύ μεγάλη και αυτή εξαρτάτο σε μεγάλο βαθμό από το πόσο καλός και ικανός ήταν ο πλοηγός του αεροσκάφους.

Η συσκευή αυτή έπεσε στα γερμανικά χέρια, όταν ένα αεροσκάφος που χτυπήθηκε από τη γερμανική αεράμυνα πάνω από γερμανικό έδαφος δεν καταστράφηκε ολοσχερώς κατά την πρόσκρουσή του στο έδαφος, με αποτέλεσμα οι Γερμανοί να πάρουν σχεδόν άθικτη τη συσκευή, να τη μελετήσουν και να βρουν αντίμετρα, τα οποία στη συνέχεια εφάρμοσαν με μεγάλη επιτυχία κατά των Βρετανών, επιτυγχάνοντας την ουσιαστική αχρήστευση του συστήματος.

Την τελευταία περίοδο του πολέμου, οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν με επιτυχία το σύστημα «Όμποε» («Oboe») το οποίο απετελείτο από δύο επίγειους σταθμούς εκπομπής σημάτων, που εξέπεμπαν σήματα σε διαφορετικές συχνότητες.

Τα βομβαρδιστικά ακολουθούσαν τα σήματα της μιας εκπομπής, που ονομαζόταν συνθηματικά «Γάτα» («Cat») και σκόπευε κατευθείαν στον στόχο.

Αν το αεροσκάφος παρεξέκλινε της πορείας του δυτικά, τότε η «Γάτα» του έστελνε σήματα με το μορσικό αλφάβητο (συνεχείς τελείες) ενώ αν αντίθετα παρεξέκλινε ανατολικά του έστελνε συνεχείς παύλες, μέχρις ότου ο πιλότος του αεροσκάφους επανέλθει στην κανονική του πορεία προς το στόχο, οπότε και τερματιζόταν η εκπομπή των σημάτων.

Όταν ο πιλότος έφτανε στην περιοχή του στόχου και είχε το επιθυμητό ύψος και ταχύτητα βομβαρδσιμού, τότε ο δεύτερος σταθμός εκπομπής του συστήματος με την ονομασία «Ποντίκι» («Mouse») τον ειδοποιούσε για την επικείμενη προσέγκιση στον στόχο αλλάζοντας το εκπεμπόμενο σήμα του ακριβώς τη στιγμή που έπρεπε να πραγματοποιηθεί η άφεση των βομβών.

Λόγω όμως της καμπυλότητας της γης, τα βομβαρδιστικά έπρεπε να επιχειρούν από μεγάλα ύψη, ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα και η ακτίνα δράσης του «Όμποε».

Το γεγονός αυτό όμως εμπόδιζε την αποτελεσματική δράση όλων σχεδόν των βαρέων βομβαρδιστικών της ΡΑΦ, ακόμα και των Λάνκαστερ, τα οποία δεν μπορούσαν να πετάξουν πιο ψηλά από τα 7.200 μέτρα, εκτός μόνο των Ουέλλινγκτον IV.

Το εξαιρετικά σοβαρό αυτό επιχειρησιακό πρόβλημα επιλύθηκε εκ των ενόντων με τη συγκρότηση μιας δύναμης ανιχνευτικών αεροσκαφών («Pathfinder») αποτελούμενα από αεροσκάφη Μοσκίτο  ξύλινης κατασκευής με καμπίνα υπό πίεση, εξαιρετικά ταχυκίνητα και ευέλικτα, με διμελές πλήρωμα, που μπορούσαν να πετούν μέχρι τα 9.000 μέτρα χωρίς πρόβλημα.

Τα Μοσκίτο της 109ης Μοίρας της ΡΑΦ ήταν τα πρώτα που εφοδιάστηκαν με το «‘Ομποε» και συνόδευαν την κύρια δύναμη των βαρέων βομβαρδιστικών της ΡΑΦ, προηγούμενα αυτής, και «σημαδεύοντας» την περιοχή του στόχου της επιδρομής, είτε με φωτοβολίδες, είτε με φωτιστικές/ εμπρηστικές βόμβες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε αυτή τη φάση του πολέμου, οι στρατηγικοί βομβαρδισμοί της ΡΑΦ εστηρίζοντο περισσότερο στη φιλοσοφία «ακριβής εύρεση του στόχου/ τυφλός βομβαρδισμός αυτού». Προς το τέλος, τόσο οι Βρετανοί, όσο και οι Αμερικανοί ανέπτυξαν και χρησιμοποίησαν και εξαιρετικά σκοπευτικά μηχανήματα, όπως το Mk.XIV για τα βρετανικά Λανκάστερ και το Norden για τα αμερικανικά Β-17.

Στην αρχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η Γερμανία όλους τους στρατηγικούς βομβαρδισμούς που πραγματοποίησε (π.χ. εναντίον της Βαρσοβίας, του Βελιγραδίου, του Ρόττερνταμ κ.λπ.) τους έκανε χρησιμοποιώντας τα μέσα τακτικά βομβαρδιστικά της Λουφτβάφφε (He-111, Do-17, Ju-88, Ju-87 κ.λπ.) καθώς είχε εγκαταλείψει ήδη πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών την υλοποίηση των σχεδίων της για την κατασκευή ενός στρατηγικού, βαρέως, βομβαρδιστικού που θα μπορούσε να πλήξει στόχους στα βάθη της ΕΣΣΔ (π.χ. Do-19, Ju-89, Ural Bomber κ.λπ.).

Κορυφαία στιγμή της πρώτης φάσης των στρατηγικών γερμανικών βομβαρδισμών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν η «Μάχη της Αγγλίας», που άρχισε στις 12 Αυγούστου 1940. Σε αυτήν συμμετείχαν περισσότερα από 3.500 αεροσκάφη, από τα οποία τα 1.000 περίπου ήταν μέσα, τακτικά, βομβαρδιστικά διαφόρων τύπων.

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1940 πραγματοποιήθηκε η πρώτη ημερήσια αεροπορική επιδρομή της Λουφτβάφφε κατά του Λονδίνου, που αποτέλεσε τη γερμανική απάντηση στον προηγηθέντα το βράδυ της 25/26 Αυγούστου βομβαρδισμό του Βερολίνου από τη ΡΑΦ. Στις 14 Νοεμβρίου 1940, η πόλη-λιμάνι του Κόβεντρυ υπέστη σφοδρό βομβαρδισμό από 449 αεροσκάφη, που εφορμούσαν κατά κύματα εναντίον του για 11 ολόκληρες ώρες.

Στην πόλη ρίχτηκαν 1.500 τόννοι εκρηκτικών βομβών, 50 νάρκες των 2.000 λιβρών εκάστη για τον αποκλεισμό του λιμανιού και περισσότερα από 36.000 εμπρηστικά βομβίδια, που είχαν ως αποτέλεσμα να ξεσπάσουν πάμπολλες πυρκαγιές.

Σκοτώθηκαν περισσότεροι από 500 κάτοικοι, ενώ καταστράφηκαν περισότερα από 36.000 σπίτια. Δώδεκα από τα εργοστάσια της πόλης που παρήγαν διάφορα τμήματα αεροσκαφών καταστράφηκαν, αλλά μετά από μόλις ένα μήνα η παραγωγή ξανάρχισε σε αυτά με τους ίδιους ρυθμούς.

Το βράδυ της 10/11 Μαΐου 1941 το Λονδίνο υπέστη την πιο σκληρή αεροπορική επιδρομή, δεχόμενο 700 τόννους βομβών, που προκάλεσαν το θάνατο 1.500 κατοίκων.

Στα μέσα του ίδιου μήνα οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί εναντίον βρετανικών πόλεων σταμάτησαν και τότε θεωρήθηκε ότι η «Μάχη της Βρετανίας» είχε τελειώσει -τουλάχιστον ως προς τη συγκεκριμένη φάση της- οριστικά.

Την περίοδο Σεπτεμβρίου 1040-Μαΐου 1941 στη Βρετανία έπεσαν περισσότεροι από 20.000 τόννοι βομβών, χωρίς όμως να επιφέρουν και αντίστοιχα αποτελέσματα ή δημιουργώντας σοβαρά στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά προβλήματα στη χώρα, όπως ήταν οι γερμανικές προθέσεις.

Στο ενδιάμεσο διάστημα, στις 16 Δεκεμβρίου 1940, η ΡΑΦ «απαντώντας» ουσιαστικά στον προηγηθέντα γερμανικό σφοδρό αεροπορικό βομβαρδισμό του Κόβεντρυ, έπληξε με τη σειρά της την πόλη του Μανχάϊμ με 134 βομβαρδιστικά.

Για τη συγκεκριμένη προσβολή στη ΡΑΦ δόθηκε απευθείας έγκριση του Ανωτάτου Πολεμικού Συμβουλίου του Στέμματος που καθόριζε με σαφήνεια ότι αντικειμενικός σκοπός των αεροσκαφών είναι «…να προκαλέσουν τις μεγαλύτερες δυνατές καταστροφές στην επιλεγείσα γερμανική πόλη».

Φυσικά για να τηρηθούν τα προσχήματα, όπως γινόταν πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, επελέγη και ένας στρατιωτικού περιεχομένου στόχος, στην προκειμένη περίπτωση ένα εργοστάσιο κατασκευής κινητήρων υποβρυχίων. Στην πραγματικότητα όμως επρόκειτο για έναν «τυφλό βομβαρδισμό» από 103 αεροσκάφη που έφτασαν τελικά πάνω από το στόχο, συνολικής διάρκειας 6 ωρών.

Το 1941, η Διοίκηση Βομβαρδιστικών της ΡΑΦ άρχισε να παραλαμβάνει τα πρώτα της νέα βαρέα βομβαρδιστικά, αρχικά τα Σορτ Στέρλινγκ και Χάλιφαξ και στη συνέχεια τα λιγότερα επιτυχή και με σύντομη επιχειρησιακή σταδιοδρομία στη ΡΑΦ Έιβρο Μάντσεστερ, τα οποία ακολούθησε σύντομα η εξελιγμένη τους -ουσιαστικά- έκδοση, τα Έϊβρο Λανκάστερ.

Στις 24 Δεκεμβρίου 1941 παραδόθηκαν τα πρώτα Λανκάστερ στην 44η Μοίρα Βομβαρδισμού της ΡΑΦ.

Η 14η Φεβρουαρίου 1942 αποτελεί ημερομηνία καμπής στην ιστορία των στρατηγικών βομβαρδισμών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αφού το βράδυ αυτής της μέρας άρχισε ο συστηματικός βομβαρδισμός των γερμανικών πόλεων από τη ΡΑΦ, με πρώτες πόλεις στο σχετικό κατάλογο το Έσεν, το Ντούισμπουργκ, το Ντύσσεντολφ και την Κολωνία.

Την επομένη μέρα, ο τότε επικεφαλής της ΡΑΦ Πτέραρχος Σερ Τσαρλς Πόρταλ, με διευκρινιστική διαταγή προς τις υπό τη διοίκησή του μονάδες, έσπευσε να διευκρινήσει: «…Αναφορικά με τους νέους κανόνες Βομβαρδιστικών, πιστεύω ότι είναι φανερό πως ο στόχος πρέπει να είναι οι κατοικημένες περιοχές και όχι τα ναυπηγεία και τα εργοστάσια αεροπλάνων. Αυτό πρέπει να γίνει απόλυτα σαφές».

Και πραγματικά έγινε. Ας σημειωθεί ότι μέχρι τότε οι Βρετανοί βομβάρδιζαν σχεδόν αποκλειστικά στρατιωτικοβιομηχανικούς στόχους με πενιχρά όμως αποτελέσματα.

Σύμφωνα με την επίσημη έκθεση (γνωστή και ως «έκθεση Μπένσουζαντ-Μπουτ», από τα ονόματα των δύο συντακτών της) από τους 6.103 αεροπόρους που είχαν σταλλεί για να βομβαρδίσουν τους προαναφερθέντες στόχους, οι 4.065 ήταν «απόλυτα βέβαιοι» στην μετά την πτήση ενημέρωση ότι είχαν πλήξει τους στόχους τους.

Στην πραγματικότητα μόλις 1.200 το είχαν καταφέρει. Στις 30 Μαρτίου 1942, ο λόρδος Σέργουελ παρουσίασε στον Τσώρτσιλ μία έκθεση αναφορικά με τα αποτελέσματα των γερμανικών βομβαρδισμών εναντίον των βρετανικών αστικών κέντρων κατά τη διάρκεια της «Μάχης της Αγγλίας».

Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, κατά μέσο όρο, ένας τόννος βομβών που πέφτει σε κατοικημένες περιοχές καταστρέφει περίπου 20-40 κατοικίες και καθιστά πρόσφυγες, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται στην κοινωνικο-οικονομική ζωή της χώρας, 100-200 άτομα.

Με βάση τα προαναφερθέντα στατιστικά στοιχεία, η Διοίκηση Βομβαρδιστικών της ΡΑΦ, συνυπολογίζοντας τον ρυθμό παραγωγής και απωλειών των βομβαρδιστικών αεροσκαφών, εκτίμησε ότι μπορεί να καταστρέψει τις κατοικίες του 1/3 των γερμανικών νοικοκυριών, κατά τη διάρκεια σχετικών στρατηγικών βομβαρδισμών, που θα ανελαμβάνοντο σε συτηματική βάση.

Η αρχή των βρετανικών στρατηγικών βομβαρδισμών πραγματοποιήθηκε από μία δύναμη 235 βομβαρδιστικών τη νύκτα 3/4 Μαρτίου 1942 κατά της γαλλικής πόλης Βιλανκούρτ, όπου βρισκόταν το εργοστάσιο της αυτοκινητοβιομηχανίας Ρενώ.

Στις 28 Μαρτίου 1942 234 βομβαρδιστικά επέδραμαν κατά της γερμανικής πόλης του Λύμπεκ, στην οποία ρίχτηκαν περισσότεροι από 400 τόννοι βομβών, στην πλειοψηφία τους εμπρηστικές.

Στα τέλη Απριλίου πραγματοποιήθηκαν 4 συνεχόμενες επιδρομές εναντίον του Ροστόκ, επίσης με εμπρηστικές βόμβες, αφού η πόλη είχε ξύλινα σπίτια και στενούς δρόμους.

Την εποχή αυτή ο νέος διοικητής της Διοίκησης Βομβαρδσιτικών Πτέραρχος Σερ Άρθουρ Χάρρις συνέλαβε το «σχέδιο Χιλιετία», όπως το ονόμασε, που δεν ήταν τίποτε άλλο από το βομβαρδισμό της Κολωνίας σε μία και μόνο νύχτα, από μία τρομακτική δύναμη 1.000 βομβαρδιστικών διαφόρων τύπων.

Στο βομβαρδισμό αυτό, ο οποίος πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 30/31 Μαΐου 1942 και στον οποίο δόθηκε για ευνόητους προπαγανδιστικούς λόγους φοβερή δημοσιότητα, συμμετείχαν συνολικά 1.047 αεροσκάφη. Από αυτά πάνω από την πόλη έφτασαν τελικά 870, που έρριξαν 1.445 τόννους βομβών, προκαλώντας φοβερές καταστροφές.

Στην αρχή του πολέμου υπήρχε μία σχετική «χαλαρή» διάταξη των βομβαρδιστικών της ΡΑΦ κατά την διάρκεια της πτήσης τους προς το στόχο.

Η διενέργεια των βομβαρδισμών κατά τη νύχτα και η έλλειψη νυχτερινών καταδιωκτικών από γερμανικής πλευράς, συνέτειναν καθοριστικά σε αυτήν τη «χαλαρώτητα». Ο βασικός σχηματισμός ήταν το «Vic» (V) των 3 αεροσκαφών.

Για την απογείωση μιας Μοίρας βομβαρδιστικών υπήρχε μία χρονική διαφορά της τάξης των 5-10 λεπτών από τη στιγμή της απογείωσης του πρώτου σμήνους της μέχρι και την αντίστοιχη του τελευταίου της.

Αυτοί οι «χαλαροί» σχηματισμοί με την πρόοδο των επιχειρήσεων και των ετών εξαλήφθηκαν και προς το τέλος έγιναν ίδιαίτερα «σφικτοί».

Αντίθετα με τους Βρετανούς, οι Αμερικανοί στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων πετούσαν ημέρα σε εξαιρετικά «κλειστούς» σχηματισμούς.

Η μέχρι τα τελευταία χρόνια του πολέμου έλλειψη καταδιωκτικών μακράς ακτίνας δράσης και η ανάγκη αυτοπροστασίας του κάθε σχηματισμού, συνέτειναν αποφασιστικά στη χρησιμοποίηση διαφόρων παραλλαγών τακτικών «κλειστών» σχηματισμών από αμερικανικής πλευράς.

Η 8η Αεροπορική Δύναμη της USAAF, η οποία συμμετείχε στο ευρωπαϊκό θέατρο των επιχειρήσεων, είχε ως βασικό σχηματισμό της τη Μοίρα Βομβαρδιστικών των 6 αεροσκαφών.

Το Σεπτέμβριο του 1942 συντελέστηκε μία οργανωτική αλλαγή και η δύναμη της κάθε Μοίρας αυξήθηκε στα 9 αεροσκάφη.

Την εποχή αυτή ο βασικός σχηματισμός πτήσης ήταν αυτός των 18 αεροσκαφών.

Το Δεκέμβριο του 1942, ο τότε διοικητής της 305ης Σμηναρχίας Βομβαρδισμού Συνταγματάρχης Λε Μέϋ πρότεινε όπως ο βασικός σχηματισμός των 18 αεροσκαφών της κάθε σμηναρχίας να μοιρασθεί σε 3 μοίρες των 6 αεροσκαφών εκάστη.

Στο σχηματισμό αυτό η επικεφαλής μοίρα βρισκόταν στη μέση και οι υπόλοιπες δύο την «στεφάνωναν» πάνω και κάτω από αυτήν και ελαφρά πίσω της. Εξέλιξη του προαναφερθέντα σχηματισμού ήταν ο σχηματισμός «Javelin», που τον αποτελούσαν συνολικά 4 σμηναρχίες με ενδιάμεσα διάκενα της τάξης των 2,5 χιλιομέτρων.

Σε αυτόν κάθε σμηναρχία πετούσε ελαφρά πιο ψηλά από την επικεφαλής, έχοντας μεταξύ τους διάκενα της τάξης των 270 μέτρων η μία από την άλλη.

Το γεγονός όμως ότι η επικεφαλής από την τελευταία σμηναρχία είχαν μία υψομετρική διαφορά της τάξης των 1.200 μέτρων δυσκόλευε σημαντικά την τελευταία να παρακολουθεί τους ρυθμούς πτήσης της πρώτης (ταχύτητα, κατανάλωση καυσίμων κ.λπ).

Επιπλέον η μεταξύ των σμηναρχιών ικανή απόσταση -σε οριζόντιο επίπεδο (2,5 χλμ.)- επέτρεπε την εύκολη διείσδυση στο εσωτερικό του σχηματισμού των γερμανικών καταδιωκτικών, με αποτέλεσμα την πρόκληση σημαντικών απωλειών μεταξύ των αμερικανικών βομβαρδιστικών.

Το Μάρτιο του 1943 η κατάσταση βελτιώθηκε αρκετά με την εφαρμογή του σχηματισμού «Vertical Wedge», που αποτελούσε εξελιγμένη μορφή του προηγούμενου, χωρίς παράλληλα να επέλθει καμμία αλλαγή στον αριθμό των αεροσκαφών του σχηματισμού, αλλά μόνο αλλαγή της εσωτερικής του διάταξης

Την ίδια περίπου χρονική στιγμή εμφανίστηκε και ο σχηματισμός της πτέρυγας μάχης των 54 βομβαρδιστικών, αποτελούμενης από 3 σμηναρχίες των 18 αεροσκαφών η κάθε μία.

Η επικεφαλής σμηναρχία ήταν στο κέντρο του σχηματισμού, ενώ οι υπόλοιπες δύο πάνω και κάτω από αυτήν.

Ο σχηματισμός αυτός είχε πλάτος 2 χλμ. βάθος 800 μέτρων και υψομετρική διαφορά 870 μέτρων. Για 54 αεροσκάφη που πέταγαν στο «εσωτερικό» του ο σχηματισμός αυτός ήταν εξαιρετικά «κλειστός», παρέχοντας αυξημένη ισχύ πυρός και αλληλλοϋποστήριξης μεταξύ των βομβαρδιστικών των μοιρών και των σμηναρχιών του.

Εξελιγμένη μορφή του προηγούμενου σχηματισμού αποτέλεσε ο σχηματισμός «Tucked-in Wing», που σε ελεύθερη απόδοση σημαίνει «κολλητός στην πτέρυγα».

Στο σχηματισμό αυτό υπήρχε ο ίδιος αριθμός αεροσκαφών (54) μόνο που τώρα καταλάμβαναν το 26,5% του χώρου του προηγούμενου σχηματισμού.

Ο σχηματισμός αυτός αποτέλεσε και τον βασικό σχηματισμό επιχειρησιακής πτήσης των αμερικανικών δυνάμεων μέχρι και τον Ιανουάριο του 1944, οπότε και έκαναν την παρθενική επιχειρησιακή τους εμφάνιση τα πρώτα καταδιωκτικά συνοδείας των βομβαρδιστικών μακράς ακτίνας δράσης, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό από τακτικής άποψης, αφού άλλαζε ριζικά την όλη κατάσταση και τους όρους διεξαγωγής των αερομαχιών πάνω από τους ουρανούς της Γερμανίας και της κεντρικής Ευρώπης.

Έτσι οι σχηματισμοί των βομβαρδιστικών έγιναν και πάλι περισσότερο «χαλαροί» και η Μοίρα απετελείτο από 12 αεροσκάφη, τα οποία ήταν εφοδιασμένα με αεροβοηθήματα στη θέση των εμπρόσθιων πολυβόλων, τα οποία και αφαιρέθηκαν.

Τότε ο βασικός σχηματισμός μάχης ήταν αυτός της σμηναρχίας των 3 μοιρών και των 36 συνολικά αεροσκαφών (3×12=36) ενώ τα μεταξύ δύο σμηναρχιών διάκενα έφτασαν τα 6,5 χλμ. Ήταν η εποχή που η Λουφτβάφφε είχε παύσει πλέον να αποτελεί το φόβητρο των ευρωπαϊκών ουρανών.

Οι μεγάλοι βομβαρδισμοί

Σημαντική ημερομηνία στην εξέλιξη των στρατηγικών βομβαρδισμών στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων αποτέλεσε η 6η Ιουλίου 1942, οπότε και προσγειώθηκαν στα αεροδρόμια της Βρετανίας τα πρώτα βομβαρδιστικά Β-17F της USAAF.

Στις 17 του ίδιου μήνα, 12 από αυτά επέδραμαν κατά τη διάρκεια της μέρας για πρώτη φορά εναντίον της γαλλικής πόλης Ρουέν ρίχνοντας 18,5 τόννους βομβών από ύψος 6.500 μέτρων. Από τότε και μέχρι το τέλος του πολέμου, οι Αμερικανοί πραγματοποιούσαν σε συστηματική βάση ημερήσιους στρατηγικούς βομβαρδισμούς, ενώ οι Βρετανοί συνάδελφοί τους αντίστοιχους νυχτερινούς.

Εντός του 1943 η ΡΑΦ σχεδίασε και πραγματοποίησε 3 μεγάλες επιχειρήσεις στρατηγικών βομβαρδισμών, που έμειναν στην ιστορία ως η «Μάχη του Ρουρ», η «Μάχη του Αμβούργου» και η (αεροπορική) «Μάχη του Βερολίνου».

Η πρώτη, η «Μάχη του Ρουρ», με την στρατηγικής σημασίας για την πολεμική προσπάθεια της Γερμανίας μεγάλη και βαρειά πολεμική βιομηχανία, άρχισε στις 5 Μαρτίου 1943, με την επιδρομή 442 βομβαρδιστικών που καθοδηγούντο από 35 ανιχνευτικά αεροσκάφη κατά της πόλης του Έσσεν και διήρκεσε ως τον Ιούλιο του 1943.

Συνολικά, το διάστημα αυτό, τα αεροσκάφη της Διοίκησης Βομβαρδιστικών πραγματοποίησαν 18.506 εξόδους, ρίχνοντας 60.000 βόμβες, όσες είχε ρίξει η Διοίκηση όλη την προηγούμενη χρονιά, με απώλειες 872 αεροσκαφών (ποσοστό 4,7%).

Η δεύτερη, η «Μάχη του Αμβούργου» (μεγάλο εμπορικό και πολεμικό λιμάνι στη βόρεια Γερμανία, έδρα σπουδαίας ναυπηγοκατασκευαστικής βιομηχανίας) διήρκεσε περίπου ένα 10ήμερο, κατά τη διάρκεια του οποίου πραγματοποιήθηκαν 4 μεγάλες αεροπορικές επιδρομές (24/25 Ιουλίου με 791 βομβαρδιστικά, 27/28 Ιουλίου με 729 αεροσκάφη, 29/30 Ιουλίου με 777 και η τελευταία στις 2/3 Αυγούστου με 740 βομβαρδιστικά).

Από τα 3.037 αεροσκάφη τα 2.592 έφτασαν πάνω από το στόχο τους, την πόλη του Αμβούργου, ρίχνοντας 8.334 τόννους βομβών, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 40.000 άτομα, τα περισσότερα από εγκαύματα και ασφυξία από τις πυρκαγιές που προκάλεσαν οι εμπρηστικές βόμβες.

Οι Βρετανοί απώλεσαν μόνο 87 αεροσκάφη (ποσοστό 2,8%) από τα οποία τα 60 από τη δράση των γερμανικών νυχτερινών καταδιωκτικών.

Παρόλα αυτά όμως τα αποτελέσματα της επιχείρησης δεν θεωρήθηκαν απόλυτα ικανοποιητικά, αφού το Σεπτέμβριο του 1943 από το λιμάνι διακινήθηκαν 160.000 τόννοι υλικού και εφοδίων, έναντι 200.000 τόννων της αμέσου πριν από τους βομβαρδισμούς περίοδο.

Η τρίτη, η αεροπορική «Μάχη του Βερολίνου», άρχισε τη νύχτα 18/19 Νοεμβρίου 1943 και διήρκεσε μέχρι τη νύχτα της 30/31 Μαρτίου 1944.

Κατά τη διάρκειά της πραγματοποιήθηκαν 16 μεγάλες αεροπορικές επιδρομές εναντίον της γερμανικής πρωτεύουσας, καθώς και 19 επιθέσεις εναντίον άλλων μεγάλων πόλεων, που ευρίσκοντο στην ευρύτερη περιφέρεια της πρωτεύουσας, με ένα σύνολο 9.111 εξόδων αεροσκαφών.

Μετά και από αυτήν την επιχείρηση, την ευθύνη διεξαγωγής των συμμαχικών αεροπορικών επιδρομών στην Ευρώπη ανέλαβε ο Αμερικανός Στρατηγός της Αεροπορίας Καρλ Σπάατς.

Για ιστορικούς λόγους δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι την εποχή αυτή δεν υπήρχε ανεξάρτητος αεροπορικός κλάδος στις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ, αλλά η Αεροπορία τους ανήκε στο Στρατό Ξηράς.

Κατά την ανάληψη των καθηκόντων του ο Αμερικανός Στρατηγός δήλωσε ότι ο Βρετανός Πτέραρχος Χάρις «τα είχε καθαρίσει όλα» («all washed-up») εννοώντας σαφώς ότι οι στρατηγικοί βομβαρδισμοί των Βρετανών, οι οποίοι ως τότε σήκωναν το κύριο βάρος των αεροπορικών επιχειρήσεων, είχαν πετύχει το στόχο τους. 

Η πρώτη κοινή -συνδυασμένη- αμερικανοβρετανική αεροπορική επιδρομή, ένα καθαρά τρομοκρατικό χτύπημα χωρίς εμφανή στρατιωτικό στόχο, ήταν η επιδρομή εναντίον της ιστορικής πόλης της Δρέσδης, που πραγματοποιήθηκε το διάστημα 13/15 Φεβρουαρίου 1945 και έλαβε την κωδική ονομασία «Thunderscalp».

Η συγκεκριμένη επιχείρηση, όταν σχεδόν όλα είχαν ήδη κριθεί στο ευρωπαϊκό θέατρο επιχειρήσεων, απέβλεπε αποκλειστικά και μόνο στο να συντριβεί το ηθικό του γερμανικού λαού και των ενόπλων δυνάμεων, που εξακολουθούσαν να μάχονται, επισπεύδοντας έτσι το τέλος του πολέμου.

Πολλοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι ο βομβαρδισμός της Δρέσδης ήταν ίδιας σημασίας με τους αντίστοιχους αμερικανικούς στην Ιαπωνία με την προσβολή της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι με τις ατομικές βόμβες.

Απλά οι Γερμανοί ήταν πιο «τυχεροί», αφού τότε οι Αμερικανοί δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν επιχειρησιακά το μυστικό τους όπλο, που λεγόταν «ατομικές βόμβες» και των οποίων η χρήση εισήγαγε την ανθρωπότητα σε μία άλλη εποχή, την εποχή της ατομικής ενέργειας και της μετέπειτα «πυρηνικής ισορροπίας του τρόμου».

Ο βομβαρδισμός της Δρέσδης πραγματοποιήθηκε από τα συμμαχικά βομβαρδιστικά σε τρεις διαδοχικές φάσεις: από τη ΡΑΦ τα δύο βράδια της 13/14 και 14/15 Φεβρουαρίου 1945 και από τους Αμερικανούς το πρωί της 14ης Φεβρουαρίου.

Το πρώτο βράδυ εναντίον της πόλης επέδραμαν 773 Λανκάστερ που έρριξαν εμπρηστικές και εκρηκτικές βόμβες των 4.000 και 8.000 λιβρών, ενώ το δεύτερο βράδυ επιτέθηκαν 244 Λανκάστερ.

Το πρωί της 14ης, επέδραμαν 316 αμερικανικά Β-17. Μετά τους βομβαρδισμούς η πόλη καιγόταν από άκρου σε άκρο με αποτέλεσμα οι νεκροί να υπολογίζονται «κατ’ εκτίμηση» σε 135.000 άτομα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα μέχρι και σήμερα δεν έχει καταστεί δυνατή η ακριβής καταγραφή των θυμάτων, αφού στην πόλη υπήρχαν πολλές χιλιάδες προσφύγων, που είχαν φτάσει σε αυτήν από τις ανατολικές επαρχίες, οι οποίες είχαν στο μεταξύ καταληφθεί από τις προελαύνουσες δυνάμεις τους Κόκκινου Στρατού. Μετά την καταστροφή της Δρέσδης ο Τσώρτσιλ δήλωσε ότι θα έπρεπε να αναθεωρήσουν την πολιτική της προσβολής των γερμανικών πόλεων, γιατί θα κινδύνευαν στο τέλος να καταλάβουν μία τελείως ερειπωμένη χώρα, που δεν θα μπορούσε να «φιλοξενήσει» τα συμμαχικά στρατεύματα κατοχής.

Ας σημειωθεί ένα ακόμα στατιστικό στοιχείο: Για κάθε τόννο βομβών που έριξε η Λουφτβάφφε στην Ευρώπη, η συμμαχική αεροπορία «απάντησε» ρίχνοντας αντίστοιχα σε γερμανικούς στόχους και πόλεις 315 τόννους βομβών.

Ίσως τελικά αυτός ο παράγοντας της συμμαχικής υπερεπάρκειας εφοδίων και υλικού των τελευταίων δύο ετών του πολέμου, προϊόν κυρίως της αμερικανικής βιομηχανικής/ πολεμικής  παραγωγής, να ήταν και ο καθοριστικός παράγοντας που έκρινε υπέρ των Συμμάχων την έκβαση των πολεμικών επιχειρήσεων τουλάχιστον στην Ευρώπη.

Ειρηνικός Ωκεανός

Όταν οι ΗΠΑ εισήλθαν στον πόλεμο, στον Ειρηνικό, που ήταν το κέντρο του ενδιάφέροντός τους και των στρατηγικών τους συμφερόντων, διέθεταν ήδη τις πρώτες εκδόσεις των «ιπτάμενων φρουρίων», των Β-17, τα οποία όμως παραδόξως τα χρησιμοποιούσαν για την τακτική υποστήριξη των χερσαίων και ναυτικών τους δυνάμεων στην περιοχή, σε αμυντικές αποστολές, προς απόκρουση της ακάθεκτης ιαπωνικής προέλασης της πρώτης περιόδου των πολεμικών επιχειρήσεων στην περιοχή.

Η πρώτη αεροπορική στρατηγική αποστολή των Αμερικανών στον Ειρηνικό πραγματοποιήθηκε στις 18 Απριλίου 1942, με 16 τακτικά βομβαρδιστικά B-25B Mitchell, τα οποία μάλιστα απονηώθηκαν από το αεροπλανοφόρο USS «Hornet» για να πλήξουν την ιαπωνική πρωτεύουσα, το Τόκυο!

Αυτή ήταν η περίφημη αεροπορική επιδρομή του Συνταγματάρχη Ντούλιτλ, που οδήγησε την δύναμη.

Σκοπός της συγκεκριμένης επιδρομής ήταν καθαρά και μόνο λόγοι γοήτρου παρά αποτελέσματος, δηλαδή να επιφέρει πλήγμα στο ηθικό του ιαπωνικού λαού, δείχνοντας ότι η χώρα του δεν ήταν απρόσβλητη και παράλληλα να ανεβάσει το ηθικό των Αμερικανών εκλαμβάνοντάς την ως «εκδίκηση» για την ιαπωνική επιδρομή στο Περλ Χάρμπορ.

Η επιδρομή από την άποψη αυτή ήταν επιτυχής και τα αεροσκάφη, αφού διήνυσαν 1.300 χλμ. προσγειώθηκαν τελικά στην Κίνα.

Η εμφάνιση στο προσκήνιο των «υπερφρουρίων» Β-29, των πρώτων πραγματικά στρατηγικών βομβαρδιστικών, στο θέατρο των επιχειρήσεων του Ειρηνικού, σε συνδυασμό με την εφαρμογή της τακτικής των «αλμάτων», δηλαδή της κατάληψης εκείνων των νησιών, που θα επέτρεπαν στις αμερικανικές δυνάμεις την εν συνεχεία στρατηγική εκμετάλλευσή τους για να πλήξουν στόχους στο Μητροπολητικό ιαπωνικό έδαφος, άλλαξαν τον ρου της ιστορίας στον Ειρηνικό.

Στις 5 Ιουνίου 1944, συνολικά 98 Β-29 απογειώθηκαν από τις βάσεις τους στις Ινδίες και επιτέθηκαν σε σημαντικό σιδηροδρομικό κόμβο στην Μπακόνγκ της Ταϋλάνδης. Αυτό ήταν το πρελούδιο των όσων θα ακολουθούσαν.

Τη νύχτα 14/15 Ιουνίου άρχισε η ονομασθείσα από τότε «Μάχη του Τόκυο» με την πραγματοποίηση της πρώτης ουσιαστικά στρατηγικής αεροπορικής επιδρομής εναντίον στόχων της ευρύτερης περιοχής της ιαπωνικής πρωτεύουσας.

Σε αυτήν χρησιμοποιήθηκαν 68 Β-29, που απογειώθηκαν από τη νεοκατασκευασθείσα αεροπορική βάση του νησιού Γκουάμ, μετά την κατάληψη του νησιού από τις αμερικανικές δυνάμεις, στα πλαίσια της υλοποίησης της τακτικής των «αλμάτων». Στις επιδρομές εναντίον του Τόκυο, οι Αμερικανοί έκαναν εκτενή χρήση εμπρηστικών βομβών για επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των κατοικιών της πόλης ήταν ξύλινες ή από ριζόχαρτο και υπήρχε πυκνή δόμηση, στοιχεία που επέτρεπαν την εξαιρετικά ταχεία διάδωση της φωτιάς.

Το Μάιο του 1945, το 75% του φορτίου βομβών ενός Β-29 απετελείτο από εμπρηστικές βόμβες, κυρίως Μ76 των 500 λιβρών.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1945 ήλθε η σειρά του Κόμπε στο οποίο ρίχτηκαν 150 τόννοι εμπρηστικών βομβών, ενώ σε δύο αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Τόκυο (25 Φεβρουαρίου και 4 Μαρτίου) καταστράφηκαν περισότερες από 30.000 κατοικίες.

Την εποχή αυτή ο Στρατηγός Λε Μέϋ, ο οποίος είχε προαχθεί και μετατεθεί από την Ευρώπη σε επικεφαλής της δύναμης των Β-29, άλλαξε τακτική ώστε να πετύχει καλύτερα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τη νέα τακτική, οι βομβαρδσιμοί θα διεξάγοντο πλέον τη νύκτα, για να μη διακρίνεται το «ίχνος» από τους υδρατμούς των αεροσκαφών όταν πέταγαν σε μεγάλα ύψη. Αφαιρέθηκε επίσης από τα Β-29 όλος ο αμυντικός  εξοπλισμός, του ουραίου πολυβόλου, με αποτέλεσμα την εξοικονόμηση βάρους προς ώφελος της αύξησης του φορτίου βομβών και μείωση του ύψους βομβαρδισμού στα 1.800 μέτρα ώστε να βελτιωθεί η ακρίβεια βομβαρδισμού, αφού άλλωστε η Ιαπωνική Αεροπορία είχε πάψει προ πολλού ουσιαστικά να υφίσταται.

Το βράδυ 9/10 Μαρτίου 1945 πραγματοποιήθηκε η πρώτη επιδρομή με τις νέες προϋποθέσεις εναντίον στόχων στο έδαφος της Ιαπωνίας. Εναντίον του Τόκυο επέδραμαν 325 Β-29, από τα οποία τα 279 έφτασαν πάνω από το στόχο και το βομβάρδισαν για περισσότερες από δύο ώρες.

Μετά την επιδρομή αυτή καταστράφηκαν ολοσχερώς 41,4 τ. χλμ. της πόλης και σκοτώθηκαν περισσότεροι από 80.000 κάτοικοί της. Οι αμερικανικές απώλειες ανήλθαν σε 14 Β-29 που για διάφορους λόγους δεν επέστρεψαν στις βάσεις τους.

Στις 11/12 Μαρτίου, ισοπεδώθηκε η Ναγκόγια από 285 Β-29 και στις 13/14 Μαρτίου ήλθε η σειρά της Οσάκα, η οποία ισοπεδώθηκε από έναν κατακλυσμό εμπρηστικών βομβών. Στις 16/17 Μαρτίου το Κόμπε, η παλαιά αυτοκρατορική πρωτεύουσα της χώρας «σβήστηκε» από το χάρτη. Μέσα σε μία εβδομάδα σκοτώθηκαν περισσότεροι από 120.000 Ιάπωνες από τα αμερικανικά βομβαρδιστικά.

Στις 23 Μαΐου πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη αεροπορική επιδρομή του πολέμου στον Ειρηνικό εναντίον του Τόκυο από 562 Β-29, από τα οποία τα 510 έφτασαν πάνω από το στόχο και τον βομβάρδισαν ανηλεώς.

Δύο μέρες αργότερα, μία δύναμη 464 Β-29 επέστρεψε στην ίδια πόλη για να ολοκληρώσει το έργο της.

Μέχρι το τέλος του μήνα το 60% της έκτασης της πόλης είχε ισοπεδωθεί (145 τ. χλμ.) ενώ το σύνολο των αμερικανικών απωλειών ανήλθαν σε 43 Β-29.

Το γεγονός αυτό είχε δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στον Λε Μέϋ, αφού όλες οι μεγάλες ιαπωνικές πόλεις είχαν πληγεί ανεπανόρθωτα, με αποτέλεσμα να στραφεί πλέον προς άλλες μικρότερες πόλεις για να μην μένουν σε αδράνεια τα πληρώματά του.

Σε αυτήν τη φάση των αεροπορικών βομβαρδισμών καταστράφηκαν συνολικά 57 πόλεις με πληθυσμό 100.000-500.000 κατοίκους, ενώ σε μία από αυτές, στην Τογιάμα, η καταστροφή της έφτασε το απίστευτο ποσοστό του 99%!

Λίγο πριν το τέλος του πολέμου, ο Λε Μέϋ άλλαξε πάλι τακτική, αυτή τη φορά επί το «ανθρωπιστικότερο», αφού 3 μέρες πριν βομβαρδιστεί μία πόλη έπεφταν σε αυτήν εκατομμύρια προκυρήξεις που προειδοποιούσαν τον πληθυσμό της για το επερχόμενο χτύπημα, ώστε να απομακρυνθεί έγκαιρα από αυτήν.   

Οι στρατηγικοί βομβαρδισμοί στον Ειρηνικό ολοκληρώθηκαν τον Αύγουστο του 1945 με τους βομβαρδισμούς με ατομικές βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, που προκάλεσαν και την άμεση άνευ όρων παράδοση της Ιαπωνίας.

Εκτιμήσεις

Ο 20ος αιώνας, εκτός από την εμφάνιση στα πεδία των μαχών του αεροσκάφους, ως πτητικής πολεμικής μηχανής, είχε ως αποτέλεσμα και την εν συνεχεία «αξιοποίησή» του για την επίτευξη συγκεκριμένων κάθε φορά αποτελεσμάτων.

Στο σημείο αυτό η ανθρώπινη εφευρετικότητα είναι πολύ μεγάλη και σε συνδυασμό με την επιθυμία για όσο το δυνατόν πιο σύντομη διάρκεια επιχειρήσεων, που θα έχει ως επακόλουθο τη μείωση των ανθρωπίνων απωλειών, οδήγησε στην εφαρμογή των αεροπορικών προσβολών στόχων στρατηγικής σημασίας ή απλά και μόνο αστικών κέντρων για φυχολογικούς λόγους, που όμως αμφότεροι οδηγούν στο ίδιο επιθυμητό αποτέλεσμα, τη νίκη.

Στην επίτευξή της λοιπόν όλοι οι εμπόλεμοι, χωρίς καμμία απολύτως διάκριση, έκαναν σημαντικές «θυσίες» και παραχωρήσεις ανθρωπίνων αξιών, προβαίνοντας σε φοβερούς «τυφλούς βομβαρδισμούς» κατά αστικών κέντρων του αντιπάλου.

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτέλεσε την αρχή, ενώ ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος την κορύφωσή του, από πλευράς μεγέθους ανθρωπίνων απωλειών.

Σε κάθε πολεμική σύγκρουση ισχύει το δίκαιο του πολέμου και το διαχρονικά πάντα επίκαιρο «ουαί τοις ηττημένοις». Αυτός ήταν ο λόγος που ενώ πολύ συζήτηση προκλήθηκε για τους γερμανικούς βομβαρδισμούς των διαφόρων ευρωπαϊκών πόλεων στις αρχές του πολέμου, εντούτοις ουσιαστικά για δεκαετίες ολόκληρες αποσιωπήθηκαν αντίστοιχες, αλλά σαφώς μεγαλύτερου μεγέθους, επιχειρήσεις και στρατηγικά πλήγματα κατά της ίδιας της Γερμανίας ή της Ιαπωνίας από τις αεροπορικές δυνάμεις των Συμμάχων και των Αμερικανών (στον Ειρηνικό).

Επίσης, ενώ στρατιωτικοί ηγήτορες των ηττημένων σύρθηκαν στα δικαστήρια και καταδικάστηκαν ακόμα και στην εσχάτη των ποινών για αντίστοιχες στρατιωτικές ενέργειες και πράξεις, οι οποίες όμως από τους νικητές θεωρήθηκαν ως «εγκλήματα πολέμου», άλλοι στρατιωτικοί ηγήτορες των νικητών αυτή τη φορά, όπως ο Βρετανός Πτέραρχος Χάρις, ο επονομαζόμενος τιμητικά και «Bomber Harris» («βομβαρδιστής Χάρρις») ή οι Αμερικανοί Στρατηγοί Σπαατς και Λε Μέϋ, έλαβαν για τη συγκεκριμένη δράση τους που προαναφέρθηκε και τις από αυτή τη δράση «επιδόσεις» τους, τις ανώτατες τιμητικές διακρίσεις των χωρών τους, καταλαμβάνοντας ύπατα στρατιωτικά αξιώματα, ενώ στήθηκαν και αδριάντες προς τιμήν τους.