Τα διαυγή όνειρα εμφανίζονται όταν ένα άτομο συνειδητοποιεί ότι ονειρεύεται, αποκτώντας συχνά την ικανότητα να ελέγχει τα γεγονότα του ονείρου, είναι ένα είδος έντονου ονείρου.
Για παράδειγμα, μπορεί να πετούν, να περπατούν μέσα από τοίχους ή να αντιμετωπίζουν φόβους, εκμεταλλευόμενοι τις απεριόριστες δυνατότητες.
Προηγουμένως, οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα διαυγή όνειρα ήταν απλώς πιο ζωντανές ή έντονες εκδοχές των τυπικών ονείρων που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου REM (ταχεία κίνηση των ματιών) , η οποία είναι μια φυσιολογική φάση του κύκλου ύπνου που χαρακτηρίζεται από αυξημένη εγκεφαλική δραστηριότητα.
Αλλά αυτή η νέα μελέτη δείχνει ότι τα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια ενός διαυγούς ονείρου είναι εντελώς διαφορετικά από αυτά που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια των κανονικών ονείρων και της εγρήγορσης.
Αυτά τα μοτίβα αντικατοπτρίζουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται και επικοινωνούν, οι οποίες συνδέονται με μεταβολές στην αντίληψη, τη μνήμη, την αυτογνωσία και τον γνωστικό έλεγχο.
Συγκεκριμένα, διαπίστωσαν ότι τα διαυγή όνειρα συσχετίστηκαν με μειωμένα βήτα εγκεφαλικά κύματα (τα οποία συνδέονται με τη συνείδηση και την εγρήγορση σε κατάσταση αφύπνισης) σε δύο διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την αντίληψη του χώρου, την αίσθηση της αφής και την αυτοαντίληψη.
Εν τω μεταξύ, τα κύματα γάμμα, τα οποία υποδηλώνουν αυξημένη εστίαση και συνείδηση, αυξήθηκαν στον έσω προμετωπιαίο φλοιό.
Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα διαυγή όνειρα είναι μια μοναδική νευρωνική κατάσταση, προσφέροντας νέες γνώσεις για τη συνείδηση και πιθανές εφαρμογές στη θεραπεία.
«Αυτή η έρευνα ανοίγει την πόρτα σε μια βαθύτερη κατανόηση των διαυγών ονείρων ως μια περίπλοκη κατάσταση συνείδησης, επισημαίνοντας την πιθανότητα η συνειδητή εμπειρία να μπορεί να προκύψει μέσα από τον ίδιο τον ύπνο», δήλωσε σε μια δήλωση ο επικεφαλής ερευνητής Çağatay Demirel, του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Radboud στην Ολλανδία.
«Αυτή η εργασία προσφέρει μια προοπτική που θα μπορούσε να αμφισβητήσει την παραδοσιακή δυαδική άποψη για τον ύπνο και την αφύπνιση σε μελλοντική έρευνα», πρόσθεσε.
Ο Ντεμιρέλ και οι συνάδελφοί του συγκέντρωσαν μια τεράστια ποσότητα δεδομένων από προηγούμενες μελέτες ύπνου — οι οποίες μετρούσαν την εγκεφαλική δραστηριότητα με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα — σε αυτό που πιστεύουν ότι είναι πλέον το μεγαλύτερο σύνολο δεδομένων σε αυτόν τον τομέα.
Στη συνέχεια, συνέκριναν τα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας για την εγρήγορση, τον ύπνο REM και τα διαυγή όνειρα για να προσδιορίσουν τι κάνει κάθε κατάσταση μοναδική.
Σε επιφανειακό επίπεδο, η εγκεφαλική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια των διαυγών ονείρων δεν φαινόταν και τόσο διαφορετική από τον ύπνο REM.
Αλλά όταν οι ερευνητές εμβάθυναν στις πηγές των ηλεκτρικών σημάτων στον εγκέφαλο, άρχισαν να διαμορφώνονται βασικές διαφορές.
Η μείωση των κυμάτων βήτα που σχετίζεται με τα διαυγή όνειρα απομονώθηκε στον δεξιό κροταφικό λοβό (ο οποίος ελέγχει την χωρική επίγνωση και τη μη λεκτική μνήμη) και στον βρεγματικό λοβό (ο οποίος ελέγχει τις αισθήσεις και την αυτοαντίληψη).
Τα κύματα βήτα είναι κύματα εγκεφάλου υψηλής συχνότητας που συνήθως σχετίζονται με την κατάσταση εγρήγορσης. Συμμετέχουν στη συνειδητή και λογική σκέψη και τείνουν να έχουν διεγερτική δράση.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η μείωση θα μπορούσε να σηματοδοτεί τη διαδικασία του εγκεφάλου να αναγνωρίζει ότι το όνειρο δεν είναι πραγματικό, επιτρέποντας έτσι σε αυτόν που ονειρεύεται να συνειδητοποιήσει ότι ονειρεύεται.
Βρήκαν επίσης αύξηση των κυμάτων γάμμα στο δεξιό προσφηνοειδές λοβίο, το οποίο σχετίζεται με την επίγνωση.
Αυτή η απότομη αύξηση της δραστηριότητας γάμμα συνέπεσε με τη στιγμή που ο ονειρευόμενος συνειδητοποιεί ότι ονειρεύεται, υποδηλώνοντας ότι μπορεί να αντικατοπτρίζει περαιτέρω τη διαδικασία του εγκεφάλου να γίνει διαυγής κατά τον ύπνο.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτά τα πρότυπα εγκεφαλικής δραστηριότητας είναι εντελώς μοναδικά για τα διαυγή όνειρα, υποδεικνύοντας ότι αποτελούν τη δική τους κατάσταση συνείδησης.
Αλλά ίσως το πιο ενδιαφέρον είναι ότι διαπίστωσαν επίσης ότι αυτά τα μοτίβα είναι πιο παρόμοια με την εγκεφαλική δραστηριότητα που σχετίζεται με τις επιδράσεις των ψυχεδελικών ναρκωτικών όπως το LSD.
Όπως τα διαυγή όνειρα, έτσι και αυτές οι ψυχεδελικές εμπειρίες σχετίζονται επίσης με αλλαγές στη δραστηριότητα του προσφηνοειδούς λοβίου, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Η ομάδα δημοσίευσε τα ευρήματά της στο The Journal of Neuroscience .
