Λίγοι γνωρίζουν την ιστορία της «επιχείρησης» Varsity που ήταν η μάχη που τερμάτισε τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη. 

Βρετανικές, καναδικές και αμερικανικές δυνάμεις απογειώθηκαν κυρίως από αεροδρόμια του Έσσεξ πριν από ακριβώς 80 χρόνια, στις 24 Μαρτίου 1945, προκειμένου να πέσουν απευθείας πάνω στις γερμανικές γραμμές στον ποταμό Ρήνο. Περίπου έξι εβδομάδες αργότερα, οι Σύμμαχοι είχαν νικήσει και τελειώσει τον πόλεμο.

Η «Επιχείρηση Varsity» ήταν μια επιτυχημένη επιχείρηση των αερομεταφερόμενων δυνάμεων που ξεκίνησε από τα συμμαχικά στρατεύματα στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με τη συμμετοχή περισσότερων από 16.000 αλεξιπτωτιστών και αρκετών χιλιάδων αεροσκαφών, είναι η μεγαλύτερη αερομεταφερόμενη επιχείρηση που διεξήχθη ποτέ σε μία ημέρα και σε μία τοποθεσία.

Ήταν μέρος της «Επιχείρησης Plunder», της αγγλοαμερικανο-καναδικής προσπάθειας, με επικεφαλής τον Στρατάρχη Μπέρναρντ Μοντγκόμερι, να διασχίσουν τον βόρειο ποταμό Ρήνο και από εκεί να εισέλθουν στη Βόρεια Γερμανία.

Η επιχείρηση επρόκειτο να βοηθήσει τα στρατεύματα επίθεσης στον ποταμό να εξασφαλίσουν ένα στήριγμα πέρα από τον Ρήνο στη Δυτική Γερμανία, αποβιβάζοντας δύο αερομεταφερόμενες μεραρχίες στην ανατολική του όχθη κοντά στο χωριό Hamminkeln και την πόλη Wesel.

«Είναι σημαντικό να πούμε αυτή την ιστορία»

Ο Βρετανός Chris Bullock διοργάνωσε μια εκδήλωση σε ένα από τα αεροδρόμια αναχώρησης, το RAF Rivenhall, για να θυμηθεί εκείνους που έχασαν τη ζωή τους, λέγοντας ότι «η συγκεκριμένη επιχείρηση είναι μια ιστορία που έχει ξεχαστεί. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να πούμε αυτή την ιστορία», είπε μιλώντας προ ημερών στο BBC.

Ο Βρετανός Πίτερ Ντέιβις, 102 ετών σήμερα, απογειώθηκε από την RAF Woodbridge στο Σάφολκ, ρυμουλκούμενος από ένα αεροπλάνο Dakota και μεταφέροντας «ένα πυροβόλο 9 κιλών».

Είχε καταταγεί εθελοντικά στο Σύνταγμα Ανεμοπτεριστών το 1942, επειδή πίστευε ότι θα ήταν «πιο συναρπαστικό» από την εποχή που ήταν οπλίτης του στρατού και στελέχωνε μια αντιαεροπορική μονάδα του Βασιλικού Πυροβολικού.

«Είναι σαν να πετάς ένα τούβλο – υπάρχει μόνο ένας δρόμος και αυτός είναι προς τα κάτω», είπε ο Davies, από το Bollington του Cheshire, περιγράφοντας πώς ήταν όταν έπεσε με το αλεξίπτωτό του στο κενό.

Και θυμάται: «Υπήρχαν πάρα πολλά αντιαεροπορικά πυρά από τους Γερμανούς και χάσαμε τον έλεγχο με αποτέλεσμα να βυθιζόμαστε όλο και πιο βαθιά στο εχθρικό έδαφος. Όταν πέσαμε στη γη βρισκόμασταν σε εντελώς λάθος σημείο από το προβλεπόμενο, ανάμεσα σε ένα σωρό Γερμανούς γύρω μας και επικρατούσε το απόλυτο χάος».

Ένα αμερικανικό αεροπλάνο έπεσε σε απόσταση 50 μέτρων από αυτόν, «και ούτε ένας άνθρωπος δεν βγήκε ζωντανός από εκεί μέσα, επειδή οι Γερμανοί ήταν επίσης εκεί».

Όμως, μαζί με τον συγκυβερνήτη Bert Bowman, κατάφερε να διασχίσει το πεδίο της μάχης, να πολεμήσει, να φτάσει μέχρι την προβλεπόμενη ζώνη ρίψης και να επιστρέψει σώος στη Βρετανία.

«Οι Σύμμαχοι προσγειώθηκαν ακριβώς πάνω από τους Γερμανούς και πολλά αλεξίπτωτα καταρρίφθηκαν και πολλοί αλεξιπτωτιστές πυροβολήθηκαν στον ουρανό – 80 άνθρωποι μόνο από τη RAF Rivenhall έχασαν τη ζωή τους», δήλωσε ο 56χρονος Bullock, ο οποίος υπηρέτησε στο 3ο Τάγμα Βρετανών Αλεξιπτωτιστών για 25 χρόνια.

Η Επιχείρηση Varsity έλαβε χώρα μόλις πέντε μήνες μετά την καταστροφική μάχη του Άρνεμ στην Ολλανδία, η οποία είχε ως αποτέλεσμα 90% απώλειες στο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών.

Πιλότοι της RAF, όπως ο Βρετανός Brian Latham, ο οποίος είχε σταλεί στο Τέξας, για να μάθει να πετάει μαχητικά αεροπλάνα από τους αμερικανούς συναδέλφους του, ήταν μεταξύ των εκατοντάδων που «προσφέρθηκαν» εθελοντικά να πέσουν με αλεξίπτωτο.

«Σαν να είσαι επίλεκτος κομάντο»

«Αν δεν προσφερόμασταν εθελοντικά, μας είπαν ότι δεν θα ξαναπετούσαμε ποτέ και θα μας έβαζαν να καταταγούμε στο πεζικό», δήλωσε ο Latham, 101 ετών σήμερα, από το Llandudno της Ουαλίας.

Ωστόσο, σύντομα συνειδητοποίησε ότι το να είσαι αλεξιπτωτιστής ήταν «μια στρατιωτική ελίτ, σαν να είσαι κομάντο».

«Δεν ήμασταν σκληροτράχηλοι και μας έκαναν σκληροτράχηλους – έγινα ένας πολύ καλά εκπαιδευμένος πεζικάριος», είπε.

«Απλά βουτήξαμε στο κενό και προσγειωθήκαμε ακριβώς εκεί που έπρεπε να προσγειωθούμε στο Hamminkeln», πρόσθεσε ο ίδιος. Και συνεχίζει:

«Στη συνέχεια βρεθήκαμε δίπλα σε μια γέφυρα, την οποία κρατούσαν οι [Ιρλανδοί] Royal Ulster Rifles και η οποία δέχθηκε επίθεση από γερμανικά άρματα μάχης μέχρι που κατέφτασε η [βρετανική] 2η Στρατιά και μας έσωσε».

Από τα 890 άτομα-προσωπικό του Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών που έλαβε μέρος στην «Επιχείρηση Varsity», πάνω από το 20% αυτών σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε.

«Μας έριξαν ακριβώς ανάμεσα στους Γερμανούς, κάτι που δεν είχε ξαναδοκιμαστεί και ξέραμε ότι επρόκειτο για ρίψη αυτοκτονίας», δήλωσε ο 99χρονος Danny Mason, ο οποίος είχε καταταγεί σε ηλικία 19 ετών μόλις μια εβδομάδα νωρίτερα.

«Αλλά αυτό δεν μας ενόχλησε. Ήμασταν νέοι και πρόθυμοι και σκεφτήκαμε: “Θα είμαστε εντάξει, θα είμαστε μια χαρά”. Σκεφτήκαμε επίσης ότι οι Γερμανοί έχαναν και δεν ήταν σε καλή πολεμική κατάσταση και ότι αυτό θα ήταν εύκολο – αλλά τελικά δεν ήταν. Είχαμε πολύ υψηλό ποσοστό απωλειών».

«Εμείς τερματίσαμε τον πόλεμο»

Τουλάχιστον 1.070 άτομα της αμερικανικής 17ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας και της βρετανικής 6ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας, στην οποία συμμετείχαν και οι Καναδοί, σκοτώθηκαν και χιλιάδες άλλοι τραυματίστηκαν.

«Αλλά μέσα σε τέσσερις ή πέντε ώρες είχαμε καταφέρει αυτό που είχαμε βάλει σκοπό να κάνουμε», δήλωσε ο Μέισον, ο οποίος προχώρησε 1000 χλμ. μέσα στη Γερμανία μέσα σε ένα δεκαπενθήμερο μέχρι να τραυματιστεί.

«Ήταν η μάχη που τερμάτισε τον πόλεμο, όμως κανείς δεν ενδιαφέρθηκε γι’ αυτήν», είπε. «Ρώτησα τον παλιό μου διοικητή γιατί συνέβη αυτό και μου είπε απλά ότι ήταν επειδή όλοι είχαν βαρεθεί».

Ο Bullock παρείχε κάποια πρόσθετα στοιχεία που συνηγορούν ως προς την άποψη αυτή.

«Τρεις εβδομάδες μετά την επιχείρηση, απελευθερώθηκε το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπέργκεν-Μπέλσεν. Δύο εβδομάδες μετά, ο Χίτλερ αυτοκτόνησε και μια εβδομάδα μετά η Γερμανία συνθηκολόγησε».

Σύγχρονοι παρατηρητές και ιστορικοί συμφωνούν γενικά ότι η Επιχείρηση Varsity ήταν επιτυχής. Ο στρατηγός Αϊζενχάουερ την αποκάλεσε «την πιο επιτυχημένη αερομεταφερόμενη επιχείρηση που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα».

Στην επίσημη περίληψη της επιχείρησης, ο Βρετανός υποστράτηγος Ρίντγουεϊ έγραψε ότι η επιχείρηση ήταν άψογη και ότι οι δύο αερομεταφερόμενες μεραρχίες που συμμετείχαν κατέστρεψαν εχθρικές άμυνες που διαφορετικά θα χρειάζονταν μέρες για να μειωθούν, εξασφαλίζοντας την επιτυχία της επιχείρησης.

Αρκετοί σύγχρονοι ιστορικοί έχουν επίσης επαινέσει την επιχείρηση Varsity. Ο G. G. Norton υποστήριξε ότι η επιχείρηση επωφελήθηκε από τα διδάγματα που είχαν ληφθεί από προηγούμενες επιχειρήσεις και ο Brian Jewell συμφωνεί, υποστηρίζοντας ότι οι αερομεταφερόμενες δυνάμεις ήταν πολύ καλά συγκεντρωμένες και έπεσαν γρήγορα, δίνοντας στους αμυνόμενους ελάχιστο χρόνο για να ανακάμψουν.

Ο Norton υποστηρίζει επίσης ότι έγιναν βελτιώσεις για την υποστήριξη των αερομεταφερόμενων στρατευμάτων- σημειώνει ότι ήταν διαθέσιμος μεγάλος αριθμός πυροβόλων για την κάλυψη των αποβάσεων και ότι οι παρατηρητές ρίχνονταν μαζί με τις αερομεταφερόμενες δυνάμεις, αυξάνοντας έτσι τη δύναμη πυρός και την ευελιξία των αερομεταφερόμενων στρατευμάτων.

Επισημαίνει επίσης την ανάπτυξη μιας τεχνικής που επέτρεπε την αποβίβαση ολόκληρων ταξιαρχιών σε τακτικές ομάδες, δίνοντάς τους μεγαλύτερη ευελιξία. Η ρίψη των αερομεταφερόμενων δυνάμεων αφού οι χερσαίες δυνάμεις είχαν διασπάσει τον Ρήνο εξασφάλιζε επίσης ότι τα αερομεταφερόμενα στρατεύματα δεν θα έπρεπε να πολεμήσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν ανακουφιστούν, μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τον τρόπο με τον οποίο είχε διεξαχθεί η προηγούμενη αερομεταφερόμενη επιχείρηση μεγάλης κλίμακας, το φημισμένο Market Garden.