Τομή στην περαιτέρω αντιμετώπιση των ανεπαρκώς ρυθμισμένων και εποπτευόμενων βραχυχρόνιων μισθώσεων ακινήτων σηματοδοτεί η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εμπλουτίσει τον υφιστάμενο Κανονισμό, προτείνοντας σχετική νομοθετική πράξη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση.
Η HOTREC (Πανευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Ξενοδοχείων, Εστιατορίων και Καφέ) και η EFFAT (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Τροφίμων, Γεωργίας και Τουρισμού) χαιρετίζουν τον στόχο της Επιτροπής, αναγνωρίζοντας ότι οι ρυθμιστικές ανισορροπίες μεταξύ των βραχυχρόνιων μισθώσεων ακινήτων (ΒΜΑ) και των παραδοσιακών παρόχων καταλυμάτων έχουν εξελιχθεί σε βασικό παράγοντα στρεβλώσεων στις αγορές στέγης πολλών ευρωπαϊκών πόλεων.
Οι ανησυχίες για την «οικονομία πλατφορμών»
Από το 2014, οι δύο Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι ανταλλάσσουν τακτικά απόψεις σχετικά με τον αντίκτυπο της λεγόμενης «οικονομίας διαμοιρασμού» ή «οικονομίας πλατφορμών» στον τομέα της φιλοξενίας, στο πλαίσιο του κλαδικού κοινωνικού διαλόγου τους. Η συνεργασία αυτή οδήγησε σε κοινές δηλώσεις που αποτυπώνουν ένα σταθερό πλαίσιο ανησυχίας για την ταχεία εξάπλωση των ΒΜΑ.
Είναι κοινός τόπος ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν εξελιχθεί σε ταχέως αναπτυσσόμενο στοιχείο του τουριστικού οικοσυστήματος. Σε περιοχές με ήδη επιβαρυμένες αγορές στέγης, η επέκτασή τους έχει συμβάλει στη μείωση της προσφοράς μακροχρόνιων μισθώσεων και σε περαιτέρω αυξήσεις των τιμών ενοικίασης και πώλησης.
Παρά την αυξανόμενη επαγγελματοποίηση του κλάδου, οι ΒΜΑ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκώς ρυθμισμένες και εποπτευόμενες. Σε σύγκριση με τα αυστηρότερα πλαίσια που ισχύουν για τα ξενοδοχεία – σε θέματα εργασιακών σχέσεων, προτύπων, υγείας και ασφάλειας, φορολογικών υποχρεώσεων, ευθύνης, καταγραφής επισκεπτών και προστασίας καταναλωτών – το ρυθμιστικό αυτό κενό έχει συμβάλει στην ταχεία εξάπλωση του φαινομένου.
Οι προκλήσεις που καταγράφονται περιλαμβάνουν αθέμιτο ανταγωνισμό, αδήλωτη εργασία, κινδύνους ασφάλειας και προστασίας, μη δηλωθέντα φορολογικά έσοδα και φοροδιαφυγή, μη ισορροπημένη τουριστική ανάπτυξη και αυξανόμενη πίεση στις τοπικές αγορές στέγης.
Επιπτώσεις στους εργαζόμενους και στη στέγαση
HOTREC και EFFAT επισημαίνουν ότι οι εργαζόμενοι στον τομέα της φιλοξενίας επηρεάζονται άμεσα από την έλλειψη προσιτής κατοικίας. Η πίεση στις αγορές στέγης αυξάνει το κόστος διαβίωσης και περιορίζει την πρόσβαση σε κατάλληλη κατοικία κοντά στον χώρο εργασίας τους.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι εμφανίζονται οι εργαζόμενοι με άτυπα ωράρια, καθώς και οι εποχικοί και οι μετανάστες εργαζόμενοι, που αποτελούν σημαντικό μέρος του εργατικού δυναμικού στον τουρισμό, ιδίως σε δημοφιλείς προορισμούς.
Η ανάγκη για συγκρίσιμες υποχρεώσεις
Στο πλαίσιο της επικείμενης νομοθετικής πράξης, οι δύο οργανώσεις ζητούν την κάλυψη του υφιστάμενου ρυθμιστικού κενού μέσω της θέσπισης συγκρίσιμων υποχρεώσεων για τις ΒΜΑ και τα ξενοδοχεία. Παράλληλα, καλούν τους νομοθέτες της ΕΕ να διασφαλίσουν:
● τη συνεπή και αποτελεσματική εφαρμογή του υφιστάμενου Κανονισμού σε όλα τα κράτη-μέλη,
● την παρακολούθηση του αντίκτυπου των ΒΜΑ σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση, μέσω εναρμονισμένων δεικτών,
● την εισαγωγή συγκρίσιμων απαιτήσεων υγείας, ασφάλειας και προστασίας για καταναλωτές και εργαζόμενους,
● την προώθηση θεμιτού ανταγωνισμού και την αντιμετώπιση του κοινωνικού ντάμπινγκ,
● την εφαρμογή βασικών ρυθμιστικών υποχρεώσεων τόσο σε επαγγελματίες οικοδεσπότες όσο και σε ιδιώτες, ανάλογα με την κλίμακα και τον οικονομικό χαρακτήρα της δραστηριότητας,
● την ενίσχυση της επιβολής των κανόνων μέσω επαρκών πόρων και αποτελεσματικής πρόσβασης σε δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών πλατφορμών.
Όπως υπογραμμίζουν, ένα συνεκτικό, βασισμένο σε δεδομένα και προβλέψιμο ευρωπαϊκό πλαίσιο μπορεί να ενδυναμώσει τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές να υιοθετούν στοχευμένα και αναλογικά μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.
Πάνω από όλα, οι Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι ζητούν ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης βραχυχρόνιων μισθώσεων και των παραδοσιακών παρόχων καταλυμάτων, ώστε συγκρίσιμες δραστηριότητες να υπόκεινται σε ισοδύναμους κανόνες και υποχρεώσεις σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά.
