Τα ξημερώματα της Κυριακής, το νότιο Ισραήλ συγκλονίστηκε από τη διάτρηση της αντιπυραυλικής ασπίδας, την οποία κατάφεραν δύο βαλλιστικοί πύραυλοι από το Ιράν, πλήττοντας τις πόλεις Αράντ και Ντιμόνα. Παράλληλα, το Ισραήλ εξουδετερώνει το 95% των αεροπορικών απειλών και εργάζεται για ακόμη υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας. Το ερώτημα που τίθεται είναι ποιο είναι το σύστημα Arrow-3, το οποίο ενδιαφέρει και την Ελλάδα.
Ανταπόκριση από το νότιο Ισραήλ: Χρήστος Μαζανίτης
Το Ιράν έχει εκτοξεύσει προς το Ισραήλ περισσότερους από 400 βαλλιστικούς πυραύλους, αφότου ξεκίνησε ο ισραηλινοαμερικανικός πόλεμος εναντίον της Τεχεράνης. Από αυτούς, το 92% έως 95% έχει αναχαιτιστεί, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού (IDF), Nadav Shoshani, μιλώντας στα μέσα ενημέρωσης, λίγο μετά την επίθεση στην πόλη Αράντ, στο νότιο Ισραήλ, όπου καταγράφηκαν 85 τραυματίες.
«Έχουμε πετύχει εξαιρετικά ποσοστά αναχαίτισης, κατά προσέγγιση 92% επιτυχία», για «τέσσερις εγκαταστάσεις άμεσης πρόσκρουσης», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Οι βαλλιστικοί πύραυλοι που είδαμε χθες δεν είναι διαφορετικοί από τους βαλλιστικούς πυραύλους που έχουμε αναχαιτίσει στο παρελθόν και που θα αναχαιτίσουμε στο μέλλον», σχολίασε εξάλλου ο εκπρόσωπος.
Οι δύο ιρανικοί πύραυλοι που έπληξαν το βράδυ του Σαββάτου τις πόλεις Ντιμόνα και Αράντ, στο νότιο Ισραήλ, τραυματίζοντας περισσότερους από εκατό ανθρώπους και ισοπεδώνοντας οικοδομικά τετράγωνα, θεωρούνται πρωτόγνωροι για την ισραηλινή αεράμυνα.
Η Ντιμόνα φιλοξενεί κέντρο στρατηγικής πυρηνικής έρευνας και βρίσκεται σε απόσταση περίπου πέντε χιλιομέτρων από το σημείο της πρόσκρουσης.
Η αεράμυνα του Ισραήλ δεν αποτελεί μονοδιάστατο σύστημα
Οι δύο πύραυλοι δεν κατέστη δυνατόν να αναχαιτιστούν και έπληξαν απευθείας τις δύο πόλεις, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε οικιστικές ζώνες. Το Ισραήλ έχει ήδη ξεκινήσει την αποτίμηση των γεγονότων και σχεδιάζει νέους τρόπους αντίδρασης.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αναχαίτιση πυραύλων, αλλά και την οικοδόμηση ενός συστήματος που μπορεί να σκέφτεται, να προσαρμόζεται και να αντιδρά ταχύτερα από τις απειλές που αντιμετωπίζει.
Η αεράμυνα του Ισραήλ δεν αποτελεί μονοδιάστατο σύστημα. Αντίθετα, συνιστά μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική, σχεδιασμένη να αντιμετωπίζει απειλές από βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς έως βλήματα μικρού βεληνεκούς. Στο υψηλότερο επίπεδο, το σύστημα Arrow 3 αναχαιτίζει απειλές εκτός ατμόσφαιρας. Σε χαμηλότερα επίπεδα, το Arrow 2 και τα αμερικανικά συστήματα THAAD αντιμετωπίζουν εισερχόμενους πυραύλους στα ανώτερα στρώματα. Πιο κοντά στο έδαφος, το David’s Sling και ο Σιδερένιος Θόλος παρέχουν πρόσθετα επίπεδα προστασίας.
Κάθε επίπεδο επιτελεί συγκεκριμένο ρόλο και, συνδυαστικά, δημιουργούν επάρκεια, ανθεκτικότητα και επιχειρησιακό βάθος.
Ωστόσο, αυτό που καθιστά τη συγκεκριμένη περίοδο κρίσιμη δεν είναι μόνο η τεχνολογία, αλλά και ο συντονισμός.
Σε κοινά κέντρα διοίκησης, ισραηλινό και αμερικανικό προσωπικό εργάζονται δίπλα δίπλα, παρακολουθούν τα ίδια δεδομένα και λαμβάνουν αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Το επίπεδο αυτό της ολοκλήρωσης χαρακτηρίζεται πρωτοφανές και συνιστά επιχειρησιακή ενότητα, πέρα από συμβολική συνεργασία.
Υπάρχει κοινή αντίληψη και από τις δύο πλευρές ότι οι ουρανοί πρέπει να προστατεύονται.
Τα ποσοστά αναχαίτισης
Αυτό προϋποθέτει συνεχή επικοινωνία, διαρκή βαθμονόμηση και υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης. Όταν εκτοξεύεται ένας πύραυλος, ο χρόνος αντίδρασης είναι ελάχιστος και κάθε δευτερόλεπτο είναι κρίσιμο. Σε αυτές τις συνθήκες, τα ισραηλινά και αμερικανικά συστήματα δεν λειτουργούν απλώς παράλληλα, αλλά συντονισμένα. Τα αποτελέσματα αποτυπώνονται μετρήσιμα.
Τα ποσοστά αναχαίτισης ξεπερνούν τις αρχικές προσδοκίες, με επιτυχία που αγγίζει το 92%. Απειλές που παλαιότερα θα προκαλούσαν εκτεταμένες ζημιές, πλέον εξουδετερώνονται στον αέρα. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας περιορίζουν τις εχθρικές δυνατότητες, μειώνοντας τον όγκο των εισερχόμενων πυρών.
Παρά τα υψηλά ποσοστά επιτυχίας, δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού.
Όπως επισημαίνει στην ενημέρωσή του ο Nadav Shoshani, κάθε πύραυλος συνιστά ξεχωριστή πρόκληση, καθώς ορισμένοι είναι μεγαλύτεροι, ταχύτεροι και τεχνολογικά πιο σύνθετοι. Τα πυρομαχικά διασποράς, που συχνά απασχολούν την επικαιρότητα, συνιστούν σοβαρή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου όταν χρησιμοποιούνται σε αστικές περιοχές. «Η πρόσκρουση ενός πυρομαχικού διασποράς σκότωσε δύο πολίτες – ένα παντρεμένο ζευγάρι περίπου 70 ετών στο διαμέρισμά τους στην κεντρική πόλη Ραμάτ Γκαν του Ισραήλ την περασμένη εβδομάδα. Ήμουν εκεί την επόμενη μέρα και έγινα μάρτυρας από πρώτο χέρι της φρικιαστικής και σπαρακτικής σκηνής. Αυτά τα πυρομαχικά διασποράς έχουν σκοπό να προβάλουν ακριβώς αυτό που είδα – θάνατο, καταστροφή και μια πρόσκρουση που εκτείνεται σε μια ευρύτερη περιοχή από οποιαδήποτε άλλη πυραυλική επίθεση. Ο Ισραηλινός Στρατός εκφράζει τα πιο ειλικρινή του συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων» λέει.
Ωστόσο, τα πυρομαχικά διασποράς αποτελούν μόνο μία διάσταση ενός ευρύτερου πλαισίου απειλών. Το Σαββατοκύριακο, σημειώθηκαν δύο ακόμη σφοδρά περιστατικά στο νότιο Ισραήλ, με ισάριθμα άμεσα πλήγματα, σε διάστημα λίγων ωρών, σε κατοικημένες περιοχές — ένα στη Ντιμόνα και ένα στην Αράντ — με αποτέλεσμα τον τραυματισμό περισσότερων από εκατό ανθρώπων, από ένα πεντάχρονο παιδί έως ηλικιωμένους.
Η απειλή παραμένει ενεργή. Όπως υπογραμμίζει ο Shoshani, οι ισραηλινοί αμυντικοί σχεδιαστές εστιάζουν στην ελαχιστοποίηση των απωλειών. Οι χειριστές αεράμυνας αντιλαμβάνονται πλήρως τις συνέπειες μιας αποτυχίας. Κάθε επιτυχημένη αναχαίτιση δεν αποτελεί απλώς στατιστικό μέγεθος, αλλά συνδέεται με την προστασία ανθρώπινων ζωών, τη διατήρηση κρίσιμων υποδομών και τη διασφάλιση της σταθερότητας.
Η προσπάθεια αυτή δεν είναι αποκλειστικά τεχνολογική, αλλά και ανθρώπινη, καθώς υλοποιείται από αξιωματικούς σε κέντρα διοίκησης και στρατιώτες στο πεδίο που διαχειρίζονται τα συστήματα υπό συνθήκες πίεσης.
Το Arrow 3
Η Ελλάδα έχει στραφεί στο σύστημα Arrow 3, καθώς και στο David’s Sling, στο πλαίσιο σχεδιασμού ενός πολυεπίπεδου αντιαεροπορικού και αντιβαλλιστικού πλέγματος προστασίας στο Αιγαίο.
Το Arrow 3 δεν αποτελεί απλώς ένα σύστημα αεράμυνας, όπως οι Patriot, αλλά ένα στρατηγικό σύστημα αναχαίτισης εκτός ατμόσφαιρας, με σημαντικά μεγαλύτερη εμβέλεια.
Η ανάπτυξη των τουρκικών πυραύλων Tayfun, με εμβέλεια άνω των 500 έως 1.000 χιλιομέτρων, έχει αναδείξει τους περιορισμούς των υφιστάμενων συστημάτων Patriot ως προς την πλήρη κάλυψη της ελληνικής επικράτειας. Το Arrow 3 δύναται να αναχαιτίζει τέτοιες απειλές εκτός ατμόσφαιρας, πριν την επανείσοδό τους.
Το σύστημα παρέχει τη δυνατότητα προστασίας ευρείας γεωγραφικής περιοχής από περιορισμένο αριθμό εγκαταστάσεων.
Η Αθήνα και η Ιερουσαλήμ έχουν υπογράψει συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, με το Arrow 3 να αποτελεί βασικό στοιχείο των σχετικών σχεδιασμών.
Ωστόσο, η προμήθειά του συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις.
Το σύστημα αναπτύχθηκε από κοινού από το Ισραήλ (IAI) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (Boeing), γεγονός που καθιστά απαραίτητη την αμερικανική έγκριση για την εξαγωγή του. Μετά την έγκριση πώλησης στη Γερμανία, η οποία αποτελεί τον πρώτο ευρωπαϊκό χρήστη, διαμορφώνονται προϋποθέσεις και για την Ελλάδα.
Παρά το έντονο ενδιαφέρον, καταγράφονται δύο βασικά εμπόδια. Το κόστος μιας πλήρους πυροβολαρχίας Arrow 3 ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ.
Επιπλέον, λόγω του πολέμου του Ισραήλ με το Ιράν (Μάρτιος 2026), η παραγωγική δυνατότητα της IAI είναι προσανατολισμένη στην αναπλήρωση των εγχώριων αποθεμάτων. Ως εκ τούτου, η Ελλάδα τοποθετείται σε λίστα αναμονής, με πιθανές παραδόσεις προς το τέλος της δεκαετίας.
Παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα αξιολογεί το Arrow 3 ως κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση της βαλλιστικής απειλής, με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας στο Αιγαίο.
