Στην κατάρτιση προληπτικών σχεδίων δράσης εξαναγκάζονται η Αθήνα και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές που με βεβαιότητα θα προκύψουν στην περίπτωση που παραταθούν οι πολεμικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ασία. Παρότι η αρχική εκτίμηση των ευρωπαϊκών Αρχών είναι ότι μαζική ροή από το Ιράν προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αναμένεται στο άμεσο χρονικό διάστημα, η ανησυχία εστιάζεται στο ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης κρίσης που θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη αποσταθεροποίηση.
Εσωτερικά
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, μέχρι στιγμής δεν παρατηρείται μετακίνηση πληθυσμών προς την Τουρκία, αλλά κυρίως εσωτερικές μετακινήσεις εντός του Ιράν. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται και από τις επαφές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την Αγκυρα.
Ωστόσο, η πραγματική ανησυχία αφορά ένα πιο ακραίο σενάριο: μια ενδεχόμενη κατάρρευση του καθεστώτος στην Τεχεράνη χωρίς σαφή πολιτική διάδοχη κατάσταση. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι ευρωπαϊκές Αρχές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να προκληθεί εσωτερικός σπαραγμός και μαζική έξοδος πληθυσμών από τη χώρα.
Πέραν της μεταναστευτικής διάστασης, η κρίση στο Ιράν προκαλεί και ανησυχίες ασφαλείας. Σε επίπεδο κρατών-μελών επικρατεί προβληματισμός για το ενδεχόμενο να υπάρχουν μέσα σε ιρανικές κοινότητες άτομα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «μοναχικοί λύκοι», λαμβάνοντας εντολές για επιθέσεις από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Παρότι το 2025 οι ροές από το Ιράν ήταν σχεδόν στο ένα τρίτο των ροών του 2021 (283 έναντι 761) η Αθήνα δεν εφησυχάζει. Το ενδιαφέρον στρέφεται σε περίπου 170 άτομα με καταγωγή από το Ιράν τα οποία έφτασαν το τελευταίο εξάμηνο στη χώρα.
Ως πρώτη κίνηση το υπουργείο έλαβε την απόφαση να «παγώσει» προσωρινά την εξέταση αιτήσεων ασύλου των 170 Ιρανών οι οποίοι θα παραμείνουν εντός των κλειστών δομών φιλοξενίας. Παράλληλα θα επανεξεταστούν μία προς μία περίπου 2.000 αιτήσεις ασύλου που έχουν εγκριθεί από το 2019 – ιδίως αυτές που δόθηκαν το τελευταίο έτος.
Υψηλόβαθμη κυβερνητική πηγή μιλώντας στη Realnews ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει προς το παρόν κάποια συγκεκριμένη πληροφορία για απειλή. Ωστόσο, όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, η προετοιμασία γίνεται «για το χειρότερο σενάριο».
«Δεν πρόκειται απλώς για μια περιφερειακή δύναμη σκληροπυρηνικού Ισλάμ», τονίζουν οι ίδιες πηγές. «Μιλάμε για ένα θεοκρατικό καθεστώς με ρίζες δεκαετιών και με πλήρως οργανωμένους μηχανισμούς επιχειρήσεων».
Στην Τουρκία
Αν και η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το Ιράν, μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί στην πραγματικότητα ο μεγάλος αριθμός των Αφγανών μεταναστών που βρίσκονται εγκλωβισμένοι στην Τουρκία, τους οποίους η Αγκυρα επιχειρούσε το τελευταίο διάστημα να επαναπροωθήσει ακόμη και μέσω ιρανικού εδάφους. Οι πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν εκτιμάται ότι δεν μπορούν να προκαλέσουν μαζική μετακίνηση πληθυσμού, ωστόσο η γενικευμένη αστάθεια στην περιοχή δυσχεραίνει τον επαναπατρισμό των Αφγανών και εντείνει την πίεση στη «δεξαμενή» μεταναστών οι οποίοι ήδη βρίσκονται στην Τουρκία.
Παράλληλα, αυξημένη κινητικότητα καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες στην κεντρική και στην ανατολική Μεσόγειο, με αφετηρία κυρίως τη Λιβύη.
Στο πρόσφατο Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε., ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης έθεσε την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας με την de facto κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης και τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ, ζητώντας παράλληλα οικονομική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Ε.Ε. σχεδιάζει ήδη μεγάλα οικονομικά πακέτα για αφρικανικές χώρες με στόχο την αποτροπή των μεταναστευτικών ροών. Τέτοιες συμφωνίες αναμένονται για τη δυτική Λιβύη και την Αίγυπτο -χώρες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την Ελλάδα- όμως μέχρι στιγμής δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για την ανατολική Λιβύη, η οποία θεωρείται κρίσιμη για τον έλεγχο των διαδρομών προς την Κρήτη.
Ιρανοί μετανάστες στην Ελλάδα
Ελεγχοι ταυτοποίησης από τις Αρχές
Σε επιφυλακή βρίσκεται η ελληνική κυβέρνηση, που προχωρά σε εντατικούς και εξονυχιστικούς ελέγχους για την ταυτοποίηση Ιρανών μεταναστών στη χώρα, στο πλαίσιο των αυξημένων ανησυχιών που προκύπτουν από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, τα τελευταία τρία χρόνια έχουν καταγραφεί περίπου 1.250 Ιρανοί παράνομοι μετανάστες στην Ελλάδα. Από αυτούς, περίπου 1.000 έχουν ήδη λάβει άσυλο μόνο το τελευταίο τρίμηνο, ενώ 170 άτομα βρέθηκαν σε διοικητική κράτηση. Στόχος των ελέγχων είναι να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχουν άτομα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν επικίνδυνα για την ασφάλεια της χώρας. Οι διαδικασίες περιλαμβάνουν λεπτομερή επαλήθευση στοιχείων και παρακολούθηση των κινήσεων των προσώπων αυτών, σε συνεργασία με αρμόδιες Αρχές και υπηρεσίες ασφαλείας. Οι ελληνικές Αρχές τονίζουν ότι οι ενέργειες αυτές δεν στοχεύουν στην πλειονότητα των Ιρανών μεταναστών, οι οποίοι έχουν ενταχθεί κανονικά στην ελληνική κοινωνία, αλλά στην πρόληψη πιθανών απειλών, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή της Μέσης Ανατολής χαρακτηρίζεται από αυξημένη ένταση και αβεβαιότητα.
