Η εικόνα της Βουλής των Ελλήνων αλλάζει, καθώς ο αριθμός των ανεξάρτητων βουλευτών δημιουργεί νέα πολιτικά δεδομένα και συσχετισμούς. Χωρίς υπερβολή, πρόκειται για μια πολιτική μετατόπιση με βαρύνουσα σημασία και αυτό γιατί χωρίς τον κομματικό «κορσέ» οι ανεξάρτητοι «απελευθερώνονται», γεγονός που ενδεχομένως να αποδειχθεί καθοριστικό σε κρίσιμες ψηφοφορίες οι οποίες έρχονται και απαιτούν ειδικές, αυξημένες πλειοψηφίες, όπως για παράδειγμα η Συνταγματική Αναθεώρηση και η ψήφος των αποδήμων.
Συνοχή
Η διαρκής αύξηση των ανεξαρτητοποιήσεων και των διαγραφών αποτυπώνει μια βαθύτερη πολιτική ρευστότητα. Οι Κοινοβουλευτικές Ομάδες εμφανίζουν ρωγμές, οι εσωκομματικές ισορροπίες δοκιμάζονται και η κομματική συνοχή δεν θεωρείται πλέον δεδομένη. Σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό σύστημα επιχειρεί να εκπέμψει εικόνα σταθερότητας, η πραγματικότητα εντός του Κοινοβουλίου αφηγείται μια διαφορετική ιστορία: διαφωνίες, εσωτερικές συγκρούσεις, στρατηγικές αποστασιοποίησης και προσωπικές πολιτικές διαδρομές που αποδεσμεύονται από τη γραμμή των κομμάτων. Στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο αυτό κατέστη εμφανές με το «καλημέρα». Μόνο λίγους μήνες μετά τις εκλογές του 2023, ο ΣΥΡΙΖΑ διασπάστηκε και τον Δεκέμβριο 13 βουλευτές προέβησαν στη σύσταση νέας Κοινοβουλευτικής Ομάδας, αυτής της Νέας Αριστεράς.
Οι 27 ανεξάρτητοι δεν αποτελούν ενιαίο πολιτικό σώμα. Προέρχονται από διαφορετικούς ιδεολογικούς χώρους, με διαφορετικές αφετηρίες και αιτίες ρήξης. Ωστόσο, το άθροισμά τους λειτουργεί ως πολιτικός δείκτης και καθρέφτης μιας γενικότερης κατάστασης ρευστότητας. Δείχνει ότι η κομματική ταύτιση αποδυναμώνεται, ότι οι εσωτερικές εντάσεις δεν απορροφώνται όπως παλαιότερα και ότι η κοινοβουλευτική γεωγραφία γίνεται πιο κατακερματισμένη, καθώς εν ενεργεία βουλευτές πολλές φορές αποχωρούν από την Κοινοβουλευτική τους Ομάδα προκειμένου να αναζητήσουν νέα στέγη, η οποία θα τους προσφέρει περισσότερες πιθανότητες επανεκλογής.
Εξαίρεση το ΚΚΕ
Είναι χαρακτηριστικό ότι με μόνη εξαίρεση το ΚΚΕ καμία άλλη Κοινοβουλευτική Ομάδα δεν έχει την ίδια σύνθεση με αυτή κατά την ημέρα ορκωμοσίας της νέας Βουλής, καθώς αποχωρήσεις -είτε με ανεξαρτητοποιήσεις είτε με διαγραφές- έχουν καταγραφεί σε όλα τα υπόλοιπα κόμματα. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι για πρώτη φορά μετά τη Μεταπολίτευση το κύμα ανεξαρτητοποιήσεων και αποχωρήσεων στον ΣΥΡΙΖΑ είχε ως αποτέλεσμα να αλλάξει το κόμμα που φέρει τον τίτλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ, μολονότι μπήκε στη Βουλή με λιγότερους βουλευτές από ό,τι ο ΣΥΡΙΖΑ, στην πορεία τον προσπέρασε με τον Νίκο Ανδρουλάκη να αποκτά (χωρίς εκλογές) τον τίτλο του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Στον άξονα «δεξιά – αριστερά», το βάρος της ομάδας των ανεξαρτήτων μετατοπίζεται ελαφρώς προς τα δεξιά, κυρίως λόγω του μεγάλου αριθμού βουλευτών που «προέκυψαν» ως ανεξάρτητοι από τη διάλυση των «Σπαρτιατών». Στα δεξιά του κέντρου αυτού του άξονα βρίσκονται 15 βουλευτές έναντι 12 βουλευτών που βρίσκονται στην αριστερή πλευρά. Ειδικότερα, από το κέντρο και προς τα δεξιά βρίσκονται οι Αντώνης Σαμαράς, Παύλος Σαράκης, Αθανάσιος Χαλκιάς, Χάρης Κατσιβαρδάς, Γιώργος Μανούσος, Νικόλαος Βρεττός, Γιάννης Δημητροκάλλης, Μάριος Σαλμάς, Διονύσης Βαλτογιάννης, Γιώργος Ασπιώτης, Μιχάλης Γαυγιωτάκης, Γιάννης Κόντης, Νικόλαος Παπαδόπουλος, Κωνσταντίνος Φλώρος και ΠαναγιώτηςΠαρασκευαΐδης. Στον αντίποδα, από το κέντρο και προς τα αριστερά τοποθετούνται οι Ευάγγελος Αποστολάκης, Αθηνά Λινού, Ραλλία Χρηστίδου, Ελένη Καραγεωργοπούλου, Γιώτα Πούλου, Μιχάλης Χουρδάκης, Αρετή Παπαϊωάννου, Αλέξανδρος Αυλωνίτης, Μπαράκ Μπουρχάν, Θεοδώρα Τζάκρη, Γιάννης Σαρακιώτης και Κυριακή Μάλαμα.
Ο Σαμαράς
Στην άτυπη ομάδα των ανεξάρτητων βουλευτών το όνομα που ξεχωρίζει δεν είναι άλλο από αυτό του πρώην πρωθυπουργού Αντ. Σαμαρά, ο οποίος στις 20 Νοεμβρίου του 2024 διεγράφη από τη Νέα Δημοκρατία, έπειτα από συνεχείς δηλώσεις αμφισβήτησης της κυβερνητικής πολιτικής. Ο Αντ. Σαμαράς μετά τη διαγραφή του υπερψήφισε την πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την υποψηφιότητα του Κωνσταντίνου Τασούλα για τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας, ωστόσο αυτή ήταν η μόνη στιγμή που μετά τη διαγραφή του συντάχθηκε με τη Ν.Δ. Τη δεδομένη χρονική στιγμή θεωρείται, μάλιστα, ο πιο σκληρός επικριτής της κυβέρνησης στην ομάδα των «27».
Αν μάλιστα στο όνομα του Αντ. Σαμαρά προστεθεί και αυτό του Αλέξη Τσίπρα (δεν είναι πλέον βουλευτής), τότε η τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδος θα διακρίνεται και για το ότι μέσα σε αυτή δύο πρώην πρωθυπουργοί, με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, δεν ανήκουν στα κόμματα με τα οποία εξελέγησαν βουλευτές και με τα οποία κυβέρνησαν τη χώρα.
Από το στρατόπεδο των ανεξαρτήτων πέρασε και αποχώρησε και ο Παύλος Πολάκης. Ο βουλευτής Χανίων διεγράφη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ επί αρχηγίας Κασσελάκη, τον Ιούλιο του 2024, έπειτα από λεκτική επίθεση σε βάρος συνεργάτιδος του υπουργού Υγείας Αδωνι Γεωργιάδη. Ο Π. Πολάκης έμεινε ανεξάρτητος μόλις για δύο μήνες, καθώς τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους επέστρεψε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ. Είχε προηγηθεί όμως λίγες ημέρες νωρίτερα η διαγραφή της Αθ. Λινού από τον ΣΥΡΙΖΑ, έπειτα από πίεση του Π. Πολάκη σχετικά με τη διερεύνηση της δραστηριότητας του Ινστιτούτου «Πρόληψις» της Αθ. Λινού. Σημειώνεται ότι η κόντρα των δύο έχει φτάσει μέχρι τις δικαστικές αίθουσες.
Ποσοστιαία, το μεγαλύτερο πλήγμα έχει δεχθεί η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου, η οποία μπήκε με οκτώ βουλευτές στη Βουλή, ωστόσο έχει μείνει με πέντε. Αν μάλιστα συνυπολογιστεί και ο Διαμαντής Καραναστάσης, ο οποίος παραιτήθηκε και αναπληρώθηκε από την Ελλη Ρούσσου, τότε από τους οκτώ οι οποίοι ορκίστηκαν βουλευτές της Πλεύσης Ελευθερίας την 3η Ιουλίου του 2023 οι τέσσερις δεν βρίσκονται στην Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Μάλιστα από την Πλεύση Ελευθερίας έτρεξε και το… πρώτο αίμα, το οποίο άρχισε σιγά-σιγά να γεμίζει τη δεξαμενή των ανεξάρτητων βουλευτών. Συγκεκριμένα, τέσσερις μήνες μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 2023 διεγράφη από τη Ζ. Κωνσταντοπούλου ο βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης Μ. Χουρδάκης, ο οποίος πλέον βρίσκεται κοντά στον Στέφανο Κασσελάκη. Λίγες ημέρες αργότερα ανεξαρτητοποιήθηκε από την Πλεύση Ελευθερίας και η μητέρα του Μ. Χουρδάκη και βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης, Αρ. Παπαϊωάννου. Οι μήνες πέρασαν μέχρι τη 10η Φεβρουαρίου του 2026, όταν ανακοινώθηκε η ανεξαρτητοποίηση από την Πλεύση Ελευθερίας της βουλευτού Ανατολικής Αττικής, Ελ. Καραγεωργοπούλου. Η είδηση έσκασε σαν βόμβα καθώς η Ελ. Καραγεωργοπούλου θεωρείτο άνθρωπος της απόλυτης εμπιστοσύνης της Ζ. Κωνσταντοπούλου και ανταποκρινόταν με πληρότητα στα κοινοβουλευτικά της καθήκοντα. Τα πράγματα για την Πλεύση Ελευθερίας είναι πλέον οριακά, καθώς ο αριθμός των πέντε βουλευτών που έχει σήμερα η Κοινοβουλευτική Ομάδα είναι ο ελάχιστος που απαιτεί ο Κανονισμός της Βουλής, προκειμένου να αποδίδονται σε κόμμα τα «προνόμια» της Κ.Ο. και να συνεχίσει να λειτουργεί ως τέτοια.
Της… διάσπασης
Οι συνεχείς διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ αποτέλεσαν μεγάλο τροφοδότη της ομάδας των ανεξάρτητων βουλευτών. Μπορεί οι «12» που έφυγαν με το πρώτο κύμα μετά την επικράτηση Κασσελάκη να συγκρότησαν την Κ.Ο. της Νέας Αριστεράς και να μη θεωρούνται ως ανεξάρτητοι βουλευτές, ωστόσο ήταν ένα πρώτο σαφές δείγμα για το τι θα ακολουθούσε. Ετσι, από το δεύτερο κύμα αποχωρήσεων από τον ΣΥΡΙΖΑ, στις τάξεις των ανεξάρτητων βουλευτών εντάχθηκαν και παραμένουν έως και σήμερα ο Ευ. Αποστολάκης, η Θ. Τζάκρη, η Ρ. Χρηστίδου , η Κ. Μάλαμα, η Γ. Πούλου, ο Αλ. Αυλωνίτης και ο Γ. Σαρακιώτης.
Η διάλυση της Κ.Ο. των «Σπαρτιατών» ενίσχυσε περισσότερο την ομάδα των ανεξαρτήτων. Πριν από αυτή πάντως είχαν ήδη ανεξαρτητοποιηθεί οι Κ. Φλώρος και Χ. Κατσιβαρδάς, οι οποίοι έκτοτε ψηφίζουν σχεδόν όλα τα κυβερνητικά νομοσχέδια, αλλά και ο Μ. Γαυγιωτάκης. Μετά τη διάλυση της Κ.Ο. με απόφαση του Αρείου Πάγου οι εκλεγέντες με τους «Σπαρτιάτες» που δεν εξέπεσαν του αξιώματός τους ήταν οι Γ. Κόντης, Αθ. Χαλκιάς, Γ. Μανούσος, Γ. Δημητροκάλλης, Δ. Βαλτογιάννης και Γ. Ασπιώτης.
Πέραν του Αντ. Σαμαρά, η ομάδα των ανεξαρτήτων έχει και άλλο «γαλάζιο» χρώμα έπειτα από τη διαγραφή του πρώην υπουργού Μ. Σαλμά από την Κ.Ο. της Νέας Δημοκρατίας, τον Σεπτέμβριο του 2024.
Δύο απώλειες μετρά -προς το παρόν- το ΠΑΣΟΚ καθώς της διαγραφής του Π. Παρασκευαΐδη -για τη δήλωση πως πρέπει να υπάρξει συνεργασία ακόμα και με δικτατορικά καθεστώτα αν είναι να μείνει ακυβέρνητη η χώρα- είχε προηγηθεί η διαγραφή του Μπ. Μπουρχάν μέχρι να τελεσιδικήσει δικαστική απόφαση. Την περασμένη εβδομάδα εκδόθηκε αθωωτική απόφαση υπέρ του Μπ. Μπουρχάν, κάτι που δίνει αρκετές πιθανότητες επιστροφής στο ΠΑΣΟΚ.
Δύο βουλευτές έχει χάσει και η Κ.Ο. της Νίκης, μετά τη διαγραφή του Ν. Παπαδόπουλου ο οποίος έγινε διάσημος για τις αντιεμβολιαστικές του θέσεις, τις αναφορές στους… καλικάντζαρους και για τον βανδαλισμό στην Εθνική Πινακοθήκη, αλλά και του Ν. Βρεττού. Τέλος , απώλεια είχε και η Ελληνική Λύση μετά τη διαγραφή από τον Κυριάκο Βελόπουλο του βουλευτή Επικρατείας Π. Σαράκη.
