Τριάντα χρόνια μετά την ημέρα που η Ελλάδα βυθίστηκε στο πένθος, το enikos.gr ανοίγει τον φάκελο Ίμια επιχειρώντας μία διαφορετική προσέγγιση απ’ όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Άνθρωποι που έζησαν από κοντά τα γεγονότα ή που τα μελέτησαν ενδελεχώς, πρωταγωνιστές στο προσκήνιο ή το παρασκήνιο, φωτίζουν άγνωστες λεπτομέρειες και αναλύουν τι θα είχε συμβεί αν ήταν διαφορετική η αντίδραση τότε.
Συνέντευξη στον Χρήστο Μαζανίτη
Ο Δημήτρης Διακομιχάλης ήταν ο δήμαρχος Καλύμνου κατά την κρίση των Ιμίων. Ο άνθρωπος που ύψωσε την ελληνική σημαία επάνω στα Ίμια. Επί δημαρχίας του εκταμιευόταν κονδύλι 6.000 ευρώ ετησίως για να καλύπτονται τα έξοδα του «βοσκού των Ιμίων», Αντώνη Βεζυρόπουλου, ο οποίος ακόμη και μετά την κρίση συνέχισε να πηγαίνει στις βραχονησίδες και να βόσκει τα κατσίκια του, μέχρι το 2004. Εκείνη τη χρονιά αποφασίστηκε σε ανώτερο επίπεδο να σταματήσει η χρηματοδότηση προς τον βοσκό. Το 2004 ήταν η τελευταία χρονιά που πάτησε ελληνικό πόδι πάνω στα Ίμια.
Στην συνέντευξή του στο enikos.gr, ο τέως δήμαρχος της Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης εξηγεί όλα όσα έγιναν μετά τα Ίμια κι επισημαίνει με τη δική του ματιά τα λάθη που ακολούθησαν τα τραγικά γεγονότα της 31 ης Ιανουαρίου 1996.
Χρήστος Μαζανίτης: Κύριε Δήμαρχε, καλησπέρα. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή τη συνέντευξη, την αγωνιστική συνέντευξη που μας δίνετε για το enikos.gr. Θα ήθελα λοιπόν να ξεκινήσουμε όντας ένας από τους πρωταγωνιστές της τραγωδίας των Ιμίων. Και λέω από τους πρωταγωνιστές της τραγωδίας των Ιμίων, εκείνη την περίοδο ήσασταν ο άνθρωπος ο οποίος ύψωσε την ελληνική σημαία πάνω σε αυτές τις δύο ελληνικές νησίδες. Τριάντα χρόνια μετά θέλω να μου πείτε το εξής. Δεν θέλω να αναφερθούμε σε εκείνα τα γεγονότα τόσο, όσο θέλω να εστιάσουμε τι κάναμε λάθος, τι είναι αυτό το οποίο δεν έγινε, ούτως ώστε να συνεχίζουμε να υψώνουμε τη σημαία επάνω σε αυτά τα δύο νησιά.
Δημήτρης Διακομιχάλης: Κύριε Μαζανίτη, ευχαριστώ για την δυνατότητα που μου δίνετε μέσα από το enikos να πω μερικές σκέψεις που δυστυχώς όλα αυτά τα χρόνια, μιας και κλείνουμε 30 χρόνια τώρα, δυστυχώς ούτε συζητούνται που σημαίνει ότι δεν μας προβλημάτισαν και δεν μας προβληματίζουν. Και χαίρομαι πραγματικά που μου δίνετε αυτή τη δυνατότητα. Το περιστατικό των Ιμίων είναι δυστυχώς μια λαθεμένη, θα έλεγα μια τραγική πολιτικο-στρατιωτική εκδοχή στο πώς μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε τις παράνομες απαιτήσεις της Τουρκίας αναφορικά με τις βραχονησίδες.
Διότι μέσα από τη ρηματική διακοίνωση της 29ης Δεκεμβρίου του 1995 είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία αμφισβητεί ουσιαστικά χερσαίο ελληνικό χώρο. Γιατί αυτό είναι το κρίσιμο, πριν την προσάραξη θα έλεγα του τουρκικού πλοίου του «Φιγκέν Ακάτ» (Figen Akat) στα αβαθή των Ιμίων. Ξεπερνώντας όμως το χρονικό το οποίο αυτό έχει καταγραφεί και χιλιο-ειπωθεί, που είχε ως αποτέλεσμα να χαθούν άδικα τρεις αξιωματικοί του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, τρία παλικάρια που πραγματικά είναι Ήρωες, αυτό το οποίο θέλω εγώ να υπερτονίσω και να υπογραμμίσω είναι ότι μετά την απόφαση «όχι σημαίες, όχι πλοία, όχι στρατιώτες» έμπαινε ένα θέμα.
Πριν τα γεγονότα υπήρχε ο βοσκός στα Ίμια με τα κατσίκια του και στα δύο νησάκια. Μετά λοιπόν το περιστατικό εκείνο, της 30 προς 31η Ιανουαρίου του 1996, έρχεται ο βοσκός
θορυβημένος και μου λέει «Δήμαρχε, τι κάνουμε, ξαναπάω στα Ίμια;» γιατί το πράγμα είχε τσιτώσει και η απάντησή μου ήταν καθαρή, συγκεκριμένη «Καπετάν Αντώνη Βεζυρόπουλε,
θα συνεχίσεις να πηγαίνεις στα Ίμια». Δεν ήταν εύκολη υπόθεση, κύριε Μαζανίτη, μια απάντηση τέτοια δική μου, όμως τα Ίμια ανήκουν στα διοικητικά όρια του Δήμου
Καλυμνίων.
Είναι βραχονησίδες που υπάγονται στα διοικητικά όρια του Δήμου Καλυμνίου. Είναι εθνικός χώρος, είναι γης της Καλύμνου, των διοικητικών όριων της Καλύμνου.
Χρήστος Μαζανίτης: Θέλω λίγο να μείνουμε στο βοσκό και στο γεγονός που είπατε, ότι μετά την κρίση των Ιμίων πήγαμε στο «No ships, no troops, no flags», στην ουσία όπως ειπώθηκε από τα χείλη του Αμερικανού διαμεσολαβητή (του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ). Στο “Status quo Ante” συνέχισε ο βοσκός, ο Αντώνης Βεζυρόπουλος, να πηγαίνει με τα κατσίκια του στα Ίμια;
Δημήτρης Διακομιχάλης: Συνέχισε κανονικότατα μέχρι τον Απρίλη του 2004. Εγώ είμαι δήμαρχος κύριε Μαζανίτη το 1995, το 1996 μέχρι το 2002, που χάνω τις εκλογές και αφήνω τον δήμο 31/12 του 2002.
Εγώ, ο απλός δήμαρχος, ο δήμαρχος της ακριτικής Καλύμνου, με τους χειρισμούς του κρατά τον βοσκό στα Ίμια, ο οποίος πάει δύο με τρεις φορές τη βδομάδα, ταΐζει και ποτίζει τα κατσίκια του και επιβεβαιώνει στην πράξη την εθνική κυριαρχία μας επί του εδάφους και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, διότι η ύπαρξη των κατσικιών σημαίνει οικονομική δραστηριότητα, που σημαίνει υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Ο Αντώνης Βεζυρόπουλος πήγαινε, εξασφαλίζοντάς του ο δήμος, τα έξοδα για πετρέλαια, για καύσιμα, για μεταφορά. Ήταν οικογενειάρχης, πολύτεκνος.
Ο Δήμαρχος Καλύμνου, ο οποίος ύψωσε και την ελληνική σημαία στις 25 του Γενάρη και άκουσε σκληρές κριτικές και ακούει αν θέλετε και σήμερα κριτικές, χωρίς οι επικριτές μου
να απαντούν σε συγκεκριμένα ζητήματα, κατάφερε να κρατήσει τον βοσκό τα Ίμια μέχρι την 31/12 του 2002.
Χρήστος Μαζανίτης: Τι κόστιζε αυτό στον δήμαρχο, τι κόστιζε αυτό στο δήμο Καλύμνου;
Δημήτρης Διακομιχάλης: Δύο εκατομμύρια δραχμές μέχρι που ήταν η δραχμή εθνικό νόμισμα και από τότε που πήγαμε στο ευρώ 6.000 ευρώ.
Χρήστος Μαζανίτης: Ετησίως;
Δημήτρης Διακομιχάλης: Ετησίως τα έπαιρνε ο άνθρωπος σε δύο δόσεις, εξαμηνιαίες και θεωρώ ότι ήταν ντροπή αυτό που έγινε και κάποιοι πρέπει να απολογηθούν το πολιτικό σύστημα και ο συνάδελφος που με ακολούθησε μετά τις 31 Δεκεμβρίου του 2002 γιατί σταμάτησαν να δίνουν τα χρήματα στον βοσκό. Για αυτό τον λόγο μετά το 2004 σταμάτησε ο βοσκός ουσιαστικά να πηγαίνει επάνω στα Ίμια. Ασφαλώς, γιατί ήταν φτωχός άνθρωπος.
Οι συνθήκες δεν ήταν οι καλύτερες δυνατές γιατί οι Τούρκοι και οι ακταιωροί πολλές φορές με τα απόνερά τους ήξεραν πότε πήγαινε επάνω, προσπαθούσαν να τον βουλιάξουν, να του δημιουργήσουν προβλήματα. Και ρωτώ εγώ, κύριε Μαζανίτη, είναι τυχαίο το ότι στις 31 Μάρτη του 1996 κλήθηκε ο Έλληνας πρέσβη στην Άγκυρα, ο Δημήτρης Νεζερίτης, ένας άνθρωπος υψηλού επιπέδου, διπλωμάτης κλήθηκε και του επιδόθηκε διαμαρτυρία γιατί να πηγαίνει ο βοσκός στα Ίμια μετά την κρίση, μετά δηλαδή την 31η του Γενάρη και απάντησε ότι «ασκούμε τα εθνικά μας κυριαρχικά δικαιώματα». Και ρωτώ εγώ, δεν βρέθηκε κανένας από την Ελληνική Πολιτεία να σταθεί εμπόδιο ώστε να μη φύγει ο βοσκός; 6.000 ευρώ. Και δημοσιογραφικά έχει αφεθεί στην αφάνεια και το εξής το έχει γράψει στο βιβλίο του «Προ-Ίμια Πολέμου» ο έγκριτος δημοσιογράφος ο Κώστας Μαρδάς ότι στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εξωτερικών στην Τουρκία θα είχε προβλεφθεί μετά τα γεγονότα και πίστωση για να ταΐζονται τα κατσίκια στα Ίμια. Δείτε την σπουδαιότητα διότι η Τουρκία μιλά για γκρίζες ζώνες.
Οι Διεθνείς Συνθήκες και Συμβάσεις είναι πεντακάθαρες, τα Ίμια είναι ελληνικά. Θέλετε από την Συμφωνία του 1932 την ιταλο-τουρκική με το πρωτόκολλο του 1928 του ιδίου μήνα, του Δεκέμβρη του 1932 με την συνθήκη του 1947 που παραχωρούνται τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Είναι πεντακάθαρες συνθήκες ότι τα Ίμια είναι ελληνικά.
Αλλά στην πράξη οι Τούρκοι προσπαθούν να τα γκριζάρουν και μετά τα γεγονότα στα Ίμια δεν πάει πάνω κανένας. Από τότε που έφυγε ο βοσκός έχει να πατήσει ελληνική ψυχή και τουρκική, δεν πάει κανένας. Αυτό γκριζάρανε που λέμε στην πράξη την περιοχή. Μια περιοχή ελληνικότατη, τα νησιά είναι ελληνικά όμως με τους κακούς χειρισμούς, με τη φυγή του Αντώνη Βεζυρόπουλου τα νησιά στην πράξη -εγώ λέω επιχειρούν οι Τούρκοι να τα γκριζάρουν και το ανεχόμαστε εμείς. Γιατί βάζω ένα ερώτημα ρητορικό επιτρέψτε μου και μετά μου κάνει την ερώτηση.
Αν συνέχιζε να υπάρχει ο βοσκός στα Ίμια οι Τούρκοι μπορούσαν να τον μπλοκάρουν μόνο με στρατιωτικό επεισόδιο. Τη δεύτερη φορά εάν έγιναν λάθη την πρώτη φορά σε επίπεδο πολιτικών χειρισμών και στρατιωτικών χειρισμών σε μια δεύτερη φάση θα ήμασταν πολύ πιο προσεκτικοί και πιο αποφασιστικοί. Όμως ο βοσκός έφυγε. Γι’ αυτό δεν θα πρέπει να απολογηθεί κάποιος;
Ρωτώ εγώ, είστε έγκριτος δημοσιογράφος αλλά εσείς δεν απαντάτε. Εσείς με ρωτάτε δεν απαντάτε. Παρακαλώ.
Χρήστος Μαζανίτης: Έφυγε το 2004. Με όλες τις συνθήκες αυτές που περιγράψατε. Σήμερα μπορεί να επιστρέψει ένας άλλος βοσκός στη θέση του;
Δημήτρης Διακομιχάλης: Αυτό σας λέω κύριε Μαζανίτη ότι εάν δεν είχε φύγει, θα υπήρχε συνέχεια. Είτε από την οικογένειά του ή από άλλους βοσκούς που έδειχναν ενδιαφέρον σε μένα όσο ήμουν δήμαρχος. Γιατί ήξεραν ότι θα γίνουν οι κατάλληλοι χειρισμοί για να υπάρχει αυτή η συνέχεια.
Σήμερα μη ρωτάτε μένα. Ρωτήστε το επίσημο ελληνικό κράτος. Εγώ δεν είμαι δήμαρχος ούτε επιχείρησα διότι τότε μετά την φυγή του βοσκού εάν ως δήμαρχος που ήμουνα το ’19 – ‘23 επιχειρούσα να τον ξαναστείλω, τότε πραγματικά θα έκανα εξωτερική πολιτική.
Τότε θα ασκούσα εξωτερική πολιτική διότι το κράτος όπως βλέπετε είναι δυσκίνητο σε όλα αυτά τα ζητήματα που έχουν σχέση με το Αιγαίο. Και θέλω να πω και κάτι. Η κρίση στα Ίμια ήταν ένας κρίκος.
Κεντρικός κρίκος στην αλυσίδα των ελληνοτουρκικών διαφορών, των διαφορών δηλαδή που μονομερώς διεκδικεί Τουρκία. Πότε έγινε το μεγάλο παζάρι με το Αιγαίο με το κοινό ανακοινωθέν στη Μαδρίτη τον Ιούλιο του 1977. Όταν δυστυχώς στο κοινό ανακοινωθέν που έγινε κάτω από την πίεση της Ολμπράιτ και ο κύριος Πάγκαλος με τον ομόλογό του στην Τουρκία έβγαλαν αυτό το κοινό ανακοινωθέν τι λέει, αναγνωρίζει από την Ελλάδα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο και άλλα ενδιαφέροντα. Ποια ήταν τα ενδιαφέροντα, οι γκρίζες ζώνες; Η γαλάζια πατρίδα στη συνέχεια; Η άποψη της Τουρκίας, ιδέες Τουρκίας ότι υπάρχουν 25, 28, 150 νησιά τα οποία είναι αμφισβητούμενα, αυτά είναι τα ενδιαφέροντα;
Και ακόμα και το πιο τραγικό στο Ελσίνκι το 1999, τι ειπώθηκε εκεί; Ότι υπάρχουν συλλογικές διαφορές με την Τουρκία. Όχι κύριε Μαζανίτη, αυτά είναι ζητήματα τα οποία δυστυχώς το ελληνικό πολιτικό σύστημα οφείλει κάποτε να ενημερώσει σωστά τον ελληνικό λαό. Διότι στα Ίμια η κινητικότητα που έδειξε τότε η Τουρκία, έγινε όταν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία της Τελωνειακής Ένωσης της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτά δεν έπρεπε να τα παρακολουθεί τότε το ελληνικό πολιτικό σύστημα; Και εδώ είναι η χάραξη εθνικής στρατηγικής όσοι μιλούν για χάραξη εθνικής στρατηγικής είναι να κινείσαι στοχευμένα, να προβλέπεις και να είσαι έτοιμος για να αντιμετωπίσεις τον αντίπαλό σου.
Η Τουρκία κινείται στα όρια του νεοθωμανισμού. Στην τελευταία συνεδρίαση του Οθωμανικού Κοινοβουλίου το 1920 στο Ερζερού και στη Σεβάστια που έλεγε ποια πρέπει να είναι η πορεία του νεοτουρκικού κράτους όσον αφορά τα σύνορα του. Κιρκούκ, Συρία, Κύπρος, Θεσσαλονίκη, Αιγαίο.
Λοιπόν βλέπετε ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν μια εξωτερική πολιτική που διαχρονικά την υλοποιούν άλλοτε με βήμα σημειωτόν άλλοτε με βήματα προς τα πίσω και πάντα μπροστά και πετυχαίνουν τους στόχους τους. Εμείς πρέπει να ανασκουμπωθούμε να έχουμε ισχυρή αποτροπή ισχυρή οικονομία να έχουμε μια νησιά του Ανατολικού Αιγαίου από την Ζουράφα μέχρι κάτω το Καστελλόριζο ανεπτυγμένα για να θυμηθούμε και λίγο από τον Ανδρέα Παπανδρέου ότι η καλύτερη άμυνα είναι η ανάπτυξη αυτών των νησιών προκειμένου πραγματικά το Αιγαίο να είναι θάλασσα ειρήνης και ό,τι μας ανήκει να το κρατήσουμε επειδή χύθηκαν ποταμοί αίματος για να έχουμε αυτή την πατρίδα σήμερα και να σχολιάζουμε όλα αυτά τα πράγματα.
Χρήστος Μαζανίτης: Κύριε Δήμαρχε, κύριε Διακομιχάλη σας ευχαριστώ πάρα πολύ
Δημήτρης Διακομιχάλης: Και εγώ σας ευχαριστώ κύριε Μαζανίτη
