Με μυστική ψηφοφορία στη σημερινή συνεδρίαση του Eurogroup, που ξεκινά στις 16:00 ώρα Ελλάδας στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης καλούνται να εκλέξουν νέο πρόεδρο μετά την αιφνίδια παραίτηση του Πασκάλ Ντόναχιου, ο οποίος αναλαμβάνει θέση στην Παγκόσμια Τράπεζα. Στην εκλογική διαδικασία δύο πρόσωπα ξεχωρίζουν: ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Βέλγος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Προϋπολογισμού Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ.

Η αναμέτρηση αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς, αν και το Eurogroup δεν εμπλέκεται άμεσα στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, η επιλογή του νέου προέδρου θεωρείται γεωπολιτικά κρίσιμη, ειδικά για τη στάση του Βελγίου απέναντι στα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, θέμα που ξεπερνά τα στενά όρια των οικονομικών αρμοδιοτήτων της ευρωζώνης.

Οι υποψήφιοι και η διαδικασία

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ ανήκουν αμφότεροι στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), μετατρέποντας την εκλογή σε εσωτερική αναμέτρηση μέσα στη μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης. Για την εκλογή απαιτούνται 11 ψήφοι από τους 20 υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης. Η διαδικασία γίνεται με μυστική ψηφοφορία, σύμφωνα με το άρθρο 2 του 14ου Πρωτοκόλλου της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, που προβλέπει ότι οι υπουργοί των κρατών-μελών με νόμισμα το ευρώ εκλέγουν πρόεδρο για δυόμισι χρόνια.

Όπως αναφέρουν πηγές από το Συμβούλιο, «η διαδικασία μοιάζει με κονκλάβιο του Βατικανού στην επισημότητά της. Οι υπουργοί σηκώνονται ένας-ένας, διασχίζουν την αίθουσα και ρίχνουν το ψηφοδέλτιο τους σε ένα κουτί, μέσα σε απόλυτη σιωπή». Δεν ανακοινώνονται ενδιάμεσα αποτελέσματα, ενώ ο τελικός νικητής θα γίνει γνωστός μετά τις 17:30 ώρα Ελλάδας. Αν δεν υπάρξει πλειοψηφία στον πρώτο γύρο, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μέχρι να επιτευχθεί αποτέλεσμα, με δικαίωμα αποχώρησης για τους υποψηφίους μετά από κάθε γύρο.

Το προφίλ του Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ

Ο Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ, που θεωρείται φαβορί, διαθέτει μακρά εμπειρία στη διακυβέρνηση της ΕΕ. Υπήρξε υπουργός Οικονομικών του Βελγίου από τον Οκτώβριο του 2020 έως τον Φεβρουάριο του 2025 και στη συνέχεια ανέλαβε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Προϋπολογισμού. Στην επιστολή υποψηφιότητάς του τόνισε την ικανότητά του «να συμφιλιώνει διαφορετικές θέσεις και να επιτυγχάνει ισορροπημένες συμφωνίες» στον πολυκομματικό συνασπισμό του Βελγίου, υποσχόμενος να φέρει την ίδια διάθεση συνεννόησης στο Eurogroup.

Η προγραμματική του πλατφόρμα δίνει έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία και την προώθηση της τραπεζικής ένωσης, επεκτείνοντας τους κανόνες διαχείρισης κρίσεων σε μικρότερες τράπεζες. Παράλληλα, η υποψηφιότητά του φέρει και ένα πολιτικό βάρος, καθώς το Βέλγιο έχει εκφράσει αντίθεση στο δάνειο επανορθώσεων ύψους 135 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο βασίζεται σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που διατηρούνται στις Βρυξέλλες.

Το προφίλ του Κυριάκου Πιερρακάκη

Από την άλλη πλευρά, ο Κυριάκος Πιερρακάκης εκπροσωπεί μια αντίθετη αφήγηση. Η Ελλάδα, που πριν από μία δεκαετία θεωρούνταν ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης, διεκδικεί τώρα την ηγεσία του ίδιου θεσμού. Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών ανέλαβε καθήκοντα τον Μάρτιο του 2025, έχοντας ήδη ξεχωρίσει ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης (2019-2023) με το έργο του gov.gr, το οποίο συγκέντρωσε πάνω από 1.500 ψηφιακές υπηρεσίες.

Ο Πιερρακάκης διαθέτει ακαδημαϊκές σπουδές στο MIT, το Harvard Kennedy School και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ από το 2021 προεδρεύει στην Ομάδα Παγκόσμιας Στρατηγικής του ΟΟΣΑ. Στην επιστολή υποψηφιότητάς του δεσμεύτηκε να ολοκληρώσει την ένωση κεφαλαιαγορών, να ενισχύσει την πορεία προς το ψηφιακό ευρώ και να προωθήσει μια πιο ενωμένη και καινοτόμα ευρωζώνη.

Η υποψηφιότητά του έχει τύχει θετικής υποδοχής από τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, με τη Frankfurter Allgemeine Zeitung να σχολιάζει: «Ένας Έλληνας στο τιμόνι του Eurogroup;», αφήνοντας να εννοηθεί πιθανή στήριξη από τη Γερμανία.

Οι συμμαχίες και τα μαθηματικά της ψήφου

Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα διαθέτει 6 έως 7 ψήφους στο Eurogroup, ενώ οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες ελέγχουν 4 έως 7. Οι μικρότερες χώρες και οι ανεξάρτητοι υπουργοί συχνά καθορίζουν το τελικό αποτέλεσμα. Το 2020, ο Πασκάλ Ντόναχιου είχε επικρατήσει χάρη στη στήριξη μικρότερων κρατών, κάτι που ενδέχεται να επαναληφθεί.

Η εκλογή αποτυπώνει επίσης διαιρέσεις Βορρά – Νότου και Ανατολής – Δύσης στην ευρωζώνη. Η ελληνική υποψηφιότητα εκτιμάται ότι θα λάβει στήριξη από Ισπανία, Πορτογαλία, Κύπρο και πιθανώς τη Γαλλία, ενώ η Ιταλία φέρεται θετική. Αντίθετα, ο Βαν Πέτεγκεμ αναμένεται να έχει τη στήριξη των βόρειων χωρών και όσων επιθυμούν αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική.

Η στάση του Βελγίου απέναντι στα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια σε χώρες της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες μπορεί να στηρίξουν τον Έλληνα υποψήφιο. Η διαίρεση ψήφων εντός του ΕΛΚ καθιστά το αποτέλεσμα ανοιχτό, με πιθανό σενάριο την απόσυρση ενός υποψηφίου πριν από τον τελευταίο γύρο, ώστε να υπάρξει ομόφωνη εκλογή.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από τις Βρυξέλλες, το Eurogroup δεν αντιμετωπίζει σήμερα απειλή διάσπασης, αλλά το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα στείλει μήνυμα εμπιστοσύνης ή πίεσης προς τις αγορές και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης προηγείται σε δυναμισμό και όραμα καινοτομίας, ενώ ο Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ διαθέτει μεγαλύτερη εμπειρία στους οικονομικούς μηχανισμούς της ευρωζώνης. Το αποτέλεσμα, που αναμένεται το απόγευμα, θα αποτυπώσει όχι μόνο ποιος θα αναλάβει το τιμόνι του Eurogroup, αλλά και ποια πολιτική κατεύθυνση θα πάρει η ευρωζώνη τα επόμενα χρόνια.