Σε μια κίνηση με σημαντικό πολιτικό και γεωστρατηγικό χαρακτήρα, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης πραγματοποίησε επίσκεψη στην Τρίπολη, με στόχο να αποκαταστήσει και να ενισχύσει τον διάλογο μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.

Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε μια κρίσιμη στιγμή, με τις διμερείς σχέσεις να δοκιμάζονται από ανοιχτές εντάσεις και το αμφιλεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο να προκαλεί ανησυχίες στην Αθήνα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι δύο πλευρές συζήτησαν σε παραγωγικό κλίμα, επιδιώκοντας να θέσουν ξανά τα θεμέλια για μια συνεργασία που θα προάγει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τη διάρκεια των διευρυμένων επαφών, ο κ. Γεραπετρίτης συζήτησε με τον Λίβυο ομόλογό του Ταχέρ Αλ-Μπάουρ, καθώς και με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου Μοχάμεντ Μένφι, θέματα που αφορούν τις προκλήσεις της Ανατολικής Μεσογείου. Με ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, ο Έλληνας υπουργός επανέλαβε τη σταθερή θέση της Αθήνας, η οποία βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια αμφισβήτησης των ελληνικών δικαιωμάτων που προέρχεται από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Σε δηλώσεις του, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε: «Πεποίθησή μας είναι ότι δεν υπάρχουν προβλήματα τα οποία δεν μπορούν να λυθούν μέσω διαλόγου και ότι εκείνα τα οποία μας ενώνουν, όπως η γεωγραφία και η ιστορία, είναι πολύ περισσότερα από εκείνα που μας διχάζουν. Προσβλέπω στη συνεργασία μας και ευελπιστώ η επίσκεψη αυτή να αποτελέσει μόνο την αρχή μιας καλής και εποικοδομητικής σχέσης μεταξύ των δύο χωρών και των κυβερνήσεών μας. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αποτελέσει τη φωνή της Λιβύης στην Ευρώπη και όλον τον κόσμο».

Από την πλευρά του, ο Λίβυος ΥΠΕΞ Ταχέρ Αλ-Μπάουρ αναγνώρισε τη μακρόχρονη φιλία ανάμεσα στις δύο χώρες, σημειώνοντας ότι «οι σχέσεις Λιβύης-Ελλάδας είναι καλές ανά τους αιώνες. Είναι φυσικό και επόμενο ότι πάντα υπάρχουν ζητήματα που επηρεάζουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών. Φυσικά αυτά τα προβλήματα δεν πρέπει να αποτελέσουν εμπόδιο στην πορεία των σχέσεων μεταξύ των κρατών μας».

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε κρίσιμα θέματα όπως το μεταναστευτικό, το διμερές εμπόριο και κυρίως η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Η ελληνική πλευρά επανέλαβε τη βούλησή της να προωθήσει ένα πλαίσιο συνεργασίας που θα εξασφαλίζει σταθερότητα και ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.

Όπως τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης, «μία Λιβύη ισχυρή, ενιαία και αυτοδύναμη, σε αγαστή συνεργασία με την Ελλάδα, αποτελεί εγγύηση ασφαλείας και ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή».

Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, υπήρξε συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης να εξετάσουν στο άμεσο μέλλον την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες έχουν αντικείμενες ακτές.

Στο ζήτημα του διεθνούς διαγωνισμού για έρευνες υδρογονανθράκων σε δύο οικόπεδα νότια της Κρήτης, ο ΥΠΕΞ επεσήμανε πως η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και «δεν ενεργεί εις βάρος τρίτων».

Η επίσκεψη έλαβε χώρα ενώ η Λιβύη βρίσκεται σε μία κατάσταση εσωτερικής αναταραχής, με μάχες να εκτυλίσσονται στα περίχωρα της Τρίπολης. Σε αυτό το ταραγμένο γεωπολιτικό πλαίσιο, η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να μειώσει την τουρκική επιρροή, η οποία ενισχύθηκε μέσω του αμφιλεγόμενου τουρκο-λιβυκού μνημονίου. Το μνημόνιο αυτό παραβιάζει σύμφωνα με την Αθήνα τόσο τις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, όσο και την επήρεια των ελληνικών νησιών στο Ανατολικό Αιγαίο και τη Μεσόγειο.

Εν τω μεταξύ, η Ελλάδα προετοιμάζεται για την ολοκλήρωση του διεθνούς διαγωνισμού για τα οικόπεδα νότια της Κρήτης, με τις πρώτες σεισμικές έρευνες να αναμένονται εντός του πρώτου εξαμήνου του 2026.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε τηλεοπτική του συνέντευξη υπογράμμισε ότι «σε ένα ευμετάβλητο γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ελλάδα κατοχυρώνει με συνέπεια και εθνική υπευθυνότητα τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην πράξη και όχι στα χαρτιά».

Τέλος, η Αθήνα αναμένεται να απαντήσει σύντομα στη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης προς τον ΟΗΕ, η οποία συνοδεύεται από χάρτες που αμφισβητούν την ΑΟΖ της Κρήτης.

Η επίσκεψη Γεραπετρίτη στην Τρίπολη σηματοδοτεί μια νέα προσπάθεια επανεκκίνησης των σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες, στη βάση της αμοιβαίας κατανόησης και του διαλόγου, σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία για την περιοχή.

Η γεωστρατηγική μάχη για τη Λιβύη: Ενεργειακά συμφέροντα και διεθνείς συμμαχίες στη Μεσόγειο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Μαρίας Σαράφογλου στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤ1 το βράδυ της Τρίτης (15/7), η Λιβύη αποτελεί μια πολύφερνη νύφη για αρκετές χώρες, εξαιτίας της θέσης της στη Μεσόγειο.

Όπως ανέφερε η Μαρία Σαράφογλου, η Λιβύη παραμένει διχασμένη. Στα δυτικά η επίσημα αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης, με πρωθυπουργό τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντιμπειμπά, που συνάντησε σήμερα ο Γιώργος Γεραπετρίτης και στα ανατολικά η απολύτως αυτόνομη Βεγγάζη με τον Χαλίφα Χαφτάρ και τις δικές της συμμαχίες, με «μήλον της Έριδος» διεθνώς τα ενεργειακά κοιτάσματα της χώρας.

Η Λιβύη διαμηνύει πως το παζάρι είναι σκληρό, οι παίχτες είναι πολλοί και γίνεται το παζάρι μέσω νόμιμων, αλλά και παράπλευρων οδών.

Η κυβέρνηση της Τρίπολης κάλεσε διεθνείς εταιρείες να συμμετέχουν σε έρευνες υδρογονανθράκων σε θαλάσσια οικόπεδα που έχουν οριστεί με βάση τη μέση γραμμή. Τη γραμμή, δηλαδή, που αποδέχεται η Ελλάδα.

Η Ιταλία έχει εδραιωθεί στην περιοχή. Η ιταλική ΕΝΙ ελέγχει περίπου το μισό των ενεργειακών κοιτασμάτων της Λιβύης και κινείται θεσμικά. Θέλει να κάνει την Ιταλία ενεργειακό κόμβο στη Μεσόγειο.

Στην περίπτωση όμως της Τουρκίας, η κυβέρνηση της Τρίπολης ακολούθησε μια ασυνήθιστη πρακτική. Έκανε απευθείας συμφωνία για έρευνα με την κρατική εταιρεία πετρελαίου της Τουρκίας, κάτι που δεν συνηθίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις, να γίνονται δηλαδή απευθείας αναθέσεις σε εταιρείες. Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία ενισχύει το ρόλο της, κερδίζει έδαφος στη Λιβύη, κάτι που πιστοποιεί και η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της Τρίπολης στον ΟΗΕ κατά της Ελλάδας. Γιατί τι κάνει ουσιαστικά; Ενισχύει το τουρκολυβικό μνημόνιο και αναιρεί στην πράξη την αποδοχή της μέσης γραμμής που θέλει η Ελλάδα.

Στο φόντο όλων αυτών βρίσκεται η Ρωσία, η οποία διατηρεί τις καλές σχέσεις και τους δεσμούς με την ανατολική Λιβύη και τον Χαφτάρ, ενώ παράλληλα χρηματοδοτεί ένοπλες δυνάμεις στην χώρα, που επηρεάζουν και την κυβέρνηση της Τρίπολης.

Όπως σημείωσε η Μαρία Σαράφογλου, η Μόσχα δεν θέλει πετρέλαιο. Θέλει να αποκτήσει πολιτική επιρροή, γιατί μετά την πτώση της Συρίας αναζητεί διέξοδο κι ένα ασφαλές λιμάνι στη Μεσόγειο. Έτσι, βάζει στο κάδρο και την Τουρκία γιατί δεν μπαίνει στο παιχνίδι το ενεργειακό, όμως παίζει -σύμφωνα με τους Ιταλούς – δυνατά το «χαρτί» του μεταναστευτικού. Βάζει, λοιπόν, στο κάδρο και την Τουρκία που αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στη Μεσόγειο, ασκεί πίεση στην ΕΕ και αποκτά (σ.σ. η Τουρκία) πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους, αλλά και σε στρατηγικές θαλάσσιες ζώνες.